Đã nhiều năm nay, khi nhắc đến phim hoạt hình Việt Nam là người ta lắc đầu vì chất lượng tầm tầm của nó: Mỗi năm sản xuất vài phim, đầu tư không xứng tầm, kỹ thuật làm phim không theo kịp khu vực, tiền ít, nghệ sỹ cũng làm việc cầm chừng.
Nhưng thật may mắn, trong khi nhiều nghệ sĩ phải bỏ nghề thì vẫn có những người chạy đôn chạy đáo học hỏi và tìm con đường mới. LHP 15 (khai mạc chính thức ngày 21/11) sẽ lần đầu tiên chứng kiến sự có mặt của một số phim hoạt hình làm theo công nghệ 3D, trong đó có Giấc mơ của Ếch xanh của đạo diễn NSƯT Hà Bắc. Đây là một tín hiệu vui và đáng khích lệ cho phim hoạt hình của ta.
- Thưa đạo diễn Hà Bắc, anh có thể kể qua về bộ phim và kỹ thuật làm phim 3D được không?
- Bộ phim dựa trên câu chuyện Ếch ngồi đáy giếng rất nổi tiếng trong dân gian. Từ môi trường chiếc giếng nhỏ bé mà vươn ra biển lớn, một không gian rộng rãi được thể hiện qua những thước phim 3D.
Thật ra, làm phim 3D chỉ khác phim truyền thống về kỹ thuật thôi. Nó giống như việc sắm được chiếc xe máy mới sau một thời gian dài đi xe đạp thồ!
Với phim 3D, người ta thể hiện được ý tưởng nhanh hơn. Nếu ngày xưa, chúng tôi phải vẽ từng hình sau đó đợi một hai ngày để chụp lại rồi tiếp tục chờ in tráng mới có thể xem được hình thì bây giờ làm xong xem được luôn.
Từ ý tưởng đến tác phẩm chỉ phải thực hiện trong một thời gian ngắn.
Kỹ thuật 3D tạo ra những hình ảnh bắt mắt và gợi cảm. Tuy nhiên, chúng tôi chỉ đánh giá kỹ thuật 3D là một công nghệ làm phim mới lạ chứ không có ý so sánh với công nghệ làm phim trước kia vì mỗi cách làm phim có những ưu điểm riêng.
- Anh có hi vọng gì từ bộ phim Giấc mơ của Ếch xanh tham gia LHP 15 lần này?
- Nói thật, tôi đã có quá nhiều giải thưởng trong cuộc đời hoạt động nghệ thuật của mình rồi nên chuyện có đoạn giải hay không cũng chẳng đặt nặng. Tuy nhiên, ai đi thi cũng hi vọng nhưng không phải lúc nào hi vọng cũng thành hiện thực. Được chọn vào LHP và được chiếu cho công chúng xem là mừng rồi.
- Có thể thấy, phim hoạt hình ở VN vẫn chỉ đi những bước chập chững dù đã có thâm niên nhiều năm. Theo anh, đâu là lý do?
- Thua kém là chuyện đương nhiên. Trong khi một bộ phim hoạt hình nước ngoài được đầu tư rất lớn thì một bộ phim hoạt hình sản xuất tại VN đầu tư không bằng một phóng sự video truyền hình.
Tôi nghĩ, về mặt con người, chúng ta không thua kém thế giới. Có rất nhiều người được đào tạo ở Anh, Đức, rồi Nga, trong số đó có rất nhiều đạo diễn nổi tiếng. Nhà nước có đầu tư cho hoạt hình nhưng đầu tư đúng mức độ hay chưa lại là vấn đề.
Hơn nữa, cũng cần có một hệ thống người làm đúng người, đúng việc và làm một cách chuyên nghiệp. Hiện nay, chúng ta đang thiếu tính chuyên nghiệp mà làm theo kiểu amateur, hay cũng được trả tiền, không hay cũng được trả tiền nên thiếu hẳn tính cạnh tranh như ở nước ngoài. Ở nước ngoài không hay là không có tiền.
Thêm nữa, nếu phim ở nước ngoài không hay thì sẽ rất ít có khả năng được phổ biến. Còn ở VN, phim không hay cũng như phim hay đều phổ biến theo một cách giống nhau. Điều này khiến cho chúng ta không thể tiến bộ được.
- Các nhà làm phim, kể cả phim nhựa khi nhắc đến tình trạng chán nản của điện ảnh đều đổ lỗi cho kinh phí hoạt động hạn chế. Nhưng lẽ ra,“cái khó ló cái khôn”...
- Tất nhiên, kinh phí không quyết định toàn bộ thành công của điện ảnh. Để thành công cần có ba yếu tố kinh phí, nghệ thuật và kỹ thuật. Ba yếu tố này tạo thế chân kiềng và cần kết hợp chặt chẽ với nhau.
Thế nhưng chúng ta đang thiếu một cách đồng bộ, đặc biệt là cách tổ chức. Muốn đầu tư cho hoạt hình chúng ta phải đầu tư theo chiều sâu, đào tạo 5-10 năm mới được một đội ngũ. Như Mỹ bỏ ra vài năm với vài trăm họa sỹ giỏi mới có thể làm được một bộ phim như Lion King với số tiền 5-6 triệu đô la, còn chúng ta không thể mơ đến một triệu đô! Một bộ phim truyện với 14 tỷ đồng đã cãi nhau ầm ĩ rồi. Không thể đòi hỏi nhiều trong tình trạng như thế.
