Cho đến thời điểm này, 11 tỉnh, thành trong nước đã xuất hiện dịch tiêu chảy cấp nguy hiểm với gần 860 bệnh nhân, trong đó 15% số bệnh nhân nhiễm phẩy khuẩn tả. Mặc dù trên địa bàn chưa xuất hiện bệnh nhân tiêu chảy cấp, song Quảng Ninh luôn có nguy cơ bùng phát dịch bất cứ lúc nào. Trong khi các đơn vị y tế của tỉnh đang nỗ lực cho công tác phòng, chống dịch, thì người dân vẫn rất chủ quan...
Đoàn Thanh tra ngành Y tế kiểm tra công tác VSATTP tại Công ty CP Thuỷ sản Cái Rồng.
“Nóng” ở các đơn vị y tế
Mặc dù chưa có bệnh nhân tiêu chảy cấp, song gần đây nhất, năm 2002 Quảng Ninh đã từng xuất hiện người mang vi khuẩn tả ở Yên Hưng, Cẩm Phả. Do đó, cán bộ, nhân viên y tế trong ngành đã hiểu và có kinh nghiệm trong phòng, chống dịch này. Các đơn vị y tế trong những ngày này đang khẩn trương thực hiện công tácphòng, chống dịch. Ngay sau khi nhận được thông báo của Cục Y tế dự phòng về những ca bệnh đầu tiên xuất hiện ở Hà Nội, Sở Y tế đã chỉ đạo các đơn vị trong ngành tích cực thực hiện công tác giám sát, kịp thời phát hiện người bị tiêu chảy cấp, từ đó có biện pháp khoanh vùng, xử lý kịp thời. Sau khi Bộ tổ chức tập huấn quy trình xét nghiệm, điều tra, giám sát và phòng chống dịch bệnh vào các ngày 31-10 và 1-11, Sở Y tế đã tổ chức đoàn đi kiểm tra công tác phòng, chống dịch tại các địa phương, đồng thời tập huấn cho các huyện, thị để đẩy mạnh hơn nữa việc phòng chống dịch khẩn cấp. Nhiều địa phương đã tham mưu cho UBND huyện ra công văn chỉ đạo các xã, phường vào cuộc trong công tác tuyên truyền về dịch bệnh và kiểm tra vệ sinh an toàn thực phẩm (VSATTP). Các bệnh viện tuyên truyền cách nhận biết và cách phòng bệnh tiêu chảy cấp trên hệ thống loa phát thanh của đơn vị, hoặc tuyên truyền trực tiếp tạibuồng bệnh nhân. Phương án giường tiếp nhận bệnh nhân, xe cấp cứu, thành lập đội cấp cứu lưu động, thuốc khử trùng, thuốc điều trị cũng được các đơn vị chuẩn bị sẵn sàng. Bệnh viện Đa khoa tỉnh dành 14 giường tại Khoa Truyền nhiễm, Khoa Cấp cứu và Khoa Điều trị tích cực để tiếp nhận bệnh nhân tiêu chảy cấp. Khi có dịch, Bệnh viện dành hẳn 100 giường để điều trị bệnh nhân. Đơn vị cũng đã thành lập 2 đội cấp cứu lưu động để hỗ trợ các bệnh viện tuyến huyện... Trạm y tế tuyến xã ở các huyện, thị đều có người túc trực để tiếp nhận thông tin, kịp thời phát hiện người bệnh. Chế độ thông tin báo cáo từ tuyến xã, tuyến huyện đến tuyến tỉnh được cập nhật thường xuyên. Không khí ở các đơn vị y tế đang nóng lên với công tác chuẩn bị sẵn sàng đối phó với dịch bệnh.
Nhưng Người dân vẫn chủ quan
Trong khi cán bộ nhân viên ngành y tếđang tích cực, khẩn trương phòng chống dịch, thì người dân ở nhiều nơi trên địa bàn tỉnh vẫn thờ ơ, coi dịch tiêu chảy cấp không có gì đáng ngại, hoặc nó còn ở nơi đâu xa lắm.
