Quảng Ninh có hàng trăm km bờ biển, hàng ngàn đảo lớn nhỏ và nhiều sông suối, đê ngăn nước biển và còn là tỉnh có công nghiệp khai thác than lớn nhất cả nước... Bởi vậy, Quảng Ninh luôn đứng trước những nguy cơ tiềm ẩn mất an toàn, nhất là khi mùa mưa bão. Song việc đảm bảo những điều kiện phương tiện trang thiết bị... phục vụ cho công tác cứu hộ, tìm kiếm cứu nạn ở Quảng Ninh còn nhiều bất cập, bức xúc.
Vị trí neo đậu tàu thuyền tránh bão Cảng Cái Rồng (Vân Đồn- Quảng Ninh)
(Đại tá Trần Thành, Chỉ huy Trưởng Bộ CHQS, Phó Ban thường trực Tìm kiếm cứu nạn tỉnh Quảng Ninh) "Cần huy động mọi nguồn lực của xã hội cho công tác PCLB-TKCN" Mấy năm gần đây, Sở Tài chính đã tham mưu cho HĐND, UBND tỉnh bố trí khoản dự phòng cho công tác PCLB-TKCN. Tuy nhiên, theo quan điểm của Sở Tài chính tỉnh, để công tác PCLB-TKCN của Quảng Ninh ngày càng đi vào nền nếp và hiệu quả, cơ quan Thường trực PCLB-TKCN phải xây dựng kế hoạch cụ thể những hạng mục cần phải đầu tư kinh phí cho công tác này là gì, xa hơn là kế hoạch 5 năm, 10 năm... để Sở Tài chính có căn cứ trình HĐND, UBND tỉnh bố trí, cân đối khoản dự phòng từ ngân sách tỉnh. Bên cạnh đó, các cấp, các ngành hàng năm phải rà soát lại nhu cầu đầu tư trang thiết bị thiết yếu để chủ động đầu tư cho công tác PCLB-TKCN hợp lý. Nếu nguồn dự phòng ở cấp địa phương không đáp ứng đủ thì cần có kế hoạch chủ động đề nghị ngân sách tỉnh hỗ trợ... (Ông Giáp Quang Vinh, Trưởng Phòng Dựtoán Ngân sách, Sở Tài chính tỉnh Quảng Ninh) Để giảm thiểu thiệt hại về người và tài sản trước những tai hoạ khó lường, không có biện pháp nào khác, các cấp, các ngành, cơ quan, xí nghiệp... phải sớm có biện pháp khắc phục những bất cập nêu trên. Đồng thời, tỉnh phải đặc biệt quan tâm và đầu tư thật đúng mức cho công tác cứu hộ, tìm kiếm cứu nạn và xây dựng các phương án cứu hộ, cứu nạn cụ thể phù hợp với điều kiện tình hình từng địa phương, cơ quan, doanh nghiệp... Các phương án này cần phải tập huấn, diễn tập thường xuyên.
Hẳn những ai có mặt tại Bến phà Bái Cháy (TP Hạ Long) ngày 23-3-2006, đều không thể quên được vụ tai nạn nghiêm trọng: chiếc xe khách Hyundai 45 chỗ đang lên phà thì mất phanh lao xuống biển, làm 3 người thiệt mạng... Chiếc xe chìm dưới mặt nước biển chỉ khoảng 13-15 mét, cách bờ vài trăm mét nhưng để trục vớt được thi thể nạn nhân và phương tiện, các lực lượng cứu hộ đã phải mất gần 7 giờ đồng hồ. Chỉ riêng việc điều một chiếc xe cần cẩu đến trục vớt cũng mất 3 giờ đồng hồ, thậm chí khi điều được chiếc xe cẩu đến cứu hộ thì xe này lại... chết máy vì đã “hết khấu hao”. Không chỉ có vậy, đáng ra khi tai nạn xảy ra, việc trước tiên là phải vớt thi thể nạn nhân lên trước thì công tác chỉ đạo lực lượng cứu hộ, cứu nạn lại tỏ ra lúng túng do nhân viên cũng như phương tiện cứu nạn đều hạn chế. (Những người có mặt tại đó, ai cũng lấy làm ái ngại khi thấy 2 thợ lặn thuộc Trung tâm Lặn cứu nạn và Thể thao dưới nước của Sở TDTT xuống nước với trang phục lặn và bình khí được trang bị cách đây đến gần 10 năm...). Khi trục vớt được xe lên thì thi thể của 2 trong 3 nạn nhân đã trôi mất, mãi 3-5 ngày sau đó mới vớt được.