Tuy nhiên, tôi cũng đã tham gia nhiều liên hoan phim và mang những bộ phim xinh xắn đi dự như Sự tích cái nhà sàn, Chú chuột biến hình và được giải Bông sen Vàng. Nhưng rồi chúng không hoặc rất ít được công chiếu.
Ra đến nước ngoài, bạn bè có khen nhưng khi hỏi phim được đầu tư bao nhiêu thì không dám nói vì nó quá ít. Nhà nước đầu tư 200 triệu đồng thì tiền đến tay đoàn làm phim cũng chỉ được khoảng 70 triệu. Như vậy, làm sao chúng ta có thể đòi hỏi?!
- Không phải chúng ta không nhận ra điều này. Như phim Cuộc sống hay Chiếc xe đạp của Phương Hoa mang tính hiện đại và có vấn đề. Nhưng tại sao chúng ta vẫn phải khai thác các đề tài từ truyền thống? Bởi chúng ta chỉ có thể hơn thế giới khi dựa vào vốn cổ dân gian chứ làm sao mà đánh đu được với thế giới về sự hiện đại hay sang trọng…
Chúng ta còn phải học hỏi nhiều. Nếu xem một phim hoạt hình đoạt giải trên thế giới đôi khi khán giả VN không hiểu được tính văn học, nghệ thuật hiện đại của nó.
- Nghĩa là, trình độ thưởng thức nghệ thuật của chúng ta cũng cần báo động?
- Không. Chúng ta biết nghệ thuật có hai dòng, vị nghệ thuật và vị nhân sinh. Phim của Mỹ là phim nghệ thuật vị nhân sinh. Tom và Jerry rất bắt mắt, hình ảnh rất tuyệt vời và mang tính thương mại, dân tình rất thích xem.
Bên cạnh đó, có một dòng phim như của Pháp rất trừu tượng và khó xem. Phim hoạt hình ở Việt Nam một nửa phục vụ cho thiếu nhi, thanh niên và nửa khác phục vụ người lớn. Chính chúng ta cũng chưa định hình là làm phim theo dòng nào.
Mặt khác chúng ta đang thiếu người, thiếu chỗ để công chiếu thường xuyên. Còn sự đầu tư hiện nay thực sự là rất kỳ quặc, rất "hẻo". Người Việt rất giỏi nhưng không thể làm gì nếu tình hình cứ như vậy...
- Phim hoạt hình VN từ trước đến nay đều do nhà nước đầu tư, ít được công chiếu rộng rãi đến công chúng. Theo anh, bao giờ thì có thể có những hãng phim hoạt hình tư nhân, những bộ phim hoạt hình được công chiếu rộng rãi?
- Đáng ra câu hỏi này phải dành cho các nhà lãnh đạo. Chúng tôi chỉ là những người sản xuất, ai đặt thì chúng tôi làm.
Tuy nhiên, hoạt hình này đã có đất chơi hay chưa? Hiện nay, khán giả xem hoạt hình VN cả trẻ em lẫn người lớn đều chỉ thích xem miễn phí. Họ không chịu bỏ tiền cho hoạt hình. Đương nhiên, hoạt hình VN chưa có cái gọi là "hữu xạ tự nhiên hương” để hấp dẫn khán giả . Thị trường VN chưa đủ hấp dẫn để đầu tư.
- Cứ nhìn ra thế giới sẽ thấy rất nhiều nước đầu tư cho phim hoạt hình rất lớn, thậm chí có kênh hoạt hình riêng. Tôi thấy các nước rất trân trọng phim hoạt hình còn ở mình thì khác.
Cũng rất mừng là hiện tại đã có một tín hiệu khả quan cho những người làm phim hoạt tình. Tập đoàn HITP bỏ ra rất nhiều tiền đầu tư cho chúng tôi làm phim. Một công ty sản xuất phim hoạt hình và trò chơi điện tử đã được thành lập và do tôi phụ trách nghệ thuật.
Hiện tại, chúng tôi đang đào tạo nguồn lực cho công ty. Chúng tôi đang mời những chuyên gia giỏi trên thế giới giảng dạy cho các cán bộ của mình... Trong thời gian tới, chắc chắn sẽ có những bộ phim hoạt hình hướng đến thị trường thế giới. Nhiều khả năng chúng tôi sẽ dựng lại Dế mèn phiêu lưu ký, Đội du kích Đình Bảng bằng kỹ thuật 3D.
- Xin cảm ơn anh!
Theo vtc
Đạo diễn, NSƯT Hà Bắc đã có 32 năm làm phim hoạt hình. Ông có rất nhiều bộ phim được chú ý như: Sự tích con muỗi, Quả bầu tiên, Võ sỹ vô địch, Làm thế nào để thơm như hoa, Vợ chồng sáo, Quạ và Công, Sự tích cái nhà sàn... Những bộ phim này cũng đem đến cho ông nhiều giải thưởng trong các kỳ liên hoan phim trong nước và quốc tế.
