Chương trình hợp tác kinh tế 5 tỉnh, thành phố Việt - Trung là cụ thể hoá chiến lược phát triển ''Hai hành lang, một vành đai'', được lãnh đạo Đảng và Chính phủ hai nước Việt Nam - Trung Quốc khởi xướng và nhận được sự đồng thuận cao của lãnh đạo cấp cao các bên. Hội nghị trao đổi hợp tác kinh tế 4 tỉnh, thành của Việt Nam là Hà Nội - Lào Cai - Hải Phòng - Quảng Ninh với tỉnh Vân Nam (Trung Quốc) đã qua 3 lần tổ chức và dự kiến hội nghị lần thứ 4 sẽ được tổ chức tại Quảng Ninh vào cuối năm 2008. Đây là cơ hội lớn cho Quảng Ninh trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế.
Vận chuyển hàng hoá qua cửa khẩu Móng Cái. 
Ảnh: LH
Thực hiện chương trình hợp tác phát triển kinh tế, trong những năm qua mối quan hệ hợp tác giữa Quảng Ninh với các tỉnh Vân Nam (Trung Quốc) đã đạt được nhiều kết quả quan trọng trên các lĩnh vực. Cụ thể trên lĩnh vực thương mại và đầu tư, hai bên thường xuyên tổ chức các đoàn khảo sát, nắm tình hình, trao đổi thương mại, thiết lập các kênh thông tin liên quan đến xuất khẩu các mặt hàng mà địa phương có lợi thế. Cùng với đó, sau hội nghị lần thứ 2 năm 2006 được tổ chức tại Mông Tụ (Trung Quốc), các bên đã có sự phối hợp tích cực hơn nhằm đẩy nhanh tốc độ tiện lợi hoá thương mại và đầu tư như: thực hiện kiểm hoá một lần tại các cặp cửa khẩu, đẩy nhanh tiến độ xây dựng cơ sở hạ tầng thương mại. Xây dựng các trung tâm buôn bán, bán lẻ, dịch vụ, các bãi kiểm tra hàng hoá, các cơ sở bảo quản... Hai bên đã giới thiệu cho nhau những doanh nghiệp có uy tín và tiềm lực tài chính để tham gia ký kết hợp đồng hợp tác phát triển. Đặc biệt là hoạt động xúc tiến hợp tác phát triển thương mại 2 chiều thông qua hội chợ được tổ chức thường xuyên. Trong khuôn khổ hợp tác du lịch tiểu vùng sông Mê Kông và cam kết giữa 5 tỉnh, thành, tại Hội nghị lần 2, Sở Du lịch Quảng Ninh và Cục du lịch Vân Nam đã ký bản thoả thuận hợp tác phát triển toàn diện du lịch giữa hai bên. Ngay sau đó Sở Du lịch Quảng Ninh đã có buổi làm việc với đoàn đại biểu tỉnh Lào Cai và Vân Nam về việc tăng cường hợp tác hữu nghị mở rộng phát triển du lịch với 2 tỉnh. Những hoạt động này đã góp phần quan trọng trong việc quảng bá hình ảnh, điều kiện du lịch giữa các tỉnh và qua đó tác động tích cực đến lượng khách du lịch Trung Quốc đến Quảng Ninh trong thời gian qua. Trên lĩnh vực giao thông vận tải, từ sau hội nghị lần 2, tỉnh Quảng Ninh đã chỉ đạo ngành Giao thông Vận tải của tỉnh đẩy mạnh việc triển khai các dự án đầu tư trong chiến lược ''Hai hành lang, một vành đai'' đặc biệt là hành lang Côn Minh - Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh. Các dự án trọng điểm đang được tích cực triển khai như hệ thống đường bộ đoạn Đông Triều - Mông Dương đã được duyệt đầu tư nâng cấp và đang trình duyệt đoạn Mông Dương - Móng Cái. Đường cao tốc đoạn Nội Bài - Hạ Long đã được phê duyệt dự án đầu tư, đoạn Hạ Long - Móng Cái đang điều chỉnh hồ sơ dự án. Hệ thống đường sắt khổ đôi từ Yên Viên đến Cái Lân đang được gấp rút xây dựng, dự kiến các hạng mục chính cơ bản hoàn thành trong năm 2008 sẽ kết nối vào hệ thống đường sắt xuyên Á (đoạn Côn Minh - Hà Khẩu - Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng). Về đường biển, cảng Cái Lân đã triển khai nạo vét luồng vào cảng đoạn từ Hòn một đến cửa Lục đảm bảo đón tàu có trọng tải đến 5 vạn tấn vào cảng và tiếp tục gọi vốn đầu tư các bến còn lại. Như vậy hệ thống giao thông của Quảng Ninh đã cơ bản đáp ứng được yêu cầu vận tải