Trong những năm qua, hoạt động kinh doanh vận chuyển khách du lịch trên Vịnh Hạ Long đã thu được một số kết quả nhất định, chất lượng phục vụ khách và công tác quản lý nhà nước của các ngành chức năng có nhiều chuyển biến tích cực.
Chỉ tính riêng năm 2010, trong tổng số 5,4 triệu lượt khách du lịch đến Quảng Ninh, có đến 2,7 triệu lượt khách tham quan Vịnh Hạ Long, với hơn 140 nghìn lượt chuyến tàu xuất bến, trong đó khách lưu trú đạt gần 300 nghìn lượt. Điều này, một lần nữa khẳng định nhu cầu tham quan Vịnh Hạ Long có chiều hướng phát triển khá ổn định, ngày càng thu hút khách du lịch trong nước và thế giới... Tuy nhiên, bên cạnh đó, vẫn còn một số bất cập mà hiện nay các ngành chức năng đang tích cực vào cuộc để chấn chỉnh, tháo gỡ...
Tàu tham quan trên Vịnh Hạ Long đã được các cơ quan chức năng quản lý kiểm soát chặt chẽ hơn.
Tàu du lịch hoạt động tham quan trên Vịnh Hạ Long được chia làm 2 loại: Loại chở khách đi tham quan theo tuyến, tiếng và loại dùng làm cơ sở lưu trú nghỉ đêm trên Vịnh. Nhìn chung cả 2 loại hình tàu du lịch này những năm gần đây đều phát triển mạnh mẽ, tạo ra một nét đặc sắc riêng cho sản phẩm du lịch Hạ Long. Tính đến thời điểm hiện nay, trên Vịnh Hạ Long có khoảng 475 tàu du lịch đạt tiêu chuẩn S1, với khoảng 18.600 chỗ ngồi. Riêng tàu có lưu trú qua đêm trên Vịnh là 151 chiếc, với 1.200 phòng nghỉ, trong đó tàu ít nhất có 3 phòng nghỉ đạt tiêu chuẩn và bảo đảm yêu cầu về an toàn giao thông trên biển. Các tàu du lịch hoạt động theo 8 tuyến tham quan trên Vịnh Hạ Long và các vùng phụ cận đến Cẩm Phả, Vân Đồn và đảo Cát Bà (Hải Phòng)...
Việc tăng trưởng các hoạt động đưa đón khách trên Vịnh Hạ Long cũng nảy sinh không ít vấn đề phải quan tâm. Trước hết, về công tác quản lý nhà nước, các văn bản pháp luật, cơ sở vật chất, hạ tầng cảng bến phục vụ tàu du lịch trên Vịnh còn nhiều bất cập, chưa đáp ứng được yêu cầu phát triển. Hệ thống cảng, bến tàu du lịch rơi vào tình trạng quá tải, xuống cấp nghiêm trọng. Vào những ngày cao điểm, lượng khách đông thường dẫn đến tình trạng quá tải cục bộ. Cùng với đó, cơ sở hạ tầng ở các điểm đỗ tham quan trên Vịnh Hạ Long đều đã xuống cấp, hư hỏng, quá tải so với nhu cầu khách thăm Vịnh hiện nay. Không những thế, tại một số điểm tham quan, nghỉ đêm vẫn xảy ra tình trạng tàu du lịch không thực hiện đúng quy định, do đó đã ảnh hưởng không nhỏ đến hoạt động nuôi trồng hải sản và sinh hoạt của ngư dân. Qua thực tế cho thấy, vẫn còn có một số tàu du lịch gây ô nhiễm môi trường nước trên Vịnh Hạ Long do quá trình vận hành máy móc, thiết bị đã xả xuống Vịnh các hỗn hợp có chứa dầu như nước la canh, nước rửa sàn, rò rỉ dầu và nhiên liệu; công tác thu gom, xử lý rác thải của tàu du lịch chưa được thực hiện nghiêm túc...