Mới đây nhất là vụ tai nạn xảy ra ngày 24-7-2006, cũng tại Bến phà Bãi Cháy. Xe container BKS 16H-3846 chở 45 tấn mủ cao su từ Hải Phòng ra Móng Cái đang lên phà thì chết máy. Các lực lượng chức năng đã có mặt kịp thời song phải mất 4 giờ đồng hồ mới điều được chiếc xe cẩu của Công ty Vật tư vận tải đến. Chiếc xe cẩu “ọp ẹp” này cố sức kéo gần 1 giờ nhưng xe container vẫn không “nhúc nhích”. Sau vài tiếng đồng hồ nữa, khi lực lượng cứu hộ phải dùng 2 xe container trọng tải lớn mới kéo được.
Thực tế trên cho thấy, công tác cứu hộ, tìm kiếm cứu nạn trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh còn rất nhiều bất cập và đáng lo ngại. Trên địa bàn tỉnh hiện có 42 đầu mối tham gia cứu hộ cứu nạn (14 đầu mối của các huyện, thị, thành phố; 10 đầu mối thuộc các đơn vị lực lượng vũ trang; 18 đầu mối thuộc các ban, ngành, đơn vị sản xuất). Chỉ riêng về tổ chức, điều đó chưa đủ để chủ động đối phó khi tai hoạ xảy ra. Còn việc chỉ đạo, tổ chức hệ thống đầu mối cứu nạn chưa thống nhất và thiếu chặt chẽ. Mặt khác, việc đầu tư trang thiết bị cho công tác tìm kiếm cứu hộ, cứu nạn ở tỉnh ta chưa thực sự được chú trọng, các trang thiết bị còn thiếu đồng bộ và nghèo nàn.
Được biết, cho đến thời điểm này các phương tiện phục vụ cho công tác cứu hộ, tìm kiếm cứu nạn của tỉnh còn quá yếu không thể đáp ứng được với yêu cầu nhiệm vụ. Lực lượng được coi là nòng cốt, chủ công trong công tác này là Bộ chỉ huy Quân sự tỉnh hiện cũng mới có vỏn vẹn 4 xuồng máy, 779 phao cứu hộ, 150 nhà bạt, 6 bộ máy thông tin, 30 khẩu súng pháo hiệu... (Đáng chú ý là hiện nay các tàu của Bộ CHQS tỉnh, lực lượng sẵn sàng cứu hộ cứu nạn vẫn chưa có bến neo đậu cố định). Trung tâm Cứu hộ, cứu nạn Hạ Long (thuộc Ban Quản lý Vịnh Hạ Long), tuy đã được thành lập 6 năm nay, nhưng chỉ có 8 nhân viên cứu hộ, 1 hệ thống thông tin liên lạc với các phương tiện trong vòng bán kính 60 km trở lại, 1 tàu chuyên dụng công suất 730 mã lực, vận tốc 28-30 hải lý/giờ.
Phương tiện, trang thiết bị cứu hộ, cứu nạn trên bộ còn “bi đát” hơn. Xe nâng, máy cẩu, máy xúc, xe thang... hầu như chưa được trang bị hoặc ở mức trọng tải thấp, không đáp ứng được yêu cầu thực tế. Vì thế, khi sự cố xảy ra, thường xuyên phải thuê, mượn phương tiện cứu hộ của ngành Than (nhưng các phương tiện này thường hoạt động trên khai trường, nếu điều được về cứu hộ, cứu nạn cũng phải mất thời gian dài), hoặc phải... thuê tận Hải Phòng (!) Bên cạnh đó, cũng còn phải lo về công tác đảm bảo an toàn lao động ngành Than, tuy đã có nhiều cố gắng song cũng còn nhiều hạn chế dẫn tới hàng loạt các vụ tai nạn nghiêm trọng như: nổ khí mê lan, bục túi nước, sập mái chống lò...
