Phố thợ mỏ đã trở thành một trong những nét văn hoá đặc sắc của Vùng than. Đến từ nhiều miền quê, nhưng mỗi người thợ đều xác định Quảng Ninh là quê hương thứ 2. Chính vì lẽ đó, ở những trung tâm sản xuất than lớn như Cẩm Phả, Uông Bí, Mạo Khê nhiều làng mỏ, phố thợ đã hình thành. Và ngày tết ở đây cũng thật đặc biệt.
Mong tết quê hương
Tôi đến khu chung cư của cán bộ, công nhân Công ty cổ phần Than Hà Lầm (TP Hạ Long) vào một ngày giáp Tết. Khác với nhiều khu chung cư, những người sống ở đây đều là cán bộ, công nhân mỏ sống xa quê hương. Họ là những người từ các vùng quê như Nam Định, Thái Bình, Hải Dương, Hưng Yên… xa hơn nữa là Thanh Hoá, Nghệ An, Hà Tĩnh… đến đất mỏ lập nghiệp. Đưa tôi đi tham quan một vòng khu chung cư, anh Nguyễn Hữu Cường, cán bộ Ban quản lý khu chung cư cho biết: “Tại đây có trên 300 cán bộ, công nhân của Công ty đang sinh sống”. Đi tham quan từng tầng, tôi cảm nhận một không khí thoáng đạt, thanh bình, sạch sẽ. Ghé thăm phòng của anh Trần Quốc Tuấn quê ở Thái Bình. Anh Tuấn tâm sự: “Đến nay tôi đã có 31 năm gắn bó với ngành Than, gắn bó với đất mỏ. Cũng như nhiều anh em ở đây, từ lâu tôi đã coi Quảng Ninh là quê hương thứ hai của mình. Do đặc thù công việc nên mỗi năm tôi chỉ có thể về quê thăm gia đình từ 3 đến 4 lần. Mặc dù đã quá quen với cảnh sống xa nhà nhưng năm hết tết đến, nhìn mọi người hối hả đi sắm Tết, trong lòng cũng thấy nao nao”. Còn anh Lương Văn Thắm quê ở Hà Nam đã có 15 năm làm việc ở phân xưởng chế biến của Công ty Than Hà Lầm thì tâm sự: “Cả năm sống xa nhà, Tết đến anh em chúng tôi mong lắm. Trong năm chúng tôi luôn động viên nhau cố gắng lao động sản xuất, phấn đấu hoàn thành tốt những nhiệm vụ được giao. Đó chính là món quà để mang về cho gia đình và cũng là niềm tự hào với vợ con nữa!”.
Gia đình những người thợ mỏ khu phố Lán Ga quây quần bên mâm cơm ngày cuối năm.
Gặp những người thợ mỏ ở khu chung cư này tôi nhận thấy nỗi mong chờ Tết hiện rõ trên từng khuôn mặt. Điều đó cũng thật dễ hiểu bởi cả năm họ sống và làm việc xa quê hương, Tết cũng là dịp để họ sum vầy bên gia đình.
Dẫn tôi tham quan nhà sinh hoạt cộng đồng của khu chung cư, anh Cường, Ban Quản lý khu chung cư cho biết thêm: “Vào những ngày lễ anh em trong khu sẽ tập trung tại đây để tổ chức các hoạt động văn hoá, văn nghệ. Còn những ngày thường thì đây chính là thư viện với hàng trăm đầu sách cùng báo chí... phục vụ cho anh em nghiên cứu, học tập và giải trí sau những giờ lao động”. Thông thường vào ngày 28 Tết, cán bộ, công nhân Công ty sẽ được nghỉ Tết. Đối với một số người phải ở lại trực Tết thì đều được Công ty tạo mọi điều kiện để anh em có một cái Tết đầy đủ và ấm áp. Còn những người sau khi đã có khoảng thời gian vui Tết đầm ấm tại quê hương lại “khăn gói” lên đường mang đến với Đất mỏ. Họ cùng trở lại ngôi nhà thứ hai của mình để cùng chia nhau niềm vui ở tết quê hương.