Để khắc phục những bất cập này, mới đây nhất, UBND tỉnh đã phê duyệt đầu tư xây dựng công trình cải tạo, nâng cấp cơ sở vật chất phục vụ các điểm đỗ nghỉ đêm trên Vịnh Hạ Long. Theo đó 4 điểm đỗ tàu nghỉ đêm trên Vịnh là hòn 690 - lạch Đầu Xuôi - hòn Lờm Bò; hang Trinh Nữ - hang Trống; hồ Động Tiên - hang Luồn; hòn 587 - Nhà lát trên Vịnh Hạ Long sẽ được cải tạo nâng cấp. Tổng vốn đầu tư cho các điểm này trên 9 tỷ đồng từ ngân sách tỉnh. Sau khi được cải tạo nâng cấp, các điểm này có công suất neo đậu tối đa 120 tàu với tải trọng 30 tấn. Bên cạnh đó, UBND tỉnh cũng đã liên tiếp tổ chức các cuộc họp với các ngành, đơn vị chức năng, đề xuất các giải pháp quản lý và bổ sung những nội dung mới vào Dự thảo quy định về hoạt động vận chuyển khách du lịch trên Vịnh Hạ Long. Trong đó đặc biệt nhấn mạnh đến các nội quy, quy định đảm bảo an toàn cho du khách như công tác phòng chống cháy nổ, an toàn vệ sinh thực phẩm, các thiết bị kỹ thuật an toàn, tiêu chuẩn cửa thoát hiểm... trên các tàu du lịch. Đặc biệt ở các điểm neo đậu tàu lưu trú phải có lực lượng thường trực tại chỗ để quản lý và xử lý ngay các tình huống xảy ra. Đồng thời cũng chỉ rõ trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân như chủ tàu du lịch, thuyền trưởng... khi tham gia kinh doanh tàu du lịch trên Vịnh Hạ Long. Cũng như chế tài xử phạt các hành vi vi phạm... Thêm nữa, để siết chặt công tác quản lý tàu du lịch trên Vịnh Hạ Long, trung tuần tháng 2 vừa qua, UBND tỉnh đã thành lập Đoàn công tác liên ngành tổng rà soát, kiểm tra chất lượng tàu lưu trú nghỉ đêm trên Vịnh. Cụ thể, đoàn đã tập trung vào việc kiểm tra về chất lượng tiêu chuẩn kỹ thuật, dịch vụ phục vụ, đội ngũ thuyền viên và nhân viên phục vụ, phòng chống cháy nổ, trang thiết bị cứu sinh v.v... Theo báo cáo của Sở Giao thông - Vận tải, đoàn liên ngành đã kiểm tra được tổng số 135/151 tàu lưu trú nghỉ đêm trên Vịnh đang hoạt động (còn lại 16 tàu chưa tiến hành là bởi các phương tiện đang được đưa vào đà để kiểm tra theo định kỳ). Qua kiểm tra 135 tàu đều đảm bảo hồ sơ, thủ tục, đội ngũ thuyền viên có đầy đủ các bằng cấp chuyên ngành về vận tải thủy, biên chế theo quy định. Tuy nhiên, đoàn công tác cũng phát hiện hàng chục tàu chưa đảm bảo yêu cầu kỹ thuật. Cụ thể, có 37 tàu mà các vách chắn thủy chưa đảm bảo kín nước, 41 tàu có hệ thống bơm cứu đắm, cứu hỏa hoạt động không đảm bảo về công suất, lưu lượng... Đoàn liên ngành cũng đã yêu cầu chủ phương tiện khắc phục những lỗi kỹ thuật, sau đó tái kiểm tra. Những tàu nào tiếp tục không đáp ứng đủ các điều kiện sẽ phải dừng hoạt động.
Để tăng cường công tác quản lý, khai thác tàu lưu trú nghỉ đêm trên Vịnh Hạ Long, Đoàn kiểm tra liên ngành cũng đề xuất với UBND tỉnh cho thành lập tổ liên ngành chuyên trách thực hiện việc giám sát, kiểm tra, xử lý, nâng cao hệ số an toàn ổn định của phương tiện, áp dụng quy định tiêu chuẩn tuổi tàu được phép hoạt động kinh doanh dịch vụ, bố trí lực lượng thường trực tại các điểm đỗ tàu lưu trú, tăng cường quản lý chặt chẽ tàu du lịch thông qua công tác đăng ký, đăng kiểm phương tiện và tiêu chuẩn hóa đội ngũ thuyền trưởng, thủy thủ, thuyền viên, nhân viên phục vụ trên tàu...
Với sự vào cuộc mạnh mẽ của các ban, ngành chức năng cùng với những giải pháp tích cực được đưa ra, hy vọng trong thời gian tới công tác quản lý hoạt động tàu du lịch trên Vịnh Hạ Long sẽ có những chuyển biến tích cực.
