Hiện nay, trên địa bàn TP Móng Cái có 14 chợ, gồm: 4 chợ loại I (chợ Trung tâm, chợ 2, chợ 3, chợ Tô Gi), 7 chợ loại III và 3 chợ tạm (ở các phường, xã), 4 trung tâm thương mại (Vinh Cơ 1, Vinh Cơ 2, Quảng trường Hòa Bình và Plaza), với trên 3.593 điểm kinh doanh cố định. Tổng số vốn đã đầu tư để xây dựng hệ thống này là 790 tỷ đồng. Số tiền thuế, phí, lệ phí mà các hộ kinh doanh ở những chợ nói trên đã nộp vào ngân sách tăng cao sau mỗi năm, năm 2008 đạt gần 41,5 tỷ đồng.
Những năm qua, hệ thống chợ, trung tâm thương mại (TTTM), siêu thị trên địa bàn thành phố đã được chú trọng phát triển, khai thác có hiệu quả tiềm năng thế mạnh của đô thị cửa khẩu. Hệ thống chợ, TTTM đa dạng về loại hình, cấp độ đã tạo nguồn thu đáng kể cho ngân sách nhà nước, giải quyết việc làm, mang lại thu nhập cho hàng vạn lao động; tạo cho Móng Cái trở thành một trong những nơi có nguồn hàng bán buôn, bán lẻ lớn trên thị trường miền Bắc với nhiều mặt hàng đa dạng về chủng loại, phong phú về chất lượng. Các hoạt động thương mại trên địa bàn mà trực tiếp là ở các chợ, TTTM đã góp phần quan trọng vào việc thúc đẩy KT-XH của thành phố phát triển mạnh mẽ.
Chợ ToGi Móng Cái - một trung tâm bán buôn, bán lẻ sầm uất ở khu vực cửa khẩu.
Tuy nhiên, hệ thống chợ, TTTM, siêu thị được quy hoạch, xây dựng những năm qua cũng cho thấy nhiều bất cập về quy mô, chất lượng, hiệu quả. Cụ thể là: Quy hoạch xây dựng chợ chưa gắn kết với quy hoạch chung, có chợ quá chật, một số chợ khác lại quá rộng; đa số các chợ chưa được quy hoạch và giao đất cụ thể và chưa đạt chuẩn; nguồn lực đầu tư xây dựng còn hạn chế; một số TTTM được đầu tư lớn, nhưng hoạt động chưa hiệu quả (điển hình như TTTM Hải Yến mới ngừng hoạt động gần đây), trong khi một số chợ đã xuống cấp, nhưng chưa có nguồn để nâng cấp; công tác quản lý nhà nước ở nhiều chợ còn hạn chế; việc chuyển đổi mô hình quản lý chợ còn chậm; cơ chế huy động các nguồn lực đầu tư xây dựng chợ chưa hợp lý…
Để khắc phục những hạn chế này, vừa qua, chính quyền thành phố đã thông qua Đề án về những chủ trương để phát triển hệ thống chợ, TTTM và siêu thị trên địa bàn giai đoạn 2009-2015, định hướng đến năm 2020. Mục tiêu chung của đề án này là nhằm xây dựng Móng Cái thành trung tâm thương mại hiện đại mang tầm cỡ quốc tế, một thị trường sôi động có sức cạnh tranh cao trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế, làm tốt vai trò là cửa ngõ chính trong giao lưu trao đổi hàng hóa giữa nước ta với Trung Quốc và các nước ASEAN. Đồng thời, hệ thống chợ, TTTM, siêu thị trên địa bàn được quy hoạch mới hướng tới yêu cầu đáp ứng tốt hoạt động XNK hàng hóa, nhu cầu tiêu dùng, tiêu thụ sản phẩm hàng hóa của nhân dân; tạo điều kiện để thị trường nội địa, thị trường nông thôn, miền núi phát triển, đáp ứng tốt yêu cầu phát triển của ngành thương mại, du lịch và các ngành kinh tế khác.
Cụ thể hóa mục tiêu nêu trên, Móng Cái đã xác định lộ trình cụ thể: Từ nay đến năm 2015, trên địa bàn sẽ có 14 chợ và 6 TTTM, trong đó nâng cấp, quy hoạch mới 10 chợ và xây mới 2 TTTM (Trung tâm Triển lãm hội chợ và dịch vụ thương mại đa chức năng ở phường Hải Hòa, TTTM ở khu đô thị Hải Yên). Trong giai đoạn này, thành phố sẽ xóa bỏ các chợ tạm, quy hoạch và định hướng các khu phố thương mại chuyên ngành trên các tuyến đường, trong đó hình thành các phố đi bộ và phố ẩm thực ở các khu đô thị. Cùng với đó, thành phố sẽ chuyển đổi mô hình quản lý chợ theo hướng các chợ có từ 100 ki ốt bán hàng trở lên sẽ do các doanh nghiệp, HTX quản lý, số còn lại sẽ thành lập BQL chợ và hoạt động theo mô hình sự nghiệp có thu, tự chủ về tài chính. Giai đoạn 2015-2020, Móng Cái tiếp tục nâng cấp các chợ, TTTM đã có và quy hoạch, xây mới 5 chợ ở các xã khó khăn; xây mới TTTM khu đô thị Phượng Hoàng và siêu thị miễn thuế ở phường Hải Hòa. Như vậy, đến 2020, trên địa bàn sẽ có 19 chợ, 8 TTTM, siêu thị. Về phân cấp chợ, đề án xác định TP Móng Cái sẽ có 4 chợ loại I, 3 chợ loại II, 12 chợ loại III. Diện tích của 8 TTTM, siêu thị khoảng trên 88 ngàn m2, tổng kinh phí đầu tư 1.825 tỷ đồng.
Để thực hiện được mục tiêu trên, thành phố đã đề ra nhiều giải pháp, trong đó nhấn mạnh sự cần thiết phải tạo quỹ đất sạch để thu hút các nguồn lực đầu tư; xây dựng kết cấu hạ tầng đồng bộ; xã hội hóa công tác đầu tư phát triển mạng lưới chợ, TTTM; mở rộng liên doanh, liên kết giữa thị trường trong tỉnh với thị trường nước ngoài, nhất là thị trường Trung Quốc…
Việc TP Móng Cái xây dựng Đề án về những chủ trương phát triển hệ thống chợ, TTTM và siêu thị trên địa bàn trong thời gian tới chính là sự cụ thể hóa kết luận của Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Tấn Dũng trong chuyến thăm và làm việc với tỉnh hồi đầu năm 2009. Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo: “Tập trung xây dựng TP Móng Cái thành trung tâm thương mại hiện đại gắn kết với Hải Hà và Vân Đồn thành vùng kinh tế có sức bật mạnh mẽ”.
