Có những môn thể thao mà khi nhắc đến nó, người ta nghĩ ngay đến một vùng đất, như vật Hà Tây, võ Bình Định, bóng bàn Hải Dương v.v..
Ấy là nhìn rộng ra trên cả nước; còn ở Quảng Ninh, trong chừng mực nào đó, cũng có những địa phương có thế mạnh về một hoặc vài môn thể thao… Hay nói đúng hơn, vùng đất đó giống như những mảnh đất tốt để sản sinh những vận động viên tiêu biểu cho những môn thể thao có thế mạnh; và chính họ lại trở thành những "hạt nhân" để thúc đẩy cho phong trào thể thao quần chúng phát triển sâu hơn, rộng hơn. Cờ ở Cẩm Phả, bơi ở Đông Triều, võ cổ truyền dân tộc ở Hoành Bồ v.v... chính là những "lò" thể thao như vậy…
Trong những năm qua TX Cẩm Phả đã có sự đầu tư để đẩy mạnh phát triển môn cờ rất có hiệu quả.
Cẩm Phả và những cái tên nổi danh trong làng cờ Việt Nam…
Vào những thập niên 60, 70 của thế kỷ trước, TX Cẩm Phả đã từng được nhiều người biết đến như một "Trung tâm cờ tướng Việt Nam" với tên tuổi của lão tướng Phạm Văn Tuyển, người từng giành giải quán quân cờ tướng toàn miền Bắc những năm đất nước còn bị chia cắt hai miền. Rồi sau đó, khi đất nước thống nhất, bước vào thời kỳ đổi mới, người ta lại nhắc đến Cẩm Phả với tên tuổi của Đại kiện tướng cờ vua quốc tế Nguyễn Anh Dũng… Đó là hai gương mặt tiêu biểu nhất; ngoài ra Cẩm Phả còn có không ít những kỳ thủ đã thành danh hoặc chưa thành danh khác, chính họ đã tạo nên nét đặc trưng riêng cho phong trào cờ vua, cờ tướng Cẩm Phả mà không phải địa phương nào cũng có được. Còn nhớ, dịp tháng giêng năm ngoái, khi chúng tôi về Cẩm Phả, lão tướng Phạm Văn Tuyển cứ xuýt xoa: "-Mấy hôm tết các chú không về Cẩm Phả xem thi đấu cờ người!
Vui lắm, thú lắm!". Hỏi mới biết hằng năm, Tết nào Chi hội cờ Cẩm Phả cũng mở hội cờ xuân... Giải thưởng tuy chỉ mang "tính tượng trưng" nhưng không khí vẫn hết sức sôi nổi, rôm rả. Không chỉ các kỳ thủ trên địa bàn mà cả ở các địa phương khác trong, ngoài tỉnh cũng tham dự…
Mà không chỉ có mấy ngày tết, Cẩm Phả còn là nơi thường xuyên tổ chức nhiều giải cờ vua, cờ tướng nhất, với nhiều "quy mô" khác nhau; lớn thì có giải cờ tướng Cẩm Phả mở rộng, với sự góp mặt của nhiều danh thủ trong cả nước; nhỏ thì có giải cờ các lứa tuổi ở các xã, phường, thôn, khu v.v...
Nói về phong trào cờ ở Cẩm Phả, lão tướng Phạm Văn Tuyển kể:
- Hồi những năm trước 1980, ở Cẩm Phả chỉ có cờ tướng phát triển mạnh thôi! Nhưng sau đó, khi cờ vua bắt đầu "du nhập" vào Quảng Ninh thì chính Cẩm Phả là nơi đầu tiên và cũng là nơi phát triển mạnh nhất môn thể thao này. Tôi nhớ, lần đầu tiên tỉnh ta tham gia giải cờ vua toàn quốc vào năm 1980 chỉ có 2 vận động viên nam của TX Cẩm Phả, đó là tôi và ông Nguyễn Thế Dũng. Tiếc là do mới mẻ quá, thời gian tập luyện chưa nhiều, mà chúng tôi thì đều là những người đã lớn tuổi rồi, không còn "sức bật" như thời trai trẻ nữa nên kết quả không cao. Nhưng sau "đận" đó, chúng tôi quyết tâm gây dựng đội ngũ kế cận. Tôi với anh Vũ Xuân Quý trực tiếp làm huấn luyện viên, mở "lò" để dẫn dắt các cháu. Con em công nhân ngành Than vốn có truyền thống thông minh, hiếu học nên đã tiếp cận rất nhanh với môn thể thao này. Và anh thấy đấy, những VĐV cờ vua đã mang vinh quang về cho tỉnh đều là từ Cẩm Phả này mà trưởng thành đấy chứ!".
Và hiện nay, để môn cờ phát triển ngày càng sâu rộng hơn, TX Cẩm Phả đã không ngừng khuyến khích các tập thể, cá nhân mở thêm nhiều "lò luyện" để cho mọi tầng lớp nhân dân, đặc biệt là lớp thanh thiếu niên, tham gia. Một lần nữa, lão tướng Phạm Văn Tuyển lại là người đi đầu khi xây dựng một cơ sở đầy đủ phương tiện phục vụ cho hoạt động thi đấu cờ vua, cờ tướng ngay tại nhà mình… Chính nhờ những người có lòng say mê, nhiệt huyết như vậy mà thể thao nói chung, cờ vua, cờ tướng nói riêng, đã có thêm "sức bật" để phát triển…
Các môn thi đấu thể thao dân tộc đang phát triển rất hiệu quả nhờ sự đầu tư đúng hướng.
