Đến Hà Nội tham dự cuộc họp liên bộ trưởng Ngoại giao - Kinh tế APEC, bà Susan Schwab biết rằng bà sẽ phải trả lời nhiều các câu hỏi của phóng viên về việc Hạ viện Mỹ đã không thông qua được Quy chế Thương mại bình thường vĩnh viễn (PNTR) với Việt Nam trong cuộc bỏ phiếu ngày 13-11.
Vì vậy, bà đã chủ động nói về PNTR ngay trong lời mở đầu cuộc họp báo chiều 15.11. Bà tỏ ý thất vọng rằng Quốc hội Mỹ đã không ủng hộ PNTR trước chuyến thăm của ông Bush, song bà nhiều lần khẳng định rằng PNTR sẽ được thông qua trước khi Việt Nam chính thức gia nhập WTO:
- Chính quyền Bush và các nhà lãnh đạo Quốc hội, kể cả lãnh đạo Đảng Cộng hoà và Đảng Dân chủ, đều cam kết mạnh mẽ thúc đẩy PNTR với VN. Chúng tôi tin rằng PNTR sẽ được thông qua và sẽ tiếp tục thúc đẩy để PNTR được thông qua trước khi VN chính thức trở thành thành viên WTO. Về quá trình bỏ phiếu PNTR ở Hạ viện, thực tế cả hai đảng đều ủng hộ mạnh mẽ PNTR với VN. Cuộc bỏ phiếu đã cho kết quả đa số thuận là 228 so với 161 phiếu chống, như vậy là chênh lệch có 67 phiếu, và cả hai đảng Dân chủ và Cộng hoà đều ủng hộ.
| Sau khi PNTR không được thông qua trong cuộc bỏ phiếu tại Hạ viện Mỹ ngày 13-11, các lãnh tụ Đảng Cộng hoà trong Hạ viện đã quyết định không tiến hành cuộc bỏ phiếu lần thứ hai về PNTR với VN vào ngày 15-11 như dự kiến ban đầu. |
Tuy nhiên, quá trình bỏ phiếu được chọn hôm qua đòi hỏi phải có 2/3 số phiếu ủng hộ thì mới thông qua được. Vì đó là ngày đầu tiên Quốc hội họp trở lại sau bầu cử giữa kỳ, nên vẫn còn khoảng 30 nghị sĩ không có mặt. Toàn thể Quốc hội Mỹ sẽ quay lại họp vào đầu tháng 12. Hy vọng lúc đó sẽ có đầy đủ các thành viên và quá trình bỏ phiếu bình thường sẽ diễn ra ở cả Hạ viện và Thượng viện. Rõ ràng đây là một ưu tiên của chính quyền Bush và tôi tin rằng cuối cùng PNTR sẽ được thông qua.
Thưa bà, từ giờ đến lúc VN chính thức trở thành thành viên WTO, chính quyền Mỹ sẽ làm gì để thúc đẩy PNTR?
- Tôi tin QH Mỹ sẽ họp phiên cuối cùng vào ngày 4-12. Tuần này, Quốc hội Mỹ họp 3 ngày, nhưng mang tính chất thủ tục. Chúng tôi thất vọng rằng QH đã không bỏ phiếu thông qua PNTR được trong 3 ngày vừa qua.
Việc VN gia nhập WTO không phải là món quà mà Mỹ tặng VN cũng không phải món quà VN tặng Mỹ. VN gia nhập WTO quan trọng đối với cả Mỹ và VN. Chúng tôi tin tưởng rằng sau này PNTR sẽ được thông qua.
Người ta trông đợi kết quả bỏ phiếu PNTR tốt đẹp. Nhưng rất nhiều nghị sĩ Dân chủ đã bỏ phiếu chống . Làm thế nào tin rằng cuộc bỏ phiếu tiếp theo sẽ suôn sẻ, vì Đảng Dân chủ chống lại tự do thương mại? Liệu việc bỏ phiếu diễn ra hôm 13-11 có phải là một lựa chọn sai lầm về thời điểm?
- Các lãnh tụ Hạ viện dùng "lịch treo" để bỏ phiếu về PNTR với ý định tốt, vì họ nghĩ đây là cách nhanh nhất để thông qua PNTR. Nếu họ dùng thủ tục thông thường thì kết quả chắc sẽ là đa số áp đảo. Và nếu nhìn lại kết quả bỏ phiếu các dự luật thương mại trong 4 đến 8 năm qua thì kết quả bỏ phiếu hôm qua đã được sự ủng hộ mạnh mẽ của cả hai đảng. 90 nghị sĩ Dân chủ bỏ phiếu thuận, bao gồm cả lãnh đạo của Dân chủ ở Hạ viện. Và trước đây, khi Uỷ ban Tài chính Thượng viện bỏ phiếu, tỉ lệ ủng hộ là 18 - 0, tức là tất cả thành viên trong uỷ ban ủng hộ. Như vậy, cả hai đảng đều ủng hộ mạnh mẽ PNTR với Việt Nam. Đây chỉ còn là vấn đề thời gian và thủ tục chứ không còn là vấn đề thực chất nữa.
Liệu quota dệt may còn áp dụng trong khi VN đã gia nhập WTO, nhưng chưa được hưởng PNTR với Mỹ hay không?
- Hiệp định dệt may giữa hai nước vẫn được áp dụng. Tôi nhắc lại PNTR chỉ là vấn đề thời gian. Đó là ưu tiên rất rất cao của chính quyền Mỹ.
