Từ cầu cảng Vân Đồn, chỉ mất hơn một tiếng đồng hồ đi bằng xuồng máy, chúng tôi đã có mặt tại cầu cảng xã Quan Lạn. Ấn tượng đầu tiên đối với chúng tôi là những chiếc xe lôi đang xếp hàng chờ đón khách. Không mất nhiều thời gian chúng tôi đã chọn cho mình được một chiếc xe để đi đến bãi biển Sơn Hào, một bãi biển được du khách đánh giá là bãi tắm đẹp nhất trong rất nhiều bãi tắm của huyện đảo Vân Đồn.
Với một dải cát trắng mịn trải dài hàng cây số, Sơn Hào còn nguyên vẻ đẹp hoang sơ, được bao bọc bởi rừng dương xanh ngắt. Trên con đường uốn lượn quanh đảo, chúng tôi bắt gặp rất nhiều những chiếc xe lôi khác chở khách du lịch chạy qua. Hình ảnh này khác hẳn với 2 - 3 năm về trước khi loại xe này còn xuất hiện rất ít ở đây. Thấy sự ngạc nhiên của tôi trước sự đổi thay của Quan Lạn, đồng chí Viên, Phó Chủ tịch UBND xã Quan Lạn, đi cùng xe cho biết: Mấy năm gần đây khách du lịch đến với Quan Lạn ngày càng đông. Và có cầu ắt có cung, lúc đầu chỉ có vài chiếc xe lam xuất hiện, sau rồi nhiều gia đình đã bỏ tiền ra mua xe để làm dịch vụ vận chuyển khách, số lượng xe tăng lên từng năm. Nếu như năm ngoái cả xã chỉ có hơn 20 chiếc xe lôi thì năm nay đội xe này đã lên tới 40 chiếc. Ngày thường, lượng khách du lịch đến với đảo không nhiều, nhưng vào những ngày lễ, ngày cuối tuần v.v... lượng khách du lịch đến rất đông, hầu hết các nhà nghỉ ở đây đều kín phòng.
Khu nhà nghỉ của Công ty cổ phần Du lịch Vân Hải Xanh.
Quan Lạn là một hòn đảo lớn nằm trên Vịnh Bái Tử Long, thiên nhiên hào phóng ban tặng cho nơi đây nhiều cảnh quan thơ mộng. Quan Lạn không chỉ hội tụ đầy đủ những yếu tố của một danh thắng mà còn lưu giữ trọn vẹn những giá trị lịch sử, truyền thống lâu đời như miếu thờ Trần Khánh Dư, (còn gọi là nghè thờ Trần Khánh Dư) - một danh tướng thời nhà Trần. Đây là một công trình kiến trúc nhỏ, hình chữ nhật, tương truyền được dựng lên trên phủ cũ của ông. Ngôi nghè bị đổ nát trong những năm 1960, mới được tôn tạo năm 1995. Trong nghè còn có một pho tượng Trần Khánh Dư, được làm từ thời nhà Nguyễn và một số hoành phi, câu đối ca ngợi công đức của ông. Công trình kiến trúc đồ sộ nhất trên đảo có lẽ là đình Quan Lạn. Đình được xây từ thời Hậu Lê, có kiến trúc hình chữ công, mặt hướng về đất liền, làm bằng gỗ lim quý mọc trên núi đá ở đảo Ba Mùn. Bên cạnh những cảnh quan, di tích lịch sử, nhắc tới Quan Lạn người ta nhớ ngay đến những con sá sùng, đặc sản của vùng đất này. Nghề khai thác sá sùng đã gắn bó và nuôi sống bà con nơi đây từ bao đời nay. Tuy có nhiều lợi thế về tài nguyên thiên nhiên nhưng cũng như nhiều xã đảo khác trên tuyến đảo Vân Hải, Quan Lạn vẫn còn nhiều khó khăn về cơ sở hạ tầng. Ở đây điện, nước sinh hoạt vẫn còn thiếu thốn. Vấn đề này không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống của người dân mà còn ảnh hưởng tới sự phát triển của du lịch. Thực tế hiện nay khách du lịch khi đến Quan Lạn chủ yếu vẫn chỉ dừng lại ở việc tận hưởng những cảnh quan tự nhiên, còn các cơ sở dịch vụ phục vụ du lịch còn hết sức đơn điệu và nghèo nàn. Quan Lạn chưa có những khách sạn, nhà hàng cao cấp phục vụ khách du lịch quốc tế. Các nhà nghỉ tư nhân ở đây không nhiều, chỉ có khoảng vài chục phòng nghỉ đạt tiêu chuẩn, còn lại mang tính chất nhà trọ nhiều hơn. Hiện tại, ở đây có khu du lịch sinh thái Vân Hải đang đi vào đầu tư khai thác, khu biệt thự này có khoảng hơn 30 phòng nghỉ đạt tiêu chuẩn phục vụ du khách. Cùng với khu du lịch sinh thái Vân Hải, Công ty cổ phần Du lịch Vân Hải xanh với khu nhà sàn lợp lá cũng đã đi vào phục vụ khách du lịch. Ông Lê Hải, Phó giám đốc (công ty Cổ phần du lịch Vân Hải xanh cho biết, hiện tại Công ty có 12 phòngnghỉkhépkín và 2 phòng nghỉ tập thể có sức chứa từ 15 - 20 người. Ông Hải bộc bạch: Với lượng khách du lịch đến đảo Quan Lạn như hiện nay, Công ty ông vẫn chưa đáp ứng hết được nhu cầu. Hầu hết vào những ngày cuối tuần, từ thứ sáu đến chủ nhật, các phòng nghỉ đều kín, các tour du lịch đến vào những ngày này đều phải đặt trước từ 2- 3 tuần. Tuy nhiên, ông cũng nói, để đáp ứng được nhu cầu phục vụ ăn nghỉ của khách du lịch quốc tế thì Công ty còn phải đầu tư thêm nhiều. Với điều kiện cơ sở hạ tầng, điện nước trên đảo như hiện nay phần nào cũng ảnh hưởng đến việc thu hút các nhà đầu tư đến đây phát triển du lịch. Cho đến thời điểm hiện nay, Quan Lạn đã đón 3 nhà đầu tư đến xây dựng cơ sở phục vụ du lịch; đó là Công ty cổ phần Viglacera, Công ty VIT Hạ Long và Công ty TNHH Cánh Buồm. Khi cả 3 nhà đầu tư này đi vào hoạt động rồi thì nhất định du lịch Quan Lạn sẽ có nhiều khởi sắc hơn, thu hút một lượng khách đông hơn. Hiện nay, một con đường bê tông trải dài 5,5 km kéo dài từ cầu cảng đến thôn Yến Hải, với tổng vốn đầu tư là 13 tỷ đồng đang sắp sửa được hoàn thành. Khi con đường này đi vào hoạt động sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho người dân và góp phần phát triển du lịch. Quan Lạn chắc chắn sẽ là điểm đến không thể thiếu trong hành trình tham quan của mỗi du khách khi đến với Quảng Ninh.
