Đã 2 kỳ Đại hội TDTT toàn quốc (lần thứ VI – năm 2010 và lần thứ VII – năm 2014), Quảng Ninh không thể giành nổi một tấm huy chương ở môn cờ - bộ môn đã từng được coi là thế mạnh của tỉnh.
Nỗi buồn chủ nhà
Giải cờ vua, cờ tướng Đại hội TDTT toàn quốc lần thứ VII – năm 2014 được tổ chức tại TP Hạ Long, từ ngày 2 đến 14- 12. Đoàn Quảng Ninh tham gia thi đấu ở 3 nội dung: cờ vua nam, cờ vua nữ và cờ tướng nữ.
Ở nội dung cờ vua nam, sự vắng mặt của những VĐV hàng đầu như Nguyễn Anh Dũng (thi đấu cho đội Quân đội), Nguyễn Hải Quân (lý do cá nhân) khiến cho cơ hội giành huy chương của đội nam cờ vua Quảng Ninh gần như bằng không. Thậm chí, các VĐV của đội ở ba nhóm nội dung cờ nhanh, cờ chớp và cờ tiêu chuẩn không thể giành nổi một nửa tổng điểm tối đa và tụt sâu trong bảng xếp hạng.
Nội dung cờ vua nữ Quảng Ninh có tới 5 VĐV với đầu tàu là Kiện tướng FIDE Lê Thị Phương Liên. Dù các VĐV thi đấu khá tốt ở ba nhóm nội dung, đặc biệt là cờ nhanh và cờ chớp nhưng không đủ để tranh chấp huy chương với các đội rất mạnh như Hà Nội, Bắc Giang, TP Hồ Chí Minh, Cần Thơ.
Nội dung cờ tướng thậm chí còn “thảm” hơn khi Quảng Ninh chỉ có đội nữ với 3 VĐV với tuổi đời còn khá trẻ. VĐV Đào Thị Thủy Tiên thi đấu tốt nhất với vị trí chung cuộc 13/26, hai VĐV còn lại là Trịnh Thúy Nga và Đinh Thị Minh “chia nhau” hai vị trí cuối cùng của bảng xếp hạng.
Vì sao nên nỗi?
Lý giải về thất bại của bộ môn cờ tại Đại hội, ông Đỗ Khánh Tùng, Phó GĐ Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch chỉ ra hai nguyên nhân: Thứ nhất, Đại hội năm nay quy tụ những hảo thủ mạnh nhất của các địa phương, trong đó có nhiều VĐV thi đấu nhiều năm ở đấu trường quốc tế như Đại kiện tướng quốc tế Lê Quang Liêm – Vô địch cờ vua chớp nhoáng thế giới 2013, Đại kiện tướng quốc tế Hoàng Thanh Trang – Vô địch cờ vua nữ châu Âu 2013 cùng rất nhiều Đại kiện tướng, Kiện tướng quốc tế, kiện tướng FIDE (đối với cờ vua) và Quốc tế đại sư (đối với cờ tướng) khác. Vì vậy, rất khó để Quảng Ninh có thể cạnh tranh huy chương với những VĐV này.
Thứ hai, môn cờ Quảng Ninh đang ở giai đoạn chuyển giao. Những VĐV từng “làm mưa làm gió” tại các giải vô địch cờ trong nước và quốc tế như Đại kiện tướng quốc tế Nguyễn Anh Dũng, Kiện tướng FIDE Lê Thị Phương Liên đã không còn giữ được phong độ. Lứa trẻ Quảng Ninh rất triển vọng như Nguyễn Lê Cẩm Hiền, Vũ Phi Hùng, Ngô Kim Tuyến (cờ vua) hay Đào Thị Thủy Tiên, Trịnh Thúy Nga (cờ tướng) nhưng còn quá “non” để thi đấu những giải tầm cỡ vô địch quốc gia.
Cần phải xây dựng “từ gốc đến ngọn”
Mặc dù hàng năm, Sở VH, TT và DL, Liên đoàn cờ cùng các đơn vị tài trợ vẫn duy trì các giải thi đấu như Giải cờ truyền thống Đài PTTH tỉnh, giải cờ Cup Liên đoàn, các giải thi đấu cờ người vào dịp lễ tết; tuy nhiên, đã từ rất lâu Quảng Ninh không hề tổ chức một giải trẻ cờ vua, cờ tướng nào, ngoại trừ giải cờ Hội khỏe Phù Đổng 4 năm/lần.
Khi nhìn vào các địa phương thành tích cao về môn cờ, hệ thống các giải thi đấu trẻ rất phát triển. Đơn cử, cùng thời gian với giải cờ Đại hội TDTT năm nay, quận Hoàng Mai (Hà Nội) có tổ chức giải cờ vua học sinh với các lứa tuổi U7, U9, U11, U13 và U15, có chia bảng nam nữ với 2 nhóm nội dung cờ nhanh và cờ tiêu chuẩn – không kém gì giải trẻ cấp quốc gia. Rõ ràng, hệ thống giải trẻ sẽ giúp xây dựng một lực lượng VĐV trẻ có chất lượng, đồng thời thông qua giải, các nhà chuyên môn có thể lựa chọn những VĐV tiềm năng để tiếp tục đào tạo nâng cao. Đó cũng là lý do tại sao Hà Nội có đội trẻ rất mạnh, đông đảo, sẵn sàng cạnh tranh sòng phẳng với các bậc đàn anh có hàng chục năm chinh chiến quốc tế.
Đại kiện tướng cờ vua Nguyễn Anh Dũng, Trưởng bộ môn cờ vua - Trung tâm Huấn luyện và thi đấu TDTT tỉnh cho rằng, trong thời điểm hiện nay, môn cờ Quảng Ninh vẫn còn triển vọng giành huy chương ở một vài lứa tuổi tại các giải trẻ. Tuy nhiên, tại các giải vô địch quốc gia, rất khó để Quảng Ninh chen chân vào top 3, cả về cá nhân lẫn đồng đội. Để nâng cao khả năng tranh chấp huy chương, Trung tâm đang có kế hoạch ký hợp đồng với các VĐV chất lượng của các địa phương, đơn vị khác về thi đấu cho tỉnh.
Tuy nhiên, cách làm từ “ngọn” như trên chỉ là giải pháp tình thế, nhất thời, không có tính lâu dài. Giải pháp tốt nhất vẫn là xây từ “gốc”, tức là tìm kiếm, xây dựng đội ngũ VĐV thành tích cao từ hệ thống giải trẻ phong trào. Có như vậy, làng cờ Quảng Ninh mới có được một đội ngũ trẻ dày, mạnh, sẵn sàng kế cận những bậc đàn anh, đàn chị chứ không “chơi vơi” trong giai đoạn chuyển giao như hiện nay.
Đỗ Quang (CTV)
