“PMU 112”: Đào tạo giá cao, hiệu quả rất thấp

Ông Lương Cao Sơn - thư ký Ban điều hành đề án 112 Chính phủ - nói rằng hiện chưa thể thông tin đầy đủ về ngân sách để đào tạo sử dụng tin học cho cán bộ công chức trên toàn quốc, song “có ít nhất trên 100 tỉ đồng đã được ký hợp đồng chi tiêu”. Đó là chưa kể đến các chi phí liên quan khác như xây dựng giáo trình, tổ chức đào tạo giáo viên...

Chuẩn quốc tế tương đương bằng A tin học!

Đào tạo về tin học cho cán bộ công chức trên qui mô toàn quốc là một trong sáu nhóm đề án mục tiêu trong khuôn khổ đề án 112. Theo Ban điều hành 112 Chính phủ, chương trình và giáo trình đào tạo được xây dựng dựa trên bộ giáo trình tiêu chuẩn quốc tế ICDL về kiến thức và khả năng tin học cho cán bộ công chức của chính phủ các nước trên thế giới.

Theo thống kê từ Ban điều hành đề án 112 Chính phủ, đến cuối năm 2006 đã có trên 64.000 cán bộ, công chức trong các cơ quan hành chính nhà nước ở khắp các tỉnh, thành của cả nước được đào tạo về tin học một cách đại trà, ồ ạt... Nhưng khi soi xét cụ thể vào chương trình đào tạo thì còn quá nhiều ý kiến băn khoăn, đặc biệt là vấn đề lãng phí ngân sách nhà nước cho công việc này.

Trò chuyện với Tuổi Trẻ về ứng dụng công nghệ thông tin, ông Nguyễn Trọng - nguyên chánh văn phòng Ban chỉ đạo quốc gia về công nghệ thông tin - cho biết ông được mời đứng lớp giảng một số buổi theo chương trình đào tạo của đề án 112. Tuy nhiên, “tôi cho rằng hiệu quả có lẽ rất thấp” - ông Trọng nói. Trong khi đó, ông Lê Mạnh Hà, giám đốc Sở Bưu chính - viễn thông TP.HCM, đã phản ứng quyết liệt ngay khi nhận được kế hoạch và chương trình đào tạo của đề án 112. Gần đây nhất, báo cáo với đoàn giám sát của Ủy ban Khoa học - công nghệ và môi trường của Quốc hội về đề án 112, ông Hà vẫn khẳng định “chương trình đào tạo cho cán bộ công chức của đề án 112 là tương đương với bằng A tin học”, trong khi theo cách tổ chức đào tạo của đề án này thì “chi phí cho một học viên thấp nhất khoảng 2 triệu đồng”.

Đơn giá đào tạo vượt mức qui định nhiều lần?

Ban điều hành đề án 112 Chính phủ liên tiếp có văn bản gửi Bộ Tài chính “kêu” mức kinh phí trung bình 12 triệu đồng cho một lớp đào tạo tin học trong năm ngày do bộ này qui định là “không đủ trang trải các chi phí cần thiết để đảm bảo chất lượng đào tạo như yêu cầu của đề án 112 đặt ra”. Ban điều hành kiến nghị Bộ Tài chính tính toán cho nâng mức kinh phí đào tạo lên cao hơn. Để có cơ sở kiến nghị Bộ Tài chính, ban điều hành tổ chức lấy ý kiến của các đơn vị cung cấp dịch vụ đào tạo về đơn giá đào tạo. Theo đó, chỉ riêng môn học về công nghệ mạng, có 10 đơn vị đưa ra đơn giá với mức cao nhất là 19 triệu đồng (cho lớp học 20 người trong năm ngày) và mức thấp nhất 14 triệu đồng. Ban điều hành lấy mức trung bình đơn giá (16 triệu đồng) của 10 đơn vị chào giá để kiến nghị Bộ Tài chính cho áp dụng mức đơn giá này. Ngoài ra, ban điều hành cũng đưa ra mức chi phí cho một số môn học khác và đề nghị Bộ Tài chính phê duyệt, xem xét trên cơ sở ý kiến của các đơn vị cung cấp dịch vụ đào tạo.