Sum vầy phố thợ
Rời khu chung cư của Công ty Than Hà Lầm tôi đến khu Lán Ga, phố Đoàn Kết, phường Cẩm Đông (TX Cẩm Phả). Lán Ga có 300 hộ dân, 1.148 nhân khẩu. Hầu hết những gia đình ở đây đều từ nơi khác đến Quảng Ninh lập nghiệp và sinh sống và đều có người làm thợ mỏ. Nhiều gia đình có từ 3 đến 4 đời làm thợ mỏ. Ấn tượng đầu tiên khi tôi đến Lán Ga là những dãy phố sạch sẽ được trang hoàng bởi những cờ, băng zôn, khẩu hiệu làm dấy lên không khí phấn khởi đón Xuân Canh Dần. Đồng chí Nguyễn Văn Trạch, trưởng khu phố Lán Ga cho biết: “Ngày thường khu phố rất vắng vẻ, vì do đặc trưng của nghề mỏ phải đi làm ca kíp. Nhưng dịp cuối năm, thật nhộn nhịp vì mọi nhà đều tranh thủ mấy ngày nghỉ để làm vệ sinh khu phố, trang hoàng lại nhà cửa. Dịp Tết nguyên đán các gia đình ở khu phố thường tụ họp, giao lưu, cùng tổ chức nấu nướng, mời nhau đến nhà đón xuân và thưởng thức những món ăn ngày tết. Mặc dù mọi thứ phục vụ cho ngày Tết đều có sẵn nhưng nhiều gia đình trong khu vẫn dành thời gian gói bánh chưng tập thể để tạo thêm không khí. Và hơn nữa là giáo dục con cháu luôn ghi nhớ về những nét văn hoá truyền thống của của dân tộc mình.
Những người thợ mỏ trang trí cây thông đón Tết.
Tôi ghé thăm gia đình thợ mỏ Trần Mạnh Hà - Nguyễn Thị Sim, đều là công nhân Công ty Than Thống Nhất, đều từ quê tỉnh Thái Bình ra Quảng Ninh lập nghiệp từ những năm 1960. Hai bác sinh được 3 người con, đến nay 2 người con theo nghề của bố mẹ. Gia đình hai bác đang chuẩn bị về quê chúc tết họ hàng. Bác Hà tâm sự: Trước đây cuộc sống khó khăn nên mỗi lần nghĩ đến Tết thấy sợ. Nhưng nay cuộc sống đã khấm khá, Tết có nhiều điều kiện sum họp gia đình. Bây giờ về thăm quê xe cộ đi lại cũng rất thuận tiện chứ không khó khăn như trước đây. Mua sắm mọi thứ cũng sẵn, chỉ cách nhà vài trăm mét có thể mua đủ thứ phục vụ cho ngày Tết. Chúng tôi tiếp tục đến gia đình ông Vương Văn Chác và bà Nguyễn Thị Thành. Cả hai ông bà nay đã ở tuổi ngoài 80. Ông Chác có 45 năm làm công nhân từ thời Pháp thuộc. Ông vui vẻ kể: “Những năm thực dân Pháp chiếm đóng, cuộc sống của hầu hết công nhân mỏ nơi đây vô cùng khó khăn. Vì nghèo quá nên mỗi khi Tết đến ai cũng thấy chạnh lòng. Khó khăn thiếu thốn là vậy nhưng những người thợ mỏ tối lửa tắt đèn có nhau, sẻ chia từng mớ rau, bát gạo… Từ khi Vùng mỏ được giải phóng đến nay, đời sống công nhân mỏ được nâng lên rất nhiều. Nhìn thế hệ con cháu nối tiếp truyền thống đoàn kết lao động của cha anh, tôi thấy phấn khởi vô cùng”. Được nghe ông Chác kể về cuộc sống và tình người thợ mỏ tôi càng thêm hiểu và trân trọng biết bao những con người nơi đây.
Thăm các khu phố thợ chúng tôi càng cảm nhận không khí Tết đang đến rất gần. Dẫn chúng tôi đến tham quan nhà văn hoá khu vừa được trang trí đèn, hoa, những pa nô mang khẩu hiệu “Chúc mừng năm mới”, “Năm mới thắng lợi mới”… trưởng khu phố Lán Ga cho biết: Đêm 30 tết, mọi người sẽ tập trung tại đây để đón giao thừa. Đã trở thành thông lệ, khi thời khắc giao thừa đến, lãnh đạo phường, các khu phố đến đây để chúc tết các gia đình năm mới dồi dào sức khoẻ, lao động sản xuất an toàn, hiệu quả. Và cũng tại đây mọi người cùng chúc nhau một năm mới với nhiều may mắn.
