Qua sông phải luỵ đò

Nước Tề có hai người là Quách Dĩnh và Đan Chu cùng học một thầy từ nhỏ và chơi thân với nhau. Cả hai không đỗ đạt nên ở nhà chí thú với ruộng vườn nhưng cuộc sống cũng chỉ tạm đủ ăn mà thôi.

Một hôm, Đan Chu bàn với Quách Dĩnh rằng: Nếu chúng ta cứ làm ruộng thế này thì bao giờ gia cảnh mới khá lên được, vợ con bao giờ mới có tấm áo đẹp, chúng ta bao giờ mới có ngựa xe bằng người? Cổ nhân có câu “Phi thương bất phú”. Chi bằng tôi với bác đi buôn xem sao? Quách Dĩnh bằng lòng. Cả hai bèn gom góp chút của cải tích cóp được bao năm để đi buôn. Ban đầu thì buôn hương liệu, sau thấy không lãi nên chuyển sang buôn muối.

Được một thời gian, cuộc sống gia đình Đan Chu đổi thay trông thấy: Trang viên mở rộng, nhà cửa xây cất lộng lẫy, sắm được ngựa xe lại mướn thêm kẻ hầu, người hạ, môn khách ra vào tấp nập.

Quách Dĩnh buồn nản, ngẫm mình bỏ công sức, mồ hôi mà vẫn không khá lên được, chẳng khác mấy lúc làm ruộng. Vợ là Diêu Thị thấy vậy hỏi nguyên nhân. Quách Dĩnh bèn kể một thôi nào là có chuyến thì bị lính tuần sách nhiễu, nào là có chuyến giữa đường bị bọn thảo khấu cướp hàng, rồi bị bạn hàng lừa...

Nghe xong, Diêu Thị cười: Chàng biết một mà chẳng biết hai. Cổ nhân có câu: “Buôn có bạn, bán có phường”, rằng “Qua sông phải luỵ đò”. Chàng buôn muối ví như kẻ buôn than. Muốn buôn được thì phải biết chạy “quota”, biết “biến” muối “thổ phỉ” thành “muối sạch”, biết tìm “cửa” chịu sự “bảo kê”. Đáng mình lãi 10 đồng, nhưng chịu mất 5 đồng mà an toàn và lại làm ăn được lâu dài thì đằng nào hơn?

Quách Dĩnh thở dài, nín lặng đi vào nhà trong.

Cùng chuyên mục