Hiện nay, toàn tỉnh có 427.302,3ha diện tích rừng và đất lâm nghiệp, trong đó diện tích đất có rừng là 301.751,8ha. Mặc dù từ đầu năm đến nay, trên địa bàn toàn tỉnh không xảy ra vụ cháy rừng nào, song do tình hình diễn biến bất thường của thời tiết khô, nóng, hạn nên nguy cơ xảy ra cháy rừng là rất cao.
Để chủ động, tăng cường các biện pháp phòng cháy chữa cháy (PCCC) rừng, hạn chế tối đa những thiệt hại do cháy rừng gây ra trong mùa hanh khô 2010, ngày 2-3-2010, Ban Chỉ đạo các vấn đề cấp bách trong bảo vệ rừng và PCCC rừng tỉnh đã có Công điện chỉ đạo thực hiện một số biện pháp cấp bách trong bảo vệ rừng và PCCC rừng. Theo đó, các ngành chức năng, các địa phương có rừng và chủ rừng theo chức năng, nhiệm vụ được giao tích cực, chủ động thực hiện công tác PCCC rừng; rà soát các khu vực có nguy cơ cháy cao, các phương án PCCC rừng; tăng cường tuần tra canh gác lửa, đảm bảo trực 24/24 giờ trong ngày; bố trí lực lượng, phương tiện, dụng cụ sẵn sàng tham gia cứu chữa khi cháy rừng xảy ra... Ngay khi bước vào mùa hanh khô 2009-2010, Ban Chỉ đạo các vấn đề cấp bách trong bảo vệ rừng và PCCC rừng tỉnh đã thành lập Đoàn kiểm tra liên ngành do đồng chí Phó Chủ tịch UBND tỉnh làm trưởng đoàn trực tiếp đi kiểm tra trên địa bàn toàn tỉnh. Để chủ động trong công tác PCCC rừng, bảo vệ rừng, Chi cục Kiểm lâm tỉnh đã chỉ đạo Hạt kiểm lâm các huyện, thị xã xây dựng lịch trực bảo vệ rừng, PCCC rừng và phân công trách nhiệm cụ thể cho từng cá nhân; củng cố các tổ xung kích chữa cháy rừng ở cơ sở; xây dựng phương án PCCC, huấn luyện nghiệp vụ chữa cháy rừng và trang bị phương tiện, dụng cụ PCCC cho các lực lượng chuyên trách. Chỉ đạo các Công ty lâm nghiệp, các doanh nghiệp tư nhân thực hiện các dự án trồng rừng xây dựng phương án PCCC rừng được các cấp có thẩm quyền phê duyệt. Cùng với đó, Chi cục thực hiện đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật bảo vệ rừng, PCCC rừng tới mọi tầng lớp nhân dân nhằm nâng cao ý thức, trách nhiệm và nghĩa vụ; thực hiện tốt việc chăm sóc đường băng cản lửa đã có và thực hiện xây dựng đường băng cản lửa mới, trong đó có cả đường băng cản lửa trắng và đường băng cản lửa xanh. Thực hiện việc tu bổ hệ thống chòi canh, lán gác rừng; triển khai thực hiện hiệu quả công tác dự tính, cảnh báo cháy rừng, thông tin kịp thời tới cơ sở để nắm vững diễn biến khí hậu thời tiết và nguy cơ cháy rừng có thể xảy ra. Trao đổi với chúng tôi, ông Mạc Văn Xuyên, Phó Chi cục trưởng Chi cục Kiểm lâm tỉnh cho biết: Từ năm 2009, với việc áp dụng phần mềm cảnh báo cháy rừng, công tác dự tính, cảnh báo cháy rừng được thực hiện có hiệu quả hơn. Những thông tin cảnh báo kịp thời, có độ chính xác cao nên hiệu quả công tác PCCC rừng được nâng cao. Cũng theo ông Xuyên, mặc dù đã chủ động nhưng công tác này còn gặp không ít khó khăn. Theo dự báo, hiện nay tại các địa phương như: Đông Triều, Uông Bí, Móng Cái, Tiên Yên, Bình Liêu là những khu vực có nguy cơ xảy ra cháy rừng rất cao. Vì vậy, bên cạnh những diễn biến bất thường của thời tiết hanh khô thì khu vực này đang thực hiện những dự án trồng rừng tập trung với diện tích lớn (trên 10.000ha) là cây thông - loại cây rất dễ cháy. Đây cũng là một khó khăn trong công tác PCCC rừng, bảo vệ rừng. Vì những dự án trồng rừng này được thực hiện bằng nguồn kinh phí của Nhà nước và chỉ được cấp kinh phí chăm sóc đến năm thứ 4, những năm tiếp theo, việc chăm sóc không được quan tâm nhiều, thực bì phát triển rất dễ xảy ra cháy. Qua thực tế những năm trước đây, hầu hết những vụ cháy rừng trên địa bàn tỉnh đều xảy ra đối với những diện tích rừng này. Bên cạnh đó, một số đơn vị được sử dụng nguồn vốn nhà nước để đầu tư, xây dựng đường băng cản lửa hiệu quả chưa cao do việc thi công chậm, chất lượng chưa đảm bảo. Theo quy định, đường băng cản lửa phải rộng 10m và được thi công xong trước mùa hanh khô (xong trước tháng 9). Song qua kiểm tra, nhiều đơn vị đến hết tháng 10, tháng 11 vẫn còn đang thi công nên không có tác dụng về phòng ngừa. Cùng với đó, theo Nghị định 09/2006/NĐ-CP của Thủ tướng Chính phủ quy định về phòng cháy và chữa cháy rừng thì tất cả việc thi công, thiết kế băng cản lửa của các đơn vị lâm nghiệp khi nghiệm thu phải có sự tham gia của cơ quan kiểm lâm nhưng hiện nay việc này chưa được thực hiện. Đặc biệt, việc xây dựng phương án PCCC rừng của nhiều chủ rừng, đặc biệt là các đơn vị tư nhân thực hiện còn “hời hợt”; việc đầu tư cho công trình PCCC rừng của các doanh nghiệp tư nhân chưa đảm bảo. Theo Nghị định 09 của Thủ tướng Chính phủ, Thông tư 04 của Bộ Công an và quy định của UBND tỉnh thì tất cả các dự án trồng rừng trước khi thực hiện phải xây dựng được phương án PCCC được các cấp có thẩm quyền phê duyệt thì mới được triển khai thực hiện. Nhưng hiện nay, hầu như việc này đã bị bỏ qua.
Cán bộ Chi cục Kiểm lâm tỉnh kiểm tra công tác PCCC rừng tại Bình Liêu.
Để chủ động trong công tác PCCC rừng, bảo vệ rừng, các chủ rừng, Ban Chỉ đạo PCCC rừng các địa phương cần chủ động rà soát lại công tác PCCC rừng tại địa phương, đơn vị. Đó là chuẩn bị chu đáo, sẵn sàng về nguồn nước để đảm bảo ứng cứu khi có sự cố, xây dựng, kiểm tra băng cản lửa, trang thiết bị... để có phương án bổ sung kịp thời. Có phương án PCCC rừng một cách khoa học và thường xuyên tập huấn công tác PCCC rừng cho lực lượng chuyên trách. Khi có sự cố xảy ra cần thực hiện theo phương án đã được phê duyệt, với phương châm 4 tại chỗ. Đó là, “lực lượng tại chỗ, phương tiện tại chỗ, hậu cần tại chỗ, chỉ huy tại chỗ”.