Bộ Tài chính đã thống nhất việc Ban điều hành đề án 112 Chính phủ được tạm thời áp dụng đơn giá đào tạo cán bộ tin học theo như đề nghị. Tuy nhiên, Bộ Tài chính lưu ý “đơn giá đào tạo tạm thời này được áp dụng trong việc tổ chức các lớp thí điểm trong năm 2003 và sáu tháng đầu năm 2004”. Ông Lê Mạnh Hà cho rằng các lớp đào tạo do Ban điều hành đề án 112 Chính phủ tổ chức chủ yếu được thực hiện trong cuối năm 2004 và năm 2005, khi văn bản của Bộ Tài chính “cho áp dụng tạm thời đơn giá đào tạo” như đã nói ở trên hết hiệu lực và không có ý kiến mới. Ông Hà nói rằng đơn giá đào tạo của đề án 112 từ thời điểm tháng 9-2005 phải được thực hiện theo thông tư 79 của Bộ Tài chính hướng dẫn về quản lý, sử dụng kinh phí đào tạo, bồi dưỡng cán bộ công chức nhà nước, trong đó có đào tạo về tin học.

Theo tính toán của ông Hà, nếu căn cứ mức giá đào tạo thực tế chứng chỉ A tin học (thông thường 300.000đ/người, cao nhất cũng khoảng 700.000đ/người) thì mức chênh lệch (so với mức khoảng 2 triệu đồng/người do Ban điều hành đề án 112 áp dụng) lên đến vài chục tỉ đồng. Ông Hà cho rằng đây có thể xem là thiệt hại lớn cho ngân sách nhà nước. Còn nếu áp dụng thông tư 79 của Bộ Tài chính thì đơn giá đào tạo chỉ ở mức 44.250đ/người/ngày; trong khi theo tính toán của ông Hà, mức do Ban điều hành đề án 112 áp dụng vào khoảng 105.000đ/người/ngày.

Ban điều hành đề án 112 TP.HCM: vi phạm qui định

Tại TP.HCM, đề án 112 được triển khai từ đầu năm 2003 theo quyết định 105 ngày 10-1-2003 của chủ tịch UBND TP.HCM. Theo một báo cáo của Sở Bưu chính - viễn thông TP.HCM gửi đoàn giám sát của Ủy ban Khoa học - công nghệ và môi trường Quốc hội mới đây, trong quá trình thực hiện đề án 112 đã phát sinh nhiều vấn đề rất phức tạp, như: vi phạm qui định của Nhà nước về quản lý đầu tư; đầu tư dàn trải, không hiệu quả; đầu tư trùng lắp giữa các địa phương, giữa trung ương và địa phương, giữa các chương trình, kế hoạch đầu tư trong cùng một địa phương dẫn đến thất thoát, lãng phí, chất lượng đầu tư thấp, có nhiều sai phạm về quản lý tài chính.

Theo đó, chủ đầu tư hầu hết các dự án của đề án 112 đều là văn phòng HĐND và UBND TP.HCM nhưng chính chánh văn phòng lại ra quyết định thành lập hội đồng thẩm định dự án của chính mình, 4/8 thành viên của hội đồng này là đại diện chủ đầu tư. Đây là tình trạng “vừa đá bóng vừa thổi còi”. Văn phòng HĐND và UBND là cơ quan hành chính nhưng lại làm chủ đầu tư 26 dự án không phải là cơ sở vật chất kỹ thuật của cơ quan mình. Nghị định 52 qui định không dùng vốn sự nghiệp để đầu tư cho dự án mới nhưng Ban điều hành 112 lại vi phạm qui định này.

Đề án 112 Bình Dương: tiêu tốn hơn 13 tỉ đồng

Đề án 112 ngưng triển khai, Bình Dương đã tiêu tốn hơn 13 tỉ đồng. Với tổng số vốn đầu tư cho đề án 112 tại tỉnh tính đến ngày 1-6-2006 là 13 tỉ 104 triệu đồng, trong đó vốn thực hiện tại các đơn vị là 8 tỉ 25 triệu đồng, vốn thực tế triển khai xây dựng trung tâm tích hợp dữ liệu là 5 tỉ 79 triệu đồng.

Theo một số chuyên gia, sau khi đề án 112 chấm dứt triển khai tại Bình Dương thì có ba vấn đề cần phải giải quyết. Đó là “số phận” ba phần mềm đã được vận hành; vốn đầu tư cho đề án tại tỉnh; việc đào tạo cán bộ theo mục tiêu đề án đặt ra. Các vấn đề này được giải quyết như thế nào thì còn phải chờ chỉ đạo từ Chính phủ.

