Năm 2003, trên một tờ báo từng có đăng bài viết với nhan đề: “Vân Đồn - nơi đảo chết”, phản ánh tình trạng nhiễm HIV/AIDS ở huyện đảo này. Vào thời điểm đó, quả thực bài báo đã không quá lời. Đi đôi với phát triển kinh tế, nhiều tệ nạn xã hội ở nơi đây cũng nảy sinh, phức tạp, nhất là tình trạng nghiện ma túy và nhiễm HIV.
Học sinh huyện Vân Đồn đọc kiến thức về HIV/AIDS qua các tờ rơi tuyên truyền.
Từ thực tế đó, huyện tập trung chú trọng công tác tuyên truyền nâng cao kiến thức cho người dân về HIV/AIDS. Trung bình 1 tháng, mỗi xã phát 5 buổi truyền thông phòng chống HIV/AIDS trên hệ thống truyền thanh văn hoá xã. Ngoài cấp phát tờ rơi, tranh tuyên truyền... Trung tâm Y tế huyện còn phối hợp với Hội Phụ nữ, Công an, Đoàn thanh niên... tuyên truyền, nói chuyện tại các tụ điểm vui chơi, giải trí. Hàng năm, Huyện uỷ, UBND huyện tổ chức các đoàn đi thăm hỏi, tặng quà cho người có HIV, người cai nghiện ma tuý; chỉ đạo các xã tạo điều kiện để người nhiễm HIV/AIDS và gia đình họ có điều kiện làm ăn, phát triển kinh tế v.v.. Nhờ kiến thức được nâng cao, người dân đã không còn xa lánh người nhiễm HIV, thậm chí còn chủ động hỏi han, giúp đỡ khi họ gặp khó khăn. Nhờ đó, phần lớn người nhiễm trên địa bàn đã công khai danh tính của mình; thành lập các nhóm, câu lạc bộ giúp nhau phát triển kinh tế gia đình, chăm sóc sức khoẻ cho bản thân... Hiện tại, trên địa bàn huyện có 4 nhóm “Vượt sóng” do Văn phòng tiếp cận cộng đồng quản lý và nhóm “Vì ngày mai tươi sáng”, nhóm “Hoa bất tử” do tổ chức Care tài trợ.
Ngoài sự vào cuộc tích cực của Đảng uỷ, chính quyền địa phương và sự hỗ trợ của Chương trình mục tiêu quốc gia phòng chống HIV/AIDS, Vân Đồn còn nhận được sự giúp sức của nhiều tổ chức trong và ngoài nước cho công tác này thông qua các dự án, như: Dự án phòng chống HIV cho thanh niên; Dự án phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con; Văn phòng tiếp cận cộng đồng của tổ chức FHI; Dự án can thiệp giảm tác hại vào đối tượng mục tiêu v.v.. Các dự án đó đi sâu vào những hoạt động như: phân phát bơm kim tiêm sạch cho đối tượng nghiện chích ma tuý; phát bao cao su miễn phí cho các nhà hàng, khu vui chơi giải trí; điều trị ARV cho bệnh nhân AIDS; điều trị dự phòng lây truyền từ mẹ sang con… Theo bác sĩ Phạm Văn Kha, Giám đốc Trung tâm Y tế huyện Vân Đồn, cho biết thì các dự án này rất có hiệu quả trong việc ngăn chặn lây nhiễm HIV, làm tăng trách nhiệm của con người với con người trong việc chăm sóc, giúp đỡ lẫn nhau.
Một trong những nơi phát huy hiệu quả nữa trong công tác phòng chống HIV ở Vân Đồn chính là Phòng khám tư vấn HIV/AIDS ngoại trú ở Bệnh viện Đa khoa Vân Đồn. Đây là nơi chăm sóc, hỗ trợ điều trị thuốc kháng virus ARV cho người nhiễm HIV. Nhờ hoạt động của phòng khám, nhiều người nhiễm HIV/AIDS ở Vân Đồn đã được hỗ trợ chăm sóc chu đáo. Trong năm 2010, trên địa bàn huyện có 269 bệnh nhân AIDS được điều trị ARV. Ở một số người, khi biết mình nhiễm HIV có hiện tượng rối nhiễu tâm lý: họ không còn muốn sống, sợ mọi thứ, vì chưa biết làm thế nào để chung sống với căn bệnh phải điều trị suốt đời. Để giúp đỡ họ, từ cuối năm 2009, với sự hỗ trợ của Tổ chức Sức khỏe gia đình và Trung tâm Nghiên cứu và đào tạo phát triển cộng đồng, Phòng khám ngoại trú của Bệnh viện đã triển khai dịch vụ chăm sóc giảm nhẹ, trong đó ưu tiên các vấn đề tâm lý như trầm cảm và lo âu. Hiện phòng khám có hơn 150 người nhiễm HIV/AIDS được học và tập dưỡng sinh. Thông qua những hoạt động này mà họ đã bình tâm lại và chuẩn bị cho cuộc sống mới, tinh thần của họ tốt lên và bản thân họ cũng có ý thức tuân thủ uống thuốc theo đúng phác đồ điều trị…
Từ năm 1997 đến nay, trên địa bàn Vân Đồn có 452 người nhiễm HIV có địa chỉ, trong đó có 142 người đã tử vong. Riêng năm 2010, trên địa bàn huyện chỉ duy nhất có 1 trường hợp nhiễm mới. Từ huyện có tỷ lệ người nhiễm HIV cao nhất, đến nay Vân Đồn đã xuống vị trí thứ 5 trên danh sách các địa phương có người nhiễm HIV của tỉnh. Đây là kết quả sự nỗ lực đáng ghi nhận của huyện.
