Hiện nay, nhu cầu tiêu thụ thịt gia súc, gia cầm trên địa bàn TP Hạ Long ngày một lớn, đặc biệt ở các khu công nghiệp, khu đô thị, du lịch. Tuy nhiên, người tiêu dùng còn nhiều băn khoăn, lo lắng về an toàn VSTP, nhất là tình hình dịch bệnh liên quan đến gia súc, gia cầm như: cúm A/H5N1, dịch tả... đang tồn tại, một số điểm giết mổ gia súc, gia cầm nằm xen kẽ trong khu dân cư, làm ảnh hưởng đến môi trường sống, nguy cơ lây lan dịch bệnh trong cộng đồng.
Trước nhu cầu chính đáng của nhân dân, TP Hạ Long đã quan tâm đến việc quy hoạch các điểm giết mổ gia súc, gia cầm tập trung, trong đó có 2 điểm chuẩn bị đi vào hoạt động.
Khi các điểm giết mổ tập trung đi vào hoạt động, các điểm giết mổ nhỏ lẻ tại chợ như thế này sẽ không được hoạt động. Trong ảnh: Một quầy giết mổ gà tại chợ tạm Cột 5, phường hồng Hà, TP Hạ Long. ảnh: PV
Trước năm 1997, TP Hạ Long có tới 128 điểm giết mổ gia súc nhỏ, lẻ phân tán trong khu dân cư ở tất cả các phường, xã trên địa bàn. Các điểm này không có hệ thống xử lý chất thải, gây ô nhiễm môi trường khu dân cư, bức xúc trong nhân dân. Năm 1997, TP Hạ Long mở đợt chấn chỉnh công tác kiểm soát giết mổ, kiểm tra vệ sinh thú y thực phẩm (VSTYTP) có nguồn gốc động vật trên địa bàn, chỉ đạo các ngành chức năng khảo sát, quy hoạch các điểm giết mổ tập trung. Năm 1998 toàn thành phố có 3 điểm giết mổ gia súc lớn được đầu tư khá bài bản, từ hệ thống chuồng nhốt, nơi giết mổ đến bể xử lý chất thải với công suất 100 - 200 con/ngày. Nhờ đó, nhiều điểm giết mổ nhỏ, lẻ không thể tồn tại đã tự giải tán. Đến nay, toàn thành phố chỉ còn 22 điểm giết mổ gia súc và nhiều điểm giết mổ gia cầm nhỏ, lẻ khác. Mặc dù vậy, việc kiểm tra, kiểm soát VSTYTP, vệ sinh an toàn thực phẩm (VSATTP) vẫn gặp nhiều khó khăn. Thực tế, để đảm bảo phát hiện gia súc, gia cầm có bệnh hay không, cần kiểm tra ngay từ trước khi đưa vào giết mổ. Trạm Thú y thành phố chỉ có 4 người, trong đó 2 người được phân công kiểm soát tại các lò giết mổ, các điểm giết mổ nằm xa nhau, làm việc từ 4-5 giờ sáng, nên dù có cố gắng, cán bộ thú y cũng chỉ đến kiểm tra được 6-7 lò trước và trong giờ giết mổ.