Thư ký Ban điều hành đề án 112 Chính phủ - ông LƯƠNG CAO SƠN:

“Mấy trăm tỉ đồng không phải là nhiều”!

Vì sao kinh phí cho đào tạo ứng dụng công nghệ thông tin của đề án 112 quá cao? Tuổi Trẻ trao đổi với ông Lương Cao Sơn (ảnh) - thư ký Ban điều hành đề án 112 Chính phủ.

* Thưa ông, đào tạo của đề án 112 theo chương trình gì mà ngân sách phải chi đến hơn 100 tỉ đồng?

- Đấy là căn cứ theo định mức đơn giá Bộ Tài chính phê duyệt. Chúng tôi gửi đề nghị đơn giá đào tạo lên đấy mất mấy tháng họ mới phê duyệt, họ đi khắp nơi để kiểm tra giá thị trường... Chúng tôi có bịa ra định mức đơn giá đào tạo ấy đâu. Bộ Tài chính cũng cho định mức rất nhiều dự án khác nhau, không phải bộ này ưu ái cho đề án 112 đâu. 

* Với khoản ngân sách đầu tư hơn 100 tỉ đồng cho đào tạo, vì sao không tổ chức đấu thầu?

- Đấu thầu thế nào được! Ví dụ triển khai đào tạo ở Lai Châu, Lào Cai... làm sao đấu thầu, ai tham gia thầu? Hơn nữa, nếu một công ty trúng thầu thì không thể làm hết các tỉnh, các nơi mà đề án 112 triển khai đào tạo với số lượng lớn, ở nhiều nơi.

* Thưa ông, thực tế đề án 112 đã giải ngân được bao nhiêu tiền?

- Chỉ riêng ngân sách trung ương, đề án đã giải ngân được 680 tỉ đồng.

* Số tiền này đã được chi cho những nội dung gì của đề án?

- Trong số 680 tỉ (gồm cả 170 tỉ đồng vay của ADB) có 410 tỉ đồng giao trực tiếp cho địa phương thực hiện mua sắm máy móc thiết bị, hạ tầng mạng, số còn lại là đào tạo và làm phần mềm dùng chung.

* Có nhiều ý kiến cho rằng chi phí đào tạo thấp nhất là 2 triệu đồng/người là quá đắt. Ông nghĩ sao về điều này?

- Đắt hay không thì Bộ Tài chính cho ý kiến. Đồng ý quyết toán bao nhiêu thì cứ thế mà nhân lên với số lượng đã được đào tạo. 

* Được biết Bộ Tài chính chỉ cho áp dụng đơn giá đào tạo do Ban điều hành đề án 112 Chính phủ đề xuất cho các lớp thí điểm vào cuối năm 2003 và sáu tháng đầu năm 2004, chứ không phải cho kéo dài hết năm 2005?

- Chúng tôi biết Bộ Tài chính chỉ cho áp dụng thí điểm, sau đó phải có tổng kết đánh giá và báo cáo. Sau hội nghị tổng kết về đào tạo ở Hạ Long (Quảng Ninh), Ban điều hành đề án 112 Chính phủ có văn bản gửi Bộ Tài chính nhưng bộ không trả lời, chỉ nói miệng “cứ thực hiện”. Tuy nhiên, đến thời điểm quyết toán thì Bộ Tài chính có công văn nói rằng “trong khi chưa có định mức đơn giá mới và phê duyệt chính thức thì áp dụng đơn giá được phép áp dụng để làm căn cứ quyết toán”. 

* Cho đến nay vẫn không có văn bản chính thức về đơn giá sau khi kết thúc các lớp đào tạo thí điểm?

- Chúng tôi có công văn đề nghị xem xét về đơn giá đào tạo chính thức nhưng thông thường Bộ Tài chính trả lời chậm trễ lắm. Cứ theo nguyên tắc hành chính là sau 15 ngày không trả lời thì coi như đồng ý. Tuy nhiên cuối cùng Bộ Tài chính cũng có văn bản chính thức. 

* Theo ông, việc triển khai đề án 112 có thành công so với công sức và số tiền ngân sách đã bỏ ra?

- Tôi chẳng đánh giá đâu. Mấy trăm tỉ đồng không phải là nhiều.

Cùng chuyên mục