Theo báo cáo của Sở LĐTBXH, trong năm 2007 cả tỉnh có 1.049 lao động đi làm việc ở nước ngoài, đạt 70% so với kế hoạch. Tuy nhiên, số lao động đi xuất khẩu lao động không phải ai cũng có việc làm và thu nhập đúng như hợp đồng. Không ít người đã phải trở về trước thời hạn mà “tiền mất, tật mang”.
Từ trước tới nay, công tác quản lý XKLĐ được đặt lên “vai” của ngành LĐTBXH mà trực tiếp là Phòng Lao động Tiền lương. Mặc dù trách nhiệm quan trọng như vậy, nhưng ngành LĐTBXH chỉ có quyền “phối hợp với các doanh nghiệp đưa lao động đi làm việc có thời hạn ở nước ngoài”. Cụ thể là muốn tuyển lao động trên địa bàn tỉnh, các doanh nghiệp phải phối hợp với Sở LĐTBXH và Sở có trách nhiệm kiểm tra các doanh nghiệp có được phép XKLĐ hay không, theo dõi và yêu cầu các doanh nghiệp cử người đến tuyển trực tiếp, công khai các quyền và nghĩa vụ của người lao động, giới thiệu chính xác về công việc ở nước ngoài. Còn việc thẩm định hợp đồng của doanh nghiệp với đối tác nước ngoài, thẩm định hợp đồng giữa lao động và doanh nghiệp thì Sở LĐTBXH không được can dự. Chính điều này đã dẫn tới kẽ hở cho doanh nghiệp thu thêm tiền của người lao động và tuyên truyền không đúng về công việc, tiền lương, thời gian làm việc… khiến nhiều lao động phải lâm vào cảnh “khóc dở, mếu dở” khi sang xứ người.
Lao động tham gia học tiếng Hàn để XKLĐ đi Hàn Quốc tại Trung tâm Đào tạo và XKLĐ Quảng Ninh (Quinimex).
Thời gian qua, ngành LĐTBXH đã nỗ lực hết sức để đưa công tác XKLĐ vào nền nếp. Tuy nhiên, những sai phạm trong công tác này vẫn diễn ra thường xuyên. Điển hình nhất là việc một số đơn vị có chức năng XKLĐ cố tình làm trái với quy định của Nhà nước về XKLĐ, như không trực tiếp đứng ra tuyển chọn lao động mà lại ký hợp đồng uỷ thác hoặc liên kết với các tổ chức, cá nhân môi giới để tuyển dụng. Qua khâu trung gian này, người lao động phải chi thêm vào khoản “phí môi giới” cho các “cò mồi”; nhiều người mất tiền oan cho các “công ty ma” hoặc phải nộp phí cao hơn nhiều lần so với quy định của Nhà nước... Cơ quan quản lý XKLĐ rất khó phát hiện ra sai phạm, bởi đơn vị giới thiệu XKLĐ thường không ghi khoản “phí khống” này vào hoá đơn. Chỉ đến khi người lao động có thắc mắc, kiến nghị đến các cấp có thẩm quyền thì sai phạm này mới được làm rõ. Để đưa được người đi XKLĐ, các doanh nghiệp còn cố tình không nói đúng về công việc, thời gian làm việc… ở nước ngoài cho người lao động, dẫn đến tình trạng người lao động không đáp ứng được công việc, phải về nước trước thời hạn. Những sai phạm như thế này rất phổ biến nhưng các cơ quan quản lý cấp tỉnh lại không xử lý được do không được phép kiểm tra hợp đồng giữa doanh nghiệp và đối tác nước ngoài và hợp đồng giữa doanh nghiệp và người lao động. Bản thân người lao động cũng không nắm được những điều khoản ghi trong hợp đồng do thiếu hiểu biết hoặc do doanh nghiệp chỉ đưa cho ký hợp đồng trước khi lên máy bay.
Chính quyền các cấp hầu như không nắm được thông tin về tổ chức, cá nhân nào đứng ra tuyển chọn LĐXK tại địa phương mình, thu lệ phí bao nhiêu/người... Đặc biệt, việc các tổ chức, đoàn thể đứng ra tuyên truyền cho doanh nghiệp mà không kiểm soát được thông tin cũng khiến cho người lao động mất niềm tin. Cụ thể như các cấp Hội Nông dân trong tỉnh đã tuyên truyền vận động hội viên đi XKLĐ theo kênh của Công ty XKLĐ và thương mại dịch vụ (COLECTO), nhưng hợp đồng lao động lại không đúng như tuyên truyền, khiến hàng chục lao động phải khốn khổ ở Malaisia. Đồng chí Trần Văn Viên, Phó Phòng Lao động Tiền lương (Sở LĐTBXH) cho biết: “Sở LĐTBXH chỉ nắm được số doanh nghiệp đưa lao động đi xuất khẩu có sự phối hợp với Sở. Còn các doanh nghiệp tuyển lao động qua trung gian thì Sở không kiểm soát được. Những bất cập trong quản lý XKLĐ đã bộc lộ rõ, nhưng để hạn chế nó thì không phải đơn giản. Để không rơi vào những hoàn cảnh đáng tiếc, trước hết người lao động phải biết tự bảo vệ mình bằng cách trang bị những hiểu biết cần thiết, tìm đến những địa chỉ XKLĐ có uy tín.