Bởi vậy, ngay khi có các quyết định, chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ, UBND tỉnh vào năm 2005, 2006 về quy hoạch hệ thống giết mổ gia súc, gia cầm tập trung, UBND thành phố đã chỉ đạo các ban, ngành liên quan, các xã, phường tích cực nghiên cứu, rà soát quỹ đất, lập quy hoạch hệ thống lò giết mổ gia súc, gia cầm. Đầu năm 2006, thành phố đã quy hoạch 4 cơ sở giết mổ gia súc, gia cầm tập trung ở các phường, xã: Hà Khánh, Hà Phong, Đại Yên, Việt Hưng; diện tích mỗi cơ sở từ 5.000m2 trở lên, nằm cách xa khu dân cư từ 500 đến 1.000m, có nguồn nước, có điều kiện xử lý chất thải, không gây ô nhiễm môi trường... Cuối năm 2007, UBND thành phố đã tổ chức gặp mặt các chủ lò giết mổ gia súc, gia cầm trên địa bàn để thông báo chủ trương và đưa các hộ đến địa điểm quy hoạch mới ở khu 5, phường Hà Khánh tham quan. Điểm quy hoạch giết mổ tập trung này do UBND thành phố bỏ kinh phí gần 3 tỷ đồng để san gạt mặt bằng, đầu tư hệ thống xử lý chất thải… đến nay đã xây dựng xong mặt bằng, đường đi lại, điện nước, hệ thống xử lý chất thải... Đây là điểm thu gom tất cả các cơ sở giết mổ nhỏ lẻ ở các phường phía Đông thành phố. Hiện thành phố đã bàn giao được 2.100m2 điểm quy hoạch này cho 7 cơ sở giết mổ đăng ký xây dựng hệ thống giết mổ, và sẽ tiếp tục bàn giao mặt bằng cho các cơ sở giết mổ khác khi họ đăng ký vào điểm quy hoạch này. Điểm giết mổ tập trung ở phường Hà Phong do Công ty TNHH Thiên Trường đầu tư cũng đã xong mặt bằng, nhà xưởng, sẽ thu gom các điểm giết mổ gia súc, gia cầm nhỏ lẻ ở các phường Hà Phong, Hà Tu, Hồng Hà.
Việc vận động các hộ vào khu giết mổ tập trung rất khó khăn, thành phố chỉ đạo các ngành chức năng giúp các hộ làm thiết kế, thủ tục... để họ nhanh chóng vào khu quy hoạch; các điểm nhỏ lẻ không có điều kiện mua xe ô tô riêng để vận chuyển, thành phố cũng đã gợi ý cách thức để họ liên doanh với nhau cùng góp vốn mua phương tiện vận chuyển... Mặc dù vậy, vẫn còn nhiều hộ chưa chịu vào điểm giết mổ tập trung. Thành phố hiện nay đang gặp khó khăn trong xây dựng 2 điểm giết mổ tập trung ở phía Tây thành phố. Điểm ở xã Việt Hưng với quy hoạch lúc đầu là vừa giết mổ, vừa chế biến, nhưng người dân kiến nghị sẽ ảnh hưởng đến môi trường khu dân cư, nên thành phố chỉ cho nhà đầu tư xây dựng điểm chế biến sản phẩm gia súc, gia cầm, còn tìm địa điểm giết mổ ở khu vực khác. Với nhà đầu tư, việc xây dựng 2 cơ sở ở 2 nơi sẽ rất khó khăn bởi liên quan đến nguồn vốn... do đó mà điểm quy hoạch này cũng chưa khởi động được. Còn với điểm quy hoạch giết mổ gia gia súc, gia cầm tập trung ở thôn Cầu Trắng, xã Đại Yên, mặc dù đã có nhà đầu tư, song tỉnh có chỉ đạo tạm dừng, vì trùng quy hoạch với dự án khác. Hiện thành phố đang tích cực tìm địa điểm mới cho các nhà đầu tư xây dựng cơ sở giết mổ tập trung ở khu vực phía Tây trên địa bàn.
Với các cơ sở đã đầu tư vào khu giết mổ tập trung, họ lo lắng điểm giết mổ tập trung nằm xa khu dân cư, không thuận tiện đi lại, nên rất dễ dẫn đến tình trạng bùng phát trở lại các lò giết mổ chui, nhỏ lẻ. Nếu điều đó xảy ra, những hộ chấp hành tốt vào khu giết mổ tập trung sẽ bị thua thiệt. Bởi vậy, để lập lại trật tự trong kinh doanh, giết mổ gia súc, gia cầm trên địa bàn, góp phần đảm bảo VSATTP cho người tiêu dùng và thuận lợi trong kiểm soát dịch bệnh, thành phố phải làm kiên quyết, triệt để, yêu cầu các điểm chợ không cho thịt lợn, thịt gia cầm chưa có dấu kiểm tra của cơ quan thú y (đóng tại lò mổ tập trung) được vào bán; đồng thời tạo mọi điều kiện thuận lợi, cùng nhà đầu tư tìm địa điểm hợp lý nhất để xây dựng hệ thống lò giết mổ tập trung ở các điểm quy hoạch còn lại.
