Trong những năm qua, nhờ sự phát triển, hội nhập của đất nước, số lượng khách nước ngoài và Việt kiều về nước đến với Quảng Ninh không ngừng tăng lên. Có lẽ do vậy mà những cuộc kết hôn với người nước ngoài thời gian qua có phần tăng nhanh, trong đó chủ yếu là phụ nữ các địa phương trong tỉnh kết hôn với người nước ngoài.
Bên cạnh những mặt tích cực của xu hướng nhiều phụ nữ kết hôn với người nước ngoài đem lại, còn có cả yếu tố tiêu cực, rất cần sự quan tâm, vào cuộc của các cấp, ngành liên quan.
Cán bộ Sở Tư pháp thẩm vấn trước khi làm thủ tục kết hôn cho cô dâu Việt Nam với người nước ngoài.
Chỉ tính từ năm 2002 đến hết năm 2008, toàn tỉnh đã có 2.469 phụ nữ trong tỉnh lấy chồng nước ngoài, riêng năm 2008 có 219 trường hợp. Cụ thể, kết hôn tại tỉnh do UBND tỉnh ký giấy chứng nhận kết hôn là 1.387 trường hợp, kết hôn tại nước ngoài rồi về Việt Nam đề nghị công nhận (ghi chú kết hôn) là 1082 trường hợp. Trong đó, tỷ lệ cô dâu lấy chồng ngoài Hàn Quốc và Đài Loan chiếm chủ yếu và cao hơn so với cô dâu lấy chồng các nước khác rất nhiều. Theo báo cáo của Sở Tư pháp (cơ quan chuyên môn trực tiếp thụ lý hồ sơ kết hôn có yếu tố nước ngoài), thì một trong những nguyên nhân chính của xu hướng phụ nữ lấy chồng nước ngoài gia tăng là do nhu cầu cuộc sống, nếu không muốn nói là do yếu tố kinh tế. Trao đổi với chúng tôi, một đồng chí cán bộ Phòng Quản lý hành chính tư pháp (Sở Tư pháp) cho biết, hầu hết các cô dâu khi trình bày lý do lấy chồng nước ngoài đều khẳng định do tình yêu đem lại, có người do người thân, bạn bè giới thiệu, hoặc do tự quen nhau. Tuy nhiên, tỷ lệ phụ nữ lấy chồng nước ngoài có trình độ học vấn THPT trở lên chỉ chiếm khoảng 50%. Có những trường hợp, cô dâu chỉ biết mỗi ký tên mình, không biết viết; số này chủ yếu là những cô dâu sinh sống ở các huyện miền núi, biên giới, hải đảo và phần lớn lấy chồng người Đài Loan, Hàn Quốc. Trong khi làm thủ tục kết hôn, họ trình bày là do tình yêu, nhưng qua tìm hiểu thì nguyên nhân sâu xa là do cuộc sống của họ rất khó khăn, muốn đi để thoát nghèo và mong cầu có một cuộc sống tốt hơn. Thực tế cho thấy, trong khoảng 50% số cô dâu có trình độ từ THPT trở lên, hầu hết họ kết hôn và theo chồng định cư ở các nước phát triển như: Anh, Pháp, Mỹ, Nga, Đức, Sinh-ga-po...Trong những cuộc kết hôn này, chủ yếu do họ tự quen nhau, hoặc có người nhà định cư tại nước đó giới thiệu. Họ kết hôn với nhau xuất phát từ tình yêu, đã qua một thời gian dài tìm hiểu về phong tục tập quán, văn hoá...của hai nước. Vì vậy, cuộc sống của họ phần lớn là rất tốt và hạnh phúc.
Vấn đề phụ nữ trong tỉnh kết hôn với người Hàn Quốc và Đài Loan còn nhiều điều đáng để suy nghĩ. Bởi phần lớn số phụ nữ Việt Nam kết hôn với người Hàn Quốc đều được chồng mời sang nước này làm thủ tục kết hôn rồi mới về Việt Nam làm thủ tục ghi chú kết hôn. Số còn lại phụ nữ kết hôn với người Hàn Quốc do họ tự quen nhau tại Việt Nam rồi đến Sở Tư pháp làm thủ tục kết hôn. Điều đáng nói là việc cô dâu trước khi đến Sở Tư pháp làm thủ tục kết hôn với người nước ngoài đều đã được tư vấn từ nhiều nguồn khác nhau với mục đích trong thời gian ngắn nhất có đầy đủ giấy tờ hợp lệ để được làm thủ tục kết hôn. Vì vậy, có những cuộc kết hôn tính cả thời gian tìm hiểu đến lúc làm đám cưới chỉ vẻn vẹn chưa đầy ba tháng. Với thời gian ngắn ngủi như vậy, làm sao các cô dâu Việt có thể kịp học và nói tốt ngôn ngữ, tìm hiểu được phong tục, tập quán của quê hương mới mà mình sẽ đến sinh sống. Ngôn ngữ bất đồng, phong tục, tập quán, nền văn hóa khác nhau và không xuất phát từ tình yêu dẫn đến không ít các cuộc hôn nhân với người nước ngoài có kết cục không mấy tốt đẹp. Có những trường hợp cô dâu tự nguyện lấy chồng là người khuyết tật, cụt cả hai chân, hay có biểu hiện về bệnh não mà họ vẫn khẳng định xuất phát từ tình yêu? Khi được cán bộ ở Trung tâm Tư vấn, trợ giúp pháp lý và những cán bộ trực tiếp thẩm vấn, phân tích, khuyên nhủ, thì họ tỏ thái độ khó chịu và vẫn khăng khăng đòi được kết hôn. Có những trường hợp khi làm thủ tục gặp trục trặc, những cô dâu tương lai sẵn sàng chuyển hộ khẩu sang tỉnh khác để được kết hôn. Đi sâu tìm hiểu, những trường hợp này hầu hết rơi vào hoàn cảnh gia đình kinh tế rất khó khăn, chỉ mong đi để thoát nghèo, khổ. (!?)
Kết hôn là quyền của mỗi cá nhân, nhưng nếu không xuất phát từ tình yêu và mục đích tốt đẹp, sẽ gây ra những hậu quả xấu, ảnh hưởng đến cuộc sống, hạnh phúc gia đình và xã hội. Vì vậy, các cơ quan chức năng cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền pháp luật liên quan lĩnh vực hôn nhân gia đình;có chính sách đào tạo, dạy nghề nhằm giải quyết công ăn việc làm cho người lao động ở miền núi và nông thôn, nhất là chị em phụ nữ.
