Quản lý thuê bao điện thoại di động trả trước, nên hay không?

Đề án quản lý thuê bao điện thoại di động trả trước mà mà Bộ Bưu chính - viễn thông vừa trình lên Chính phủ, chưa bắt đầu có hiệu lực (đang chờ Thủ tướng Chính phủ phê duyệt) nhưng đã tạo ra nhiều phản ứng khác nhau trong dư luận, cả từ phía người dùng lẫn các doanh nghiệp… câu hỏi được đặt ra: nên hay không nên quản lý thuê bao điện thoại di động trả trước?

Với khoảng hơn 10 triệu thuê bao, hiện nay số lượng thuê bao trả trước của bốn mạng di động Vinaphone, Viettel, Mobifone và S-Fone chiếm tới gần 80% tổng số thuê bao trên thị trường di động. So với dịch vụ trả sau, việc sở hữu một chiếc Sim trả trước là đơn giản và thuận tiện hơn nhiều đối với đa số người sử dụng di động.

 

Chỉ cần ra một đại lý bất kỳ là bạn đã có thể có ngay một bộ Kit mới được hòa mạng ngay mà không cần bất cứ hình thức đăng ký nào. Xét trên khía cạnh tích cực, người sử dụng sẽ có nhiều cơ hội hơn để được hưởng các khuyến mãi từ phía các công ty viễn thông khi hòa mạng mới. Do một cá nhân có thể sở hữu số lượng Sim trả trước không hạn chế, nhiều người sẽ chọn mua Sim mới thay vì nạp thêm tiền vào Sim đang sử dụng để giải quyết bài toán kinh tế. Như vậy, cả người tiêu dùng lẫn các nhà cung cấp dịch vụ đều được hưởng lợi từ hình thức này.

 

Tuy nhiên bên cạnh những lợi ích rõ ràng như vậy, vấn đề này cũng đem lại không ít mặt trái. Việc buông lỏng quản lý của các cơ quan chức năng cùng những hình thức cạnh tranh nhằm giành lấy thị trường của các đơn vị viễn thông đã tạo ra một số lượng thuê bao "ảo” khổng lồ. Hệ quả tất yếu, một loạt đầu số mới đã lần lượt được ra đời, báo động tình trạng khan hiếm "kho số" cho các nhà cung cấp.

 

Không chỉ ảnh hưởng tới các nhà cung cấp, việc không quản lý thuê bao trả trước còn ảnh hưởng trực tiếp tới một bộ phận người dùng di động. Việc một cá nhân bị “khủng bố” tin nhắn hay bị nháy máy liên tục, thậm chí là vào những giờ oái oăm không còn là chuyện hiếm hoi xảy ra hiện nay.

Không chỉ có thế, nhiều kẻ xấu đã lợi dụng "khoảng trống" trong việc quản lý thuê bao trả trước để vi phạm pháp luật. Trên thực tế đã có không hiếm những trường hợp cá nhân bị đe doạ, tống tiền… bằng những số điện thoại trả trước. Thuê bao trả trước cũng là “mảnh đất mầu mỡ” mà các đối tượng sử dụng để tiến hành các thủ đoạn trộm cước viễn thông gây ra thiệt hại hàng chục tỷ đồng hàng năm cho nhà nước. Rất khó để có thể truy ra nguồn gốc xuất xứ những hành vi này vì đối tượng sử dụng hoàn toàn không phải tiến hành một hình thức đăng ký nào với những đơn vị có thẩm quyền.

Biện pháp xử lý duy nhất mà các cơ quan chức năng, hoặc các nhà cung cấp dịch vụ có thể xử lý với những trường hợp "phản văn hoá Mobile" này là tiến hành khóa Sim, một phương án hết sức bị động và không hiệu quả khi mà Sim trả trước được bán tràn lan trên thị trường như hiện nay.

Một bất cập nữa chính là một số quy định đã vô hình chung tạo ra những kẻ hở để những "kẻ trộm Sim" lợi dụng. Theo quy định cấp lại Sim trả trước hiện nay, các nhà cung cấp dịch vụ sẽ tiến hành cấp lại Sim cho một thuê bao trả trước nếu như cá nhân đó khai báo đầy đủ 5 số máy gọi đi và gọi đến thường xuyên. Theo đó, những Sim quý trị giá tới hàng trăm triệu của người khác hoàn toàn có khả năng bị "nẫng" mất ngay trước mặt chủ nhân thực sự cũng như các cơ quan chức năng, bởi suy cho cùng, những Sim trả trước này không hề được đăng ký thuộc sở hữu của ai.