Tại các điểm chợ Hạ Long I, Hạ Long II, Cột 5, Cột 8 (Hạ Long); chợ Trung tâm TX Cẩm Phả, các loại mắm tôm vẫn bày bán la liệt, trong đó nhiều nhất là mắm tôm Thanh Hoá (theo thống kê, phần nhiều trường hợp bị tiêu chảy cấp là do ăn mắm tôm có nguồn gốc từ Thanh Hoá). Rau sống vẫn được mọi người ưa chuộng. Chị Nguyễn Thị Khánh, bán rau ở chợ Cột 5 (Hạ Long), cho biết: “Khách hàng vẫn hỏi mắm tôm, rau sống. Hai mặt hàng nàytiêu thụ mạnh”. Tại Ki ốt 110, Chợ Trung tâm TX Cẩm Phả còn bày bán khoảng 40 lọ mắm tôm loại 5g nhãn Tĩnh Gia, Thanh Hoá và 14 chai mắm tôm loại nửa lít không nhãn mác cũng nhập từ Thanh Hoá. Chị Nguyễn Thị Xa, chủ quầy hàng nói: “Đã nghe trên ti vi nói về dịch tiêu chảy cấp, nhưng chưa thấy Ban Quản lý chợ nói gì, nên vẫn lấy hàng để bán”. Tại chợ tạm Cột 5, thực phẩm sống, chín bày bán xen kẽ. Chợ Trung tâm TX Cẩm Phả, bún ăn, nộm được bày bán nhiều mà không có gì che đậy; thậm chí nhiều quầy còn để hoá chất và đồ ăn lẫn lộn. Một số bà nội chợ thấy đoàn kiểm tra hỏi: “Sao đoàn lại khuyên không bán mắm tôm nữa?”. Nhiều người không hề biết gì về dịch tiêu chảy cấp đang hoành hành ở các tỉnh khác. Một chủ hàng chủ quan cho rằng: “Tỉnh mình đã có dịch đâu mà sợ”. Đoàn kiểm tra của Sở Y tế đã nhắc nhở và đề nghị các hộ kinh doanh cam kết không bán mắm tôm, nem chua trong thời gian này.
Ở nhiều cửa hàng, quán bán thịt chó vẫn sử dụng mắm tôm phục vụ khách hàng. Anh Lương Thế Chủ, Chủ nhà hàng thịt cầy, tổ 58, phường Cẩm Thạch (Cẩm Phả) nói: Một ngày nhà hàng bán được khoảng 3-4 con, không giảm so với trước đây. Nhà hàng cũng đã xem ti vi, đọc báo, biết được mức độ lây lan của dịch tiêu chảy cấp, song khách hàng có nhu cầu thì nhà hàng vẫn phục vụ”.
Dịch tiêu chảy cấp rất nguy hiểm bởi mức độ lây lan nhanh, nhất là thời điểm có tới 15% số bệnh nhân xét nghiệm có phẩy khuẩn tả. Vi khuẩn này có thể tồn tại lâu dài, thậm chí vĩnh viễn ở vùng nước lợ ở các cửa sông, ven biển. Vi khuẩn sống tập trung ở các loài thực động vật phù du như: Tảo, động vật giáp xác (tôm, cua...). Bệnhlây theo đường tiêu hoá, chủ yếu qua ăn uống. Bệnh lây mạnh nhất ở giai đoạn toàn phát. Thời gian thải vi khuẩn thường kéo dài khoảng 1 tuần sau khi hết tiêu chảy cấp. Sở Y tế đã chỉ đạo các đơn vịnếu có bệnh nhân, thì chỉ cho bệnh nhân xuất viện khiđã được điều trị ổn định và có xét nghiệm phân 3 lần âm tính. Các yếu tố lây truyền vi khuẩn gây bệnh tiêu chảy cấplà nước, thực phẩm tươi sống, bàn tay, dụng cụ ăn uống, đồ dùng cá nhân, ruồi nhặng bị nhiễm vi khuẩn. Người bị bệnh tiêu chảy cấpcó thờigian ủ bệnh từ vài giờ tới 5 ngày. Thời kỳ này, bệnh nhân rất dễ làm lây lan ra cộng đồng do không biết mình bị bệnh. Thời kỳ phát bệnh, bệnh nhân tiêu chảy nhiều lần dẫn đến kiệt sức do mất nước, truỵ mạch, hạ huyết áp, nếu không được điều trị kịp thời có thể dẫn đến tử vong.
Chính vì mức độ nguy hiểm của dịch bệnh này, để phòng chống nó, không chỉ ngành y tế mà đòi hỏi cả cộng đồng cùng vào cuộc, trong đó ý thức tự phòng bệnh cho mình của người dân rất quan trọng. Chính quyền các huyện, thị phải tích cực huy động lực lượng cho công tác phòng, chống dịch, có kế hoạch cụ thể chỉ đạo các xã, phường tăng cường tuyên truyền nâng cao nhận thức cho người dân, tăng cường kiểm tra VSATTP... Việc thông báo và tuyên truyền biện pháp phòng chống dịch không chỉ thực hiện trên phương tiện thông tin đại chúng, hệ thống truyền thanh, truyền hình ở địa phương, mà còn phải tuyên truyền mạnh ở các chợ, triển khai thông qua các buổi họp tổ dân, khu phố. Có như vậy, Quảng Ninh mới hy vọng không để dịch tiêu chảy cấp xảy ra trên địa bàn, và nếu có xảy ra cũng sẽ được khống chế, xử lý, dập tắt dịch nhanh, kịp thời.