Hoành Bồ, võ cổ truyền dân tộc "lên ngôi"…
Mấy năm gần đây, võ cổ truyền dân tộc đang được khích lệ phát triển trong các kỳ đại hội thể thao từ cơ sở đến đại hội thể thao tỉnh và toàn quốc. Hiện tại nhiều địa phương trong tỉnh đã bắt đầu chú trọng tới việc phát triển những môn thể thao dân tộc mang nét đặc thù, coi chúng như là những môn thể thao mũi nhọn để có cái mà "mang chuông đi đấm nước người"… Với Quảng Ninh, Hoành Bồ là một trong những địa phương đi đầu theo hướng này. Chính những môn thể thao cổ truyền dân tộc như đẩy gậy, bắn cung v.v... đã mang đến cho thể thao Hoành Bồ một "luồng gió mới" đa dạng và hấp dẫn hơn.
Còn nhớ, ngay từ năm 2000, để các môn thể thao dân tộc phát triển một cách bài bản, Hoành Bồ đã tiến hành thành lập các cụm thể thao dân tộc ở các xã Kỳ Thượng, Bằng Cả, Tân Dân v.v... Điều đó đã giúp cho hoạt động thể thao dân tộc trên địa bàn phát triển một cách hiệu quả và thu hút được đông đảo các đối tượng nhân dân tham gia thi đấu, luyện tập. Từ đó xuất hiện nhiều VĐV, phần lớn là người các dân tộc thiểu số trên địa bàn huyện, với những thành tích ngày càng tốt hơn, đồng đều hơn. Hầu như ở giải đấu thể thao dân tộc do tỉnh tổ chức nào, Hoành Bồ cũng luôn là đơn vị dẫn đầu. Anh Lý Minh Thanh, cư trú tại xã Bằng Cả, cho biết: "Việc khuyến khích phát triển các môn thể thao dân tộc đã tạo cho chúng tôi có được một sân chơi rất bổ ích và góp phần bảo vệ, gìn giữ một nét sinh hoạt văn hoá đặc sắc của bà con dân tộc vùng cao. Trước kia tụi thanh niên như chúng tôi thường hay ngại ngùng khi tham gia các giải thể thao, nhưng nay vì có thể thao dân tộc nên… chẳng ngại gì hết!"...
Giải bơi truyền thống vượt sông huyện Đông Triều đang thu hút đông đảo người dân tham gia thi đấu.
Đông Triều - Nguồn cung cấp VĐV bơi lội cho đội tuyển của tỉnh…
Đã từ rất lâu rồi, Đông Triều được biết đến như một "địa chỉ vàng" để cung cấp các "kình ngư" cho đội tuyển bơi của tỉnh. Nhiều VĐV bơi trong đội tuyển bơi của tỉnh đã thành danh trên đường đua xanh trong nước và quốc tế đều từng được tôi luyện qua dòng sông Cầm của huyện Đông Triều; như Nguyễn Thị Phương, Dương Thị Thơm v.v... Để phong trào bơi phát triển mạnh và hiệu quả, khuyến khích cả huyện cùng bơi, Đông Triều đã tổ chức giải bơi truyền thống của riêng mình. Và nó luôn là sân chơi thu hút được đông đảo mọi người tham gia. Ông Hà Trọng Tâm, cán bộ Phòng Văn hoá - Thông tin huyện Đông Triều, một người cũng rất say mê với môn thể thao dưới nước này, cho biết: "Với thế mạnh là môn bơi nên chúng tôi đã xây dựng một kế hoạch cụ thể để phát triển nó một cách hiệu quả nhất. Hiện tại Đông Triều cũng đang huấn luyện một lớp bơi năng khiếu của tỉnh và các em đang luyện tập rất tốt, đảm bảo mọi yêu cầu đã đề ra…". Ông còn nói thêm:
- Nói thật, tôi cũng rất tự hào vì Đông Triều quê tôi hiện đang là địa phương duy nhất trong tỉnh có được một môn thể thao phát triển ổn định và hiệu quả như vậy!
Nhờ chủ động đầu tư theo chiều sâu như thế, trước đây cũng như hiện nay, Đông Triều luôn là địa phương dẫn đầu về thành tích bơi lội tại các giải bơi trong tỉnh, mà tiêu biểu trong đó là tại Hội bơi vượt sông truyền thống Bạch Đằng giải Báo Quảng Ninh. Ở giải bơi này, các VĐV của quê lúa Đông Triều luôn đạt thành tích cao và để lại ấn tượng sâu sắc, khiến các đội bạn "kiêng nể"…
Đầu xuân mới Canh Dần, nếu các bạn đến thăm những "lò thể thao" ở Đông Triều, Hoành Bồ, Cẩm Phả, hẳn sẽ thấy không khí ở đây thật vui, thật sôi nổi. Bởi mùa xuân bao giờ cũng là mùa của lễ hội. Mà lễ hội thì không thể không có những hoạt động thể thao mang nét đặc trưng cho mỗi địa phương, mỗi vùng đất…
