Đó là nhận xét của nhiều chuyên gia và đại diện các cơ quan tham dự Hội nghị đánh giá kết quả chăm sóc và phục hồi sinh trưởng cây đa Tân Trào, ngày 2/7, tại xã Tân Trào, huyện Sơn Dương (Tuyên Quang).
Như vậy, sau hơn một năm (từ 23/5/2008 đến 25/6/2009) thực hiện phương án phục hồi theo phương án của Công ty cổ phần Thanh Hà, cây đa Tân Trào chỉ có thể kéo dài sự sống và phần nào hạn chế tốc độ suy thoái của cây.
Ông Nguyễn Công Nông, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và PTNT Tuyên Quang, đánh giá: Sau 32 lần chăm sóc với 51.900 lít dung dịch phun và 12.470 gói chế phẩm sinh học, theo phương án và biện pháp kỹ thuật của Công ty cổ phần Thanh Hà, sự sinh trưởng của cây đa chỉ được duy trì cục bộ tại một bộ phận thân, rễ và cành cây. Cụ thể, phần thân cây có 12 nhánh rễ (tạo thành thân cây) vỏ còn nhựa. 51 nhánh cây còn lại đã có biểu hiện bị chết khô - vỏ cây bị khô và có nhiều cây nấm, mộc nhĩ, địa y. Cây đa hiện còn hai cành, song chỉ có cành số 1 duy trì được sinh trưởng với 20 cành non và 03 chồi mới mọc. Cành số 2 có biểu hiện đang chết dần. Ông Nông nhấn mạnh rằng khả năng phục hồi sinh trưởng của cây đa Tân Trào đến nay khó thành công vì cây đã tồn tại trên 300 năm và đang biểu hiện già cỗi, suy thoái theo quy luật sinh tồn.
Bà Vũ Thị Bích Việt, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Tuyên Quang, cũng thừa nhận việc phục hồi di tích lịch sử quốc gia này là rất khó. Đánh giá về quá trình chăm sóc hơn một năm qua theo phương án của công ty Thanh Hà, bà Việt cho rằng, nếu không có sự chăm sóc này thì có thể cây đã chết do đang trong giai đoạn suy thoái mạnh. Tỉnh đã kêu gọi các nhà khoa học phục hồi sinh trưởng của cây đa, song "họ còn rụt rè" tham gia vào cuộc chiến giành giật sự sống của cây đa Tân Trào.
Các đại biểu tham dự hội nghị thậm chí đã đề cập tới khả năng xấu nhất, đó là cây đa bị chết hoàn toàn. Được biết, song song với phương án chăm sóc và phục hồi sinh trưởng cây đa của Công ty cổ phần Thanh Hà, các chuyên gia đã tiến hành trồng thêm 03 cây đa nhỏ cùng loài trên cây đa chính và 06 cây đa mới xung quanh cây đa chính. Theo ông Nông, việc trồng thêm các cây đa mới góp phần tạo cảnh quan môi trường thích hợp để sớm thay thế khi cây đa Tân Trào cũ bị chết hoàn toàn.
