Dịp cuối năm 2008 chúng tôi có đợt công tác đến xã Bản Sen (huyện Vân Đồn), đồng chí Lê Hồng Phương, Chủ tịch UBND xã cho biết: “Năm nay Bản Sen, tu hài được mùa, cam cũng được mùa”. Cái bắt tay rất chặt và nụ cười hồ hởi của Chủ tịch xã, khiến tôi cảm thấy đây không chỉ là niềm vui được mùa, mà đằng sau đó cái lớn lao hơn, Bản Sen đã thực sự khẳng định mình, trong bước đi vững chắc đó là nghề nuôi thuỷ sản và trồng cam, chè.
Những xã đảo khác, nghề đánh cá xa bờ là một thế mạnh, cũng là xã đảo nhưng Bản Sen lại không có nghề đánh cá xa bờ. Các hộ dân ở xã sống bằng nghề trồng cam, chè. Nhưng đã có nhiều năm, người dân lao đao với nghề trồng cam, do các cánh rừng đã không giữ được nguồn nước ngầm, nhiều người dân đã tính chuyện bỏ đảo vào đất liền, hoặc chặt cây cam, chè để chuyển sang trồng các loại cây khác. Năm 2004, có 44 hộ dân Bản Sen đã tiên phong chuyển sang nghề nuôi cá song trên 16 bè cá. Cơn bão số 5 năm 2005 đã thực sự trở thành tai họa với các hộ nuôi cá ở Bản Sen, cả 16 bè cá bị bão đánh tan tác, cá lại trở về với biển, còn người dân thì ở lại với những khoản nợ ngân hàng mà không biết trông vào đâu để trả. Thế nhưng, tuy những khởi đầu là những mất mát, người dân Bản Sen vẫn phải tiếp tục với những cuộc mưu sinh với nắng và cát để tìm ra hướng đi mới.
Thu hoạch cam đường ở Bản Sen.
Làm thế nào để vực kinh tế Bản Sen đứng lên, trong khi nghề trồng cam, chè truyền thống đã không thể nuôi nổi 247 hộ dân của xã và không thể đưa kinh tế Bản Sen trở thành lớn mạnh nếu không có sự đổi mới? Từ năm 2006 đến nay, huyện Vân Đồn mà trực tiếp là Phòng Kinh tế huyện đã tổ chức nhiều buổi tập huấn cho bà con nuôi trồng các loại hải sản ít bị ảnh hưởng của bão như ốc đá, ốc nhẩy, tu hài v.v... và cũng năm đó từ một vài hộ rụt rè đầu tư vào nuôi trồng hải sản, thì năm 2007 đã có 90 hộ nuôi trồng tu hài trên diện tích 140 bãi biển, và nhiều hộ nuôi ốc trên diện tích hàng chục ha, đã đem lại thắng lợi cho Bản Sen ước tính khoảng 50 tấn tu hài và hàng chục tấn ốc, cá song các loại vào năm 2008. Niềm vui được mùa không những chỉ ở các hộ nuôi trồng thuỷ sản mà lan sang cả các hộ trồng cam. Chị Hoàng Thị Quy, một hộ trồng cam ở thôn Bản Gianh cho biết: “Năm nay gia đình tôi thu hoạch ước tính được khoảng 4 tấn cam từ 60 gốc, trung bình mỗi gốc cam cho khoảng 50kg quả, đặc biệt có những gốc cam còn cho được tới 1,5 tạ quả”. Năm nay Bản Sen có 30 hộ trồng cam, trên diện tích khoảng 20 ha.
Trong những năm tới Bản Sen sẽ mở rộng diện tích trồng cam lên là 50 ha. Bà con được huyện hỗ trợ tiền trồng cam và sẽ được cải tạo lại hệ thống tưới tiêu được xây dựng từ năm 2005 tại xã mà hiện nay kém hiệu quả. Cam Bản Sen được trồng nhiều ở thôn Đồng Gianh và thôn Bản Sen. Bản Sen có cam giấy, cam đường và đặc biệt là cam Sen, có hình dáng gần giống cam Bố Hạ, nhưng theo nhiều người thì ăn ngon hơn và nom bắt mắt hơn. Về mùa cam chín, đi dạo trong vườn cam rộng mênh mông như khu rừng thật là thú vị. Khách khi đến Bản Sen muốn được dạo trong vườn cam, tự tay bứt những quả cam tươi trên cây xuống ăn hơn là chọn mua ở chợ. Điều đó nảy ra một hướng mới cho Bản Sen có thể mở ra hình thức “Du lịch miệt vườn”, khi du lịch được đẩy mạnh vào Bản Sen. Nói về du lịch, Bản Sen thực sự có tiềm năng. Tuy Bản Sen không có những bãi cát tự nhiên đẹp như ở Minh Châu, Quan Lạn, nhưng Bản Sen rất gần với 2 xã đảo này. Bản Sen có nhiều đảo đá trong đó chứa các hang động còn nguyên vẻ hoang sơ. Theo thống kê sơ bộ thì hiện nay Bản Sen có 6 hang động, trong đó có 5 hang nằm khu vực biển thôn Đồng Gianh, trong đó có hang Nhà Trò là có vẻ đẹp hơn cả, trong hang có nhiều nhũ đá lung linh nhiều sắc ảo. Hệ thống đường bê tông nối liền Bản Sen đi qua thôn Tân Lập (xã Quan Lạn) đã được khởi công vào tháng 2 năm 2008, và sẽ hoàn thành vào cuối năm 2009, từ đây lại một tuyến cầu được bắc từ Tân Lập sang khu Mỏ Cát, nối liền Bản Sen với xã Minh Châu sẽ được hoàn thành vào năm 2015, sẽ tạo thành tuyến giao thông đường bộ nối liền Bản Sen với Minh Châu, Quan Lạn và hình thành ở đây một tua du lịch khép kín trong tương lai. Bản Sen còn là nơi được đánh giá tốt về môi trường, và là nơi “chọn mặt gửi vàng” của nhiều công ty nuôi trồng thuỷ sản. Công ty TEIHEIYO SHINJU- VlETNAM chọn Bản Sen làm nơi nuôi trai lấy ngọc trên diện tích 80 ha mặt biển. Một lãnh đạo Công ty này cho biết: “Việc nuôi trai lấy ngọc của chúng tôi đòi hỏi phải có môi trường biển tốt, vì nó ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng ngọc trai, còn chất lượng ngọc trai lại ảnh hưởng trực tiếp đến sự sống còn của Công ty chúng tôi. Chúng tôi chọn Bản Sen, vì Bản Sen đáp ứng được những điều kiện khắt khe này”. Tháng 6 năm 2008, Bản Sen lại đón nhận một đơn vị nuôi trồng mới, đó là Chi nhánh Nuôi trồng hầu Bản Sen, thuộc Công ty Đầu tư và Phát triển sản xuất Hạ Long, nuôi hầu biển trên diện tích 500 ha mặt biển. Ông Phạm Diu phụ trách khu nuôi trồng cho biết: “Tuy công việc nuôi trồng của chúng tôi chưa đến ngày thu được kết quả, nhưng chỉ nhìn qua tốc độ lớn của hầu biển mà chúng tôi tin tưởng rằng chúng tôi sẽ thắng lợi”.
Trong tương lai, Bản Sen sẽ trở thành một xã mạnh trong Khu kinh tế Vân Đồn.