và thương mại đối với tuyến hành lang Côn Minh - Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh. Trên lĩnh vực hợp tác giáo dục, đào tạo và văn hoá, thể thao, thực hiện nội dung ký kết là ''tích cực tạo điều kiện cho các trường đại học, cao đẳng của các bên liên kết với nhau'', qua tìm hiểu trường Cao đẳng văn hoá nghệ thuật - du lịch Quảng Ninh đã sang thăm trường Du lịch tỉnh Vân Nam và ký bản ghi nhớ hợp tác trao đổi đào tạo học sinh, sinh viên giữa 2 trường. Đặc biệt tại Lễ hội Du lịch Hạ Long năm 2007 đoàn đại biểu tỉnh Vân Nam đã tham dự và cử đoàn nghệ thuật tham gia biểu diễn góp phần vào thành công của Lễ hội. Trên lĩnh vực hoạt động đối ngoại và hợp tác khác, từ tháng 6 - 2006 đến nay Quảng Ninh đã tiếp và làm việc với 4 đoàn đại biểu đến từ tỉnh Vân Nam để triển khai nội dung hợp tác về các lĩnh vực thương mại, du lịch, phát triển kinh tế - xã hội. Ngoài ra còn thường xuyên trao đổi thông tin về tình hình dịch bệnh, kinh nghiệm phòng chống; hỗ trợ cho các doanh nghiệp hợp tác trong lĩnh vực trồng trọt, chăn nuôi và chế biến hàng nông lâm sản, dược liệu; thực hiện có hiệu quả hỗ trợ tư pháp, đẩy mạnh hợp tác phòng chống ma tuý, gian lận thương mại và tội phạm hình sự khác để phục vụ mở rộng hợp tác thương mại, du lịch, dịch vụ vận tải.
Những kết quả đạt được trong thời gian qua đã bước đầu thể hiện sức sống của cơ chế hợp tác 5 tỉnh, thành trong tuyến hành lang, góp phần tích cực vào việc tăng cường đoàn kết hữu nghị, hiểu biết lẫn nhau, thúc đẩy hoà bình, ổn định, hợp tác cùng phát triển. Để đẩy mạnh hoạt động hợp tác kinh tế giữa các địa phương, thực hiện tốt chủ trương của hai Chính phủ về đẩy mạnh phát triển ''Hai hành lang, một vành đai'', đặc biệt là tuyến hành lang Côn Minh - Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh, tại hội nghị lần thứ 3 vừa được tổ chức tại TP Hải Phòng ngày 29-11-2007, đồng chí Nhữ Thị Hồng Liên, Phó chủ tịch UBND tỉnh đã đề xuất một số vấn đề cần tập trung đẩy mạnh hợp tác đó là: Ưu tiên hợp tác đầu tư xây dựng hạ tầng giao thông, các tuyến đường bộ, đường sắt, đường hàng không và đường biển, các khu công nghiệp, khu kinh tế và khu đô thị; các khu du lịch sinh thái chất lượng cao, trung tâm thương mại, dịch vụ vận tải, khai thác cảng biển; các ngành chế tạo điện tử, công nghệ cao, luyện kim, cơ khí chế tạo; trồng rừng. Đẩy mạnh phối hợp trong lĩnh vực xúc tiến thương mại thông qua hội thảo, hội chợ để quảng bá giới thiệu sản phẩm. Xây dựng cơ chế phối hợp trong việc thiết lập tuyến vận chuyển hàng hoá quá cảnh giữa cảng Cái Lân, cảng Hải Phòng và Côn Minh (Trung Quốc). Xây dựng và khai thác chương trình du lịch đường bộ bằng thẻ thông hành và đường hàng không giữa các tỉnh trong hành lang. Cùng hợp tác kêu gọi các nhà đầu tư, các nhà tài trợ thực hiện xây dựng công trình giao thông, các tuyến vận tải liên vận, trước mắt ưu tiên đầu tư tuyến đường cao tốc Nội Bài - Hạ Long - Móng Cái, xây dựng cầu Vân Tiên, sân bay Vân Đồn nhằm kết nối với hành lang kinh tế Nam Ninh - Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh và các tỉnh biên giới phía Bắc Việt Nam qua quốc lộ 4B.
Là tỉnh nằm trong tuyến hành lang kinh tế Việt - Trung, trong thời gian tới Quảng Ninh sẽ tích cực thúc đẩy mạnh mẽ hơn nữa quá trình hợp tác khai thác hiệu quả hơn tiềm năng thế mạnh của địa phương, góp phần thúc đẩy mối quan hệ Việt Nam - Trung Quốc, mối quan hệ ASEAN - Trung Quốc và sự hoà bình, thịnh vượng chung của cả khu vực.
