Theo thống kê của Chi cục Kiểm lâm tỉnh từ đầu mùa khô đến nay toàn tỉnh đã xảy ra 39 vụ cháy rừng làm thiệt hại 510 ha rừng, trong đó rừng phòng hộ 386 ha, rừng sản xuất 124 ha. So với mùa khô năm 2006- 2007 mặc dù số vụ cháy rừng giảm nhưng diện tích bị thiệt hại lại tăng gần 280 ha.
Trao đổi với chúng tôi, đồng chí Phạm Đức Khánh, Trưởng phòng Quản lý bảo vệ rừng, Chi cục Kiểm lâm cho biết: Nguyên nhân chủ yếu xảy ra các vụ cháy rừng trong thời gian vừa qua là do thời tiết hanh khô kéo dài cộng với sự thiếu ý thức của một số người dân khi vào rừng hoạt động sản xuất, khai thác gỗ đốt lửa nấu ăn đã làm lửa lan ra rừng gây cháy. Có nhiều vụ cháy rừng mà nguyên nhân chúng tôi xác định được là do thù hằn cá nhân đã vào đốt rừng. Điển hình như vụ cháy 374,63 ha rừng tại Móng Cái, chủ yếu là của Ban Quản lý rừng phòng hộ, các điểm cháy đều phát ra từ giữa rừng xa khu dân cư, khi dập cháy ở điểm này thì lửa lại bốc lên ở điểm khác mà khoảng cách rất xa nhau. Loại trừ các yếu tố do thời tiết như sét, gió chúng tôi xác định nguyên nhân ban đầu của vụ cháy rừng này có thể là do mâu thuẫn thù hằn cá nhân nên một số đối tượng đã vào rừng để đốt.
Mặc dù công tác phòng cháy chữa cháy rừng đã được các cấp, các ngành rất quan tâm, ý thức của người dân đối với việc phòng cháy rừng đã được nâng cao, tuy nhiên cái khó trong công tác phòng cháy chữa cháy rừng hiện nay đó là toàn tỉnh chưa có một công trình phòng cháy chữa cháy rừng nào được xây dựng đầy đủ. Nhất là ở các khu rừng phòng hộ, theo quy định sau 4 năm trồng là không còn kinh phí cho việc phát dọn thực bì, làm đường băng cản lửa, mua sắm dụng cụ phòng cháy chữa cháy. Trong khi đây lại là đối tượng dễ bị xâm hại nhất. Vừa qua UBND tỉnh đã có quyết định thành lập 2 đội cơ động phòng cháy chữa cháy rừng. Các Hạt Kiểm lâm đều thành lập tổ, đội cơ động nhưng lại không có trang thiết bị, dụng cụ chuyên dùng. Cả tỉnh hiện nay mới chỉ có TP Hạ Long đầu tư cho Hạt Kiểm lâm 8 máy thổi gió để tham gia chữa cháy rừng còn các địa phương khác không có. Lực lượng phòng cháy, chữa cháy dù đã được tổ chức ở các cấp nhưng hiệu quả hoạt động lại rất thấp. Một cán bộ kiểm lâm địa bàn xã Đại Yên (TP Hạ Long) cho biết: Mặc dù có các tổ đội quần chúng bảo vệ rừng - phòng cháy chữa cháy rừng ở cơ sở và dân phòng nhưng khi xảy ra cháy rừng thì huy động lực lượng này rất khó, nhất là huy động nhân dân tham gia chữa cháy thì lại càng khó hơn. Xảy ra cháy mình đến kêu gọi họ đi chữa cháy thì họ đòi phải trả tiền công, rồi còn mặc cả trả công cao thì mới đi chữa cháy. Thực tế hiện nay cháy rừng nếu xảy ra ở các khu vực có quân đội, công an thì còn huy động được lực lượng này tham gia chữa cháy kịp thời chứ nếu cháy mà xảy ra ở các khu vực xa lực lượng này thì đành chịu không thể huy động lực lượng cứu chữa ngay được. Mối nguy hiểm hơn cả đó là sự thù hằn cá nhân, nhất là trên những địa bàn có than. Các đối tượng vào rừng khai thác than trái phép khi các cấp chính quyền tổ chức dẹp bỏ là chúng lẻn vào rừng đốt để trả thù, mà những vụ vi phạm kiểu này lại không bắt được thủ phạm để xử lý.
Theo xếp loại của Bộ NN&PTNT thì Quảng Ninh là tỉnh có chỉ số khô hạn cao so với cả nước, hàng năm có từ 6- 9 tháng khô hanh, cây rừng trồng chủ yếu là bạch đàn, thông, keo… đều là những cây dễ cháy. Cộng với đặc thù vị trí địa lý, sự phát triển kinh tế trong những năm qua đang tạo áp lực rất lớn đối với việc quản lý bảo vệ rừng. Dưới các khu rừng phòng hộ, đặc dụng là than, trên mặt đất, khu vực xung quanh thì phát triển du lịch, dịch vụ, sản xuất... tất cả những yếu tố này đang tác động rất mạnh và nguy cơ cháy rừng xảy ra ngày càng cao. Để công tác phòng chống cháy rừng hiệu quả UBND tỉnh vừa có công điện yêu cầu các địa phương, chủ rừng tăng cường công tác phòng chống với phương châm “phòng là chính - cứu chữa kịp thời” khi xảy ra cháy huy động được lực lượng tại chỗ. Trong điều kiện thời tiết tiếp tục hanh khô như hiện nay các địa phương cần xác định rõ vùng trọng điểm nguy cơ xảy ra cháy rừng cao ở địa phương mình để chủ động phương án phòng chống. Hiện người dân đang tổ chức dọn thực bì chuẩn bị hiện trường cho mùa trồng rừng năm 2008, vì vậy cần tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn các hộ làm đường băng cản lửa, không đốt thực bì vào ngày gió to; tổ chức canh phòng tốt, đặc biệt đối với các khu rừng phòng hộ, đặc dụng.
