Chiều 22-11, Quốc hội họp phiên toàn thể để thảo luận về dự án Luật Đất đai (sửa đổi). Tham gia phát biểu, Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Ninh có đại biểu Đỗ Thị Hoàng, Phó Bí thư thường trực Tỉnh ủy, Trưởng đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Ninh.
Đại biểu Đỗ Thị Hoàng rất mừng và trân trọng việc Ủy ban thường vụ Quốc hội dành thêm một buổi để Quốc hội tiếp tục thảo luận về Luật đất đai trước khi quyết định thông qua. Đại biểu cũng đánh giá cao trách nhiệm của Ban soạn thảo sửa đổi Luật đất đai đối với việc tổng hợp và tiếp thu ý kiến của Quốc hội qua hai kỳ họp. Song, về Luật Đất đai cũng còn nhiều nội dung cần phải tiếp tục cân nhắc và sửa đổi, trong phạm vi thời gian cho phép đại biểu phát biểu về một số nội dung sau:
Thứ nhất, về giải thích từ ngữ tại Khoản 30, Điều 3 về hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp, cách giải thích trong dự thảo Luật chưa rõ và rất khó xác định trong thực tế. Vì trong điều kiện hiện nay ở nông thôn có tình trạng rất nhiều lao động ra lao động ở các khu công nghiệp, khu đô thị tìm việc làm và thuê người khác để sử dụng lại đất nông nghiệp của mình tại địa phương. Do đó, việc xác định thu nhập chính là rất khó và không xác định được. Nếu không làm rõ khái niệm này rất khó cho việc vận dụng trong thực tế tác động đến việc xem xét các điều kiện giao đất, công nhận quyền sử dụng đất, chính sách bồi thường và hỗ trợ tái định cư cũng như giải quyết việc làm là một trong những vướng mắc mà trong thời gian qua khi thực hiện Luật Đất đai năm 2003 đã vướng mắc và có rất nhiều bức xúc từ nội dung này.
Nội dung thứ hai, về người sử dụng đất, ở Điều 5 dự thảo luật quy định người sử dụng đất được nhà nước giao đất, cho thuê đất, công nhận quyền sử dụng đất, nhận chuyển quyền sử dụng đất bao gồm ở Khoản 1 là các tổ chức, Khoản 2 là các hộ gia đình; Khoản 3 là cộng đồng dân cư; Khoản 4 là cơ sở tôn giáo v.v... Như vậy, khái niệm người mà dự thảo nêu ở Điều 5 này không đúng với từ điển tiếng Việt. Người không phù hợp và nhất quán với các điều khoản khác của chính luật này. Ví dụ như ở Điều 8 quy định về người chịu trách nhiệm trước nhà nước đối với đất được giao. Do đó, đại biểu đề nghị nên quy định tại điều này là đối tượng sử dụng đất hoặc pháp nhân sử dụng đất thay vì dùng từ "người sử dụng đất".
Nội dung thứ ba, về những hành vi bị nghiêm cấm được quy định tại Điều 12, đại biểu cho rằng, những hành vi bị nghiêm cấm được quy định trong quy định của luật phải hiểu là những hành vi vi phạm pháp luật. Do đó đại biểu thấy chưa thỏa đáng khi quy định tại Khoản 3, Điều 12 hành vi không sử dụng đất là hành vi vi phạm pháp luật. Nhất là trong trường hợp đối tượng được giao đất ở nhưng chưa sử dụng đất do chưa có nhu cầu cấp thiết và chưa có khả năng tài chính để xây dựng đất trong cùng một thời gian nhất định.
