Thứ hạng về năng lực cạnh tranh của Quảng Ninh trong năm 2006 là một câu chuyện buồn. Điều cần thiết hơn trong lúc này là cả hệ thống chính trị cần phải quyết tâm thay đổi nếu muốn cải thiện, lấy lại phong độ về sự hấp dẫn, thu hút đầu tư từng có. Và chỉ quyết tâm thôi, vẫn chưa đủ.
Trong rất nhiều cuộc họp bàn đánh giá thành tựu năm cũ, triển khai nhiệm vụ năm mới 2007 diễn ra thời gian gần đây, Quảng Ninh luôn khẳng định là đã đạt được những thắng lợi chưa từng có.
Hoàn thành nhiệm vụ KTXH chưa hẳn đã là thắng lợi
Đó là, tổng mức đầu tư toàn xã hội gần 16 nghìn tỷ đồng, cao nhất từ trước đến nay; tổng thu ngân sách Nhà nước đứng thứ 7 trong toàn quốc, nhiều dự án, công trình quan trọng mang tầm quốc gia đã được khởi công xây dựng và đẩy nhanh tiến độ thực hiện. Trong đó có sự kiện khánh thành cầu Bãi Cháy với chất lượng tốt nhất sau hơn 3 năm xây dựng... Ngoài ra, các lĩnh vực khác về văn hoá xã hội, thương mại dịch vụ cũng có những bước chuyển biến mạnh mẽ, nhất là lĩnh vực thu hút khách du lịch.
Nhưng Quảng Ninh còn có những con số khác sẽ khiến nhiều người không hài lòng nếu phải công bố. Ví dụ như: Thu hút đầu tư đạt giá trị thấp nhất nếu tính trong 3 năm trở lại đây; vốn xây dựng cơ bản địa phương gần như bế tắc trong việc giải ngân; ô nhiễm môi trường nước, không khí do hoạt động khai thác khoáng sản, sản xuất công nghiệp đạt đến đỉnh điểm về sự bức xúc trong dư luận và đã xảy ra hậu quả về sự thiệt hại cụ thể.
Một chuyên gia kinh tế tại Quảng Ninh đã nhìn nhận như sau: Được một đồng từ giá trị tăng trưởng thì phải mất gấp đôi để giải quyết những hậu quả từ quá trình thực hiện. Vì vậy, sự thắng lợi chỉ mang tính hình thức.
Muốn tiến xa, phải biết nhìn... lại
Động thái mới trong xây dựng chỉ tiêu kế hoạch trong năm 2007 với mục tiêu quan trọng nhất là giải quyết dứt điểm những gì còn tồn đọng từ năm 2006.
Bước lùi đáng chú ý nhất là xem xét lại toàn bộ cỗ máy vận hành như thế nào mà không đi đến đích thu hút đầu tư. Qua đó đã tìm ra được nguyên nhân là có quá nhiều trì trệ. Nhiều nhà đầu tư đã phải hốt hoảng vì sự trì trệ, thiếu trách nhiệm, vô cảm của một bộ phận không nhỏ những người được giao trọng trách "giúp đỡ" các nhà đầu tư.
Một chuyện đã cũ nhưng cũng cần nhắc lại: Dự án liên doanh với nước ngoài xây dựng toà cao ốc 25 tầng đầu tiên tại TP Hạ Long trị giá gần 10 triệu USD đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, đã khởi tạo mặt bằng. Nhưng đến giờ chót, những tranh chấp nhỏ nhặt, thiếu cơ sở đã xảy ra cũng đã làm cho chính quyền bó tay.
Lại có giải pháp dung hòa tình thế: Vận động nhà đầu tư di chuyển mặt bằng dự án đến địa điểm khác(!) Điều đó có nghĩa là toàn bộ công lao, giá trị đầu tư ban đầu tại vị trí cũ phải vứt đi để làm lại từ đầu. Rất may, đây là nhà đầu tư thiện chí, thông cảm với những khó khăn của địa phương nên đã chấp nhận... nhượng bộ thay đổi địa điểm đầu tư.
Tương tự như vậy, tại thị xã Uông Bí, dự án xây dựng nhà máy chế tạo thiết bị nâng hạ mặc dù được xếp vào loại ưu đãi, khuyến khích đầu tư, nhà đầu tư có thừa năng lực nhưng sau nhiều năm triển khai vẫn chưa thể hoàn thành dự án. Lý do rất muôn thuở: 25 trên tổng số hàng trăm hộ đã không chịu nhận tiền đền bù, kiên quyết "cắm chốt" đến cùng.
Trên đây chỉ là vài ví dụ điển hình. Quảng Ninh cần phải xốc lại cỗ máy để tìm cho ra những bộ phận hỏng hóc, vô tác dụng để thay thế. Quan trọng hơn là cơ chế chính sách cần nhất quán ngay trong bộ máy hành chính. Đây là những vấn đề không mới nhưng cũng không bao giờ cũ và đã được UBND tỉnh Quảng Ninh khẳng định là sẽ quyết tâm cải tổ bằng được.
Mong sao quyết tâm trên sẽ đi liền với hành động thực tiễn. Nếu làm được điều đó, nếu có đánh giá năng lực cạnh tranh trong năm tới, chắc chắn thứ hạng của vùng than, của tỉnh "đỏ" sẽ cải thiện rất nhiều
