Bước vào mùa hè nắng nóng, mưa nhiều như hiện nay thường hay phát sinh các loại dịch bệnh như: viêm màng não, sốt xuất huyết, sởi, cúm gia cầm ở người, tiêu chảy, viêm long đường hô hấp...
Một số dịch mới ở gia súc, gia cầm như: Liên cầu khuẩn ở lợn, dịch cúm A/H5N1 ở gia cầm... cũng ảnh hưởng lớn đến sức khoẻ con người...
Rác thải sinh hoạt do người dân đổ ra ven đường tại xã Quảng Trung (Hải Hà).
Biện pháp quan trọng phòng chống dịch bệnh là vệ sinh môi trường, tuy nhiên thực tế hiện nay công tác vệ sinh môi trường nhất là môi trường khu vực nông thôn rất đáng quan ngại, từ nước sạch sinh hoạt cho đến xử lý chất thải, rác thải. Theo báo cáo của Trung tâm Y tế dự phòng tỉnh, năm 2009, các đơn vị tiến hành kiểm tra 180 mẫu nước giếng khơi mà hộ dân sử dụng sinh hoạt hàng ngày thì còn tới 61 mẫu chưa đạt tiêu chuẩn. Trong tổng số 290.561 hộ dân được kiểm tra thì còn tới hơn 20.000 hộ chưa có nhà tiêu; trên 28.200 hộ có nhà tiêu không hợp vệ sinh. Nhiều người dân vẫn giữ thói quen đổ rác thải sinh hoạt bừa bãi, như ở dọc đường giáp ranh giữa xã Quảng Điền, Quảng Trung (Hải Hà), ven trục đường vào xã Tân Lập (Đầm Hà... Mùa hè nắng nóng, đi qua những đoạn đường này, mùi rác phân huỷ rất khó chịu. Thậm chí nhiều người còn đổ rác thành đống sau nhà ở. Chị Nguyễn Thị Sơn, thôn Tân Phú, xã Tân Bình, cho biết: “ở đây nhà dân san sát, không có đơn vị thu gom rác nên chúng tôi chỉ biết đổ ra sau vườn nhà mình thôi. Từ trước tới nay tôi chưa thấy ai hướng dẫn mình phải xử lý rác thải như thế nào cả”. Với những xã khu vực trũng như bán đảo Hà Nam... vấn đề về rác thải sinh hoạt càng đáng quan ngại hơn, mặc dù nơi đây, nhiều xã đã thành lập các đội thu gom rác thải của người dân. Những đống rác thải tự phát là nơi trú ngụ cho ruồi, muỗi; là mầm mống gây nên nhiều dịch bệnh nguy hiểm như: Sốt rét, sốt xuất huyết, tiêu chảy... Năm 2009, toàn tỉnh đã có 7 vụ dịch xảy ra: Dịch cúm A (H1N1) tại Đầm Hà gây tử vong 1 bệnh nhân; dịch sốt phát ban dạng sởi xuất hiện ở 13 huyện, thị với tổng số 278 ca, trong đó có 24 ca dương tính với virus sởi; dịch thuỷ đậu, quai bị, chân tay miệng gia tăng trong những tháng đầu năm; dịch tiêu chảy cấp nguy hiểm xuất hiện trong tháng 5 với tổng số 11 ca mắc, trong đó có 6 ca dương tính với phẩy khuẩn tả. Đặc biệt dịch cúm A (H1N1) tại tỉnh xuất hiện và lây lan nhanh tại 12 huyện, thị với số ca nghi cúm có kết quả dương tính là 40 ca; dịch sốt xuất huyết xuất hiện và lây lan nhanh, trong đó tập trung chủ yếu tại TP Hạ Long và TX Uông Bí. Từ đầu năm 2010 đến nay, toàn tỉnh có 478 trường hợp mắc quai bị, 182 trường hợp thuỷ đậu; gần 30 ca nghi nhiễm cúm A(H1N1).
Để chủ động phòng chống dịch bệnh, ngay từ đầu năm 2010, Sở Y tế, Trung tâm Y tế dự phòng tỉnh đã chỉ đạo các đơn vị trong ngành tập trung nhân lực, cơ sở vật chất, trang thiết bị cho công tác phòng chống dịch bệnh; tổ chức diễn tập phòng chống đại dịch cúm ở người; tập huấn cho lãnh đạo, cán bộ y tế dự phòng của các trung tâm y tế tuyến huyện về phòng chống các dịch bệnh... Cán bộ y tế dự phòng tuyến tỉnh, tuyến huyện tăng cường giám sát, nắm bắt tình hình dịch bệnh ở các địa phương; phối hợp với các bệnh viện, cơ sở điều trị để kịp thời phát hiện những bệnh nhân mắc các bệnh có thể phát sinh thành dịch. Các bệnh viện trong tỉnh cũng chủ động tập huấn phòng chống phát hiện dịch bệnh, cách chữa trị... cho cán bộ, công nhân viên trong đơn vị; chuẩn bị tốt thuốc men, hoá chất, giường bệnh, nhân lực, sẵn sàng cấp cứu bệnh nhân khi có dịch xảy ra. Khi có dịch bệnh xảy ra, chính quyền các cấp đều thành lập tổ phòng chống dịch; tuyên truyền nâng cao nhận thức cho người dân; thành lập các chốt kiểm dịch... nhằm khống chế, ngăn chặn dịch kịp thời. Tuy nhiên, vấn đề vệ sinh môi trường, một trong các tiêu chí của việc phấn đấu đạt chuẩn quốc gia về y tế xã, trong đó có hướng dẫn người dân xử lý rác thải sinh hoạt, vẫn chưa được các ngành và chính quyền địa phương quan tâm.
Theo khuyến cáo của Trung tâm Y tế dự phòng tỉnh, biện pháp phòng chống dịch bệnh tốt nhất là người dân cần nghe theo sự chỉ dẫn của cán bộ y tế, biết tự chăm sóc, bảo vệ sức khoẻ cho bản thân, gia đình, cộng đồng. Trong mùa hè, thời tiết thường thay đổi đột ngột, nắng nóng và độ ẩm cao, làm cho cơ thể chưa kịp điều tiết để thích nghi, do đó sức đề kháng có thể suy giảm, đặc biệt là trẻ em và người già. Bệnh thường gặp nhất là viêm long đường hô hấp: Năm 2009, toàn tỉnh có hơn 71.500 lượt trẻ dưới 5 tuổi viêm đường hô hấp, tăng gần 14.300 lượt so với 2008... Bởi vậy, bà con cần thực hiện việc ăn uống hợp vệ sinh, đủ dinh dưỡng để tăng sức đề kháng, khi có dấu hiệu nghi ngờ mắc bệnh, phải đến ngay cơ sở y tế khám và điều trị kịp thời. Ngoài chú ý đảm bảo sức khoẻ, các bà mẹ cũng cần quan tâm đến việc tiêm phòng bệnh cho con, tăng cường phát quang bụi rậm, diệt muỗi, diệt bọ gậy, để phòng chống tiêu chảy, viêm não cấp, sốt xuất huyết...