Từ những thực tế trên, chính Thứ trưởng Bộ Bưu chính - Viễn thông, Trần Đức Lai đã bày tỏ đề xuất cần phải quản lý các thuê bao trả trước ngay lập tức. Trả lời phỏng vấn báo Thanh Niên về vấn đề quản lý thuê bao trả trước, ông Phạm Hồng Hải - Vụ trưởng Vụ Viễn thông, Bộ BCVT cũng bày tỏ quan điểm đồng tình: “Nếu ai đã từng bị quấy rối bằng ĐTDĐ hoặc phải chịu mối đe dọa…thì mới thấy việc quản lý các thuê bao di động trả trước quan trọng đến mức nào”.

 

Ý tưởng đưa thuê bao trả trước vào khuôn khổ quản lý không còn là chuyện mới mẻ trên thế giới. Một số quốc gia như Thái Lan, Thụy Điển, Singapore đã thông qua luật về quản lý ĐTDĐ. Tuy nhiên nếu áp dụng ở Việt Nam , cần phải có sự nghiên cứu chặt chẽ để tránh tình trạng luật được ban hành cũng chỉ có tác dụng trên giấy tờ.

 

Cần phải khẳng định lại, yêu cầu cần quản lý thuê bao trả trước đã rất "nóng" nhưng đồng thời cũng có thể nhìn thấy ngay những bất cập trước mắt, khi các thuê bao trả trước bị "trói chặt". Theo một thông tin của Vina Phone, hiện, tại Việt Nam mỗi ngày có khoảng 30.000 đến 50.000 Sim trả trước được bán ra. Đặt trường hợp, tất cả các Sim này đều phải làm đăng ký, thủ tục tương tự như thuê bao trả sau thì chúng ta sẽ cần bao nhiêu điểm làm đăng ký, bao nhiêu nhân lực để thực hiện điều này? Đó là chưa kể đến việc, khi quy định có hiệu lực, các Sim điện thoại trả trước đang sử dụng cũng phải đăng ký lại để tiếp tục sử dụng như thuê bao trả sau. Điều đó gián tiếp tác động đến tốc độ phát triển thuê bao của các nhà cung cấp dịch vụ. Các nhà cung cấp dịch vụ di động cũng phải "móc" thêm hầu bao để trả cho chi phí quản lý phát sinh sau khi quy định của quản lý thuê bao trả trước của Bộ được Thủ tướng Chính phủ chấp thuận.

 

Trả lời phỏng vấn báo chí, ông Nguyễn Hữu Lộc, trưởng phòng tiếp thị bán hàng Bưu điện Thành Phố Hồ Chí Minh lo ngại sẽ xuất hiện sự phiền toái cho khách hàng: "Khi áp dụng quy định quản lý thuê bao điện thoại di động trả trước và các chủ thuê bao phải làm thủ tục đăng ký sử dụng thì tốc độ phát triển thuê bao ở thị trường này có khả năng sẽ chựng lại. Lý do là khi phát sinh thủ tục đăng ký, một bộ phận khách hàng sẽ có phần e ngại phải làm các thủ tục hành chính… Khi triển khai biện pháp quản lý của nhà nước nói trên, chắc chắn người sử dụng ĐTDD phải tốn một khoảng thời gian nhất định để làm thủ tục đăng ký sử dụng. Ở một chừng mực nào đó, giai đoạn đầu người sử dụng sẽ mang tâm lý phiền toái."

 

Từ những phân tích trên, có thể nói quan điểm của Bộ Bưu chính Viễn thông về việc cần phải thắt chặt việc quản lý các thuê bao điện thoại di động trả trước là hoàn toàn đúng đắn, tuy nhiên trước khi đề án được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt và đi vào triển khai, Bộ nên cân nhắc kỹ phương pháp giải quyết những rắc rối nảy sinh, tránh những ảnh hưởng không tốt cho người tiêu dùng và phía doanh nghiệp.