Ở Khoản 5 của Điều 12 quy định nhận, chuyển nhượng sử dụng đất nông nghiệp của hộ gia đình, cá nhân cũng được coi là hành vi bị nghiêm cấm và như vậy cũng là vi phạm pháp luật khi mà chúng ta đang có một yêu cầu bức thiết về xây dựng những cánh đồng mẫu lớn, những yêu cầu lớn với ứng dụng khoa học công nghệ cao và sản xuất nông nghiệp, nông thôn cũng chưa thỏa đáng. Đại biểu đồng ý với ý kiến của đại biểu Phạm Xuân Thường ở đoàn Thái Bình là nên chăng ta nên bổ sung các quy định về chính sách địa tô về đất đai trong các trường hợp không sử dụng hoặc vượt quá hạn mức sử dụng đất để điều tiết các quyền lợi, lợi ích, đồng thời tránh tình trạng đầu cơ, tích tụ tư bản về đất. Đại biểu cũng đề nghị bổ sung trong điều này một khoản mới về hành vi bị nghiêm cấm là chuyển quyền sử dụng đất, chuyển mục đích sử dụng đất cho các đối tượng không thuộc phạm vi quy định tại Điều 5.
Nội dung thứ năm, về giao đất và cho thuê đất, đại biểu đề nghị Ban soạn thảo nghiên cứu thêm về Khoản 3, Điều 55 và Điểm e, Khoản 1, Điều 57, vì cùng một loại đất, cùng mục đích sử dụng đất nhưng dự thảo luật phân biệt cơ chế áp dụng việc giao đất không thu tiền sử dụng đất và phải thuê đất có thời hạn đối với các đơn vị dịch vụ công, tự chủ hoặc không tự chủ là chưa khuyến khích được việc xã hội hóa, thu hút các nguồn lực xã hội vào chung tay xây dựng các dịch vụ phục vụ lợi ích cộng đồng, nhất là các cơ sở dịch vụ phục vụ y tế, giáo dục là nhu cầu ngày càng lớn của xã hội. Mặt khác, trong điều kiện hiện nay việc quy định các tiêu chí để nhà nước giao quyền tự chủ, không tự chủ đối với các đơn vị sự nghiệp công còn chưa đầy đủ, thiếu chặt chẽ, minh bạch, dễ nảy sinh những vẫn đề về xin - cho.
Nội dung thứ sáu, dự thảo sửa đổi Hiến pháp lần này tiếp tục bổ sung khu hành chính kinh tế đặc biệt vào trong Khoản 1, Điều 110 về mô hình đơn vị hành chính của đất nước. Trong thời gian qua Chính phủ đã ban hành một số cơ chế, chính sách riêng cho việc quản lý, sử dụng đất đai trong các khu công nghiệp, khu công nghệ cao và thực tiễn đã chứng minh tính hiệu quả và khả thi của các cơ chế, chính sách đó. Do đó, đại biểu đề nghị cần thiết phải bổ sung một điều trong dự thảo luật để quy định về đất trong khu hành chính kinh tế đặc biệt theo hướng Chính phủ đề xuất chính sách quản lý, sử dụng và trình Ủy ban thường vụ Quốc hội quyết định.
Nội dung thứ bảy, về trình tự, thủ tục thu hồi đất quy định tại Điều 69, đại biểu đề nghị bổ sung phần quy định công khai, minh bạch vào Khoản 1 và Tiết a của điều này.
Nội dung thứ tám, bồi thường về đất ở Điều 74 Luật Đất đai chỉ quy định người sử dụng đất khi nhà nước thu hồi đất nếu có đủ điều kiện để bồi thường. Trong thực tế, có các trường hợp nhà nước xây dựng các công trình quốc gia công cộng, tác động xấu đến giá trị sử dụng đất, thậm chí có những trường hợp gây hủy hoại giá trị sử dụng đất, ngập, lụt, lở, sụt lún cũng cần được đưa vào các phần về bồi thường giá trị sử dụng đất.
Đại biểu cũng đề nghị bổ sung quy định bồi thường thiệt hại về nhà, công trình, cây trồng, vật nuôi trên đất khi nhà nước thu hồi đất phi nông nghiệp đối với các cơ sở tôn giáo được tổ chức, cá nhân hiến tặng và nhà nước cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.
Ngô Sỹ Khảo (VP Đoàn ĐBQH và HĐND tỉnh)
