Thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ về kiểm tra, báo cáo tình hình thực hiện hỗ trợ Tết cho người nghèo, UBND tỉnh đã chỉ đạo UBND các địa phương, các ngành chức năng tiến hành kiểm tra, phúc tra và chấn chỉnh kịp thời các sai phạm. Cho đến nay, những sai phạm trong hỗ trợ tiền Tết cho người nghèo đã được khắc phục. Nhiều người nghèo chưa được nhận đủ tiền Tết đã được trao tiền tận tay.
* Hộ nghèo, cận nghèo đã nhận đủ tiền Tết
Trong dịp Tết Kỷ Sửu 2009, toàn tỉnh đã tổ chức hỗ trợ cho hàng vạn đối tượng nghèo, cận nghèo và các đối tượng chính sách xã hội với tổng kinh phí gần 31 tỷ đồng. Riêng các hộ nghèo trên địa bàn tỉnh được hưởng 2 lần hỗ trợ, cụ thể: Thực hiện theo Quyết định số 81/QĐ-TTg ngày 15-1-2009 của Thủ tướng Chính phủ (mức 200.000đ/nhân khẩu nhưng không quá 1 triệu đồng/hộ), toàn tỉnh có 14.026 hộ gồm 53.247 nhân khẩu được hỗ trợ với tổng kinh phí là 10.649 triệu đồng. Đồng thời, thực hiện theo Quyết định số 4030/QĐ-UBND ngày 24-12-2008 của UBND tỉnh (mức 100.000đ/hộ nghèo), toàn tỉnh đã hỗ trợ cho 13.913 hộ với kinh phí là 1.391 triệu đồng. Bên cạnh đó, Quảng Ninh còn thực hiện hỗ trợ tiền Tết cho 12.231 hộ cận nghèo với mức 200.000đ/hộ (theo công điện số 02/CĐ-UBND ngày 21-1-2009 của UBND tỉnh) và tổng kinh phí là 2.446 triệu đồng.
Ngay sau Tết Kỷ Sửu 2009, việc hỗ trợ tiền Tết cho hộ nghèo đã được UBND tỉnh, các ngành chức năng và các địa phương tiến hành kiểm tra. Từ việc kiểm tra này, 4 địa phương gồm Móng Cái, Tiên Yên, Bình Liêu, Ba Chẽ đã phát hiện ra sai phạm. Cụ thể, ở các thôn Hợp Thành, Tềnh Pò của xã Phong Dụ và 7/10 thôn của xã Hà Lâu (Tiên Yên); thôn Pò Đán, xã Húc Động (huyện Bình Liêu) đã sử dụng tiền hỗ trợ của hộ nghèo, cận nghèo đem chia đều cho tất cả các hộ trong thôn; tại xã Yên Than (Tiên Yên) đã tự điều chỉnh giảm mức tiền hỗ trợ của 39 hộ nghèo để chia cho 155 hộ không thuộc đối tượng hỗ trợ; thôn Dốc Phẹ (xã Phong Dụ, Tiên Yên) và thôn Pò Đán (xã Húc Động, Bình Liêu) khấu trừ tiền hỗ trợ của một số đối tượng để thu nộp các quỹ; một số nơi như xã Yên Than (Tiên Yên), xã Hải Tiến, Hải Sơn và phường Hải Hoà (Móng Cái) xác định, kê khai và chi tiền hỗ trợ còn nhầm lẫn, trùng, sót, thiếu hoặc vượt so với quy định.
Vợ chồng ông Nguyễn Duy Biên (thôn Đồng Tâm, xã Yên Than, Tiên Yên) đã nhận đủ tiền hỗ trợ sau Tết.
Ngay sau khi phát hiện ra sai phạm, các địa phương đã nhanh chóng khắc phục. Hàng loạt hộ nghèo đã được nhận đủ tiền hỗ trợ Tết theo đúng quy định mặc dù Tết Kỷ Sửu chỉ còn là dư âm. Hàng loạt hộ không đúng đối tượng hỗ trợ cũng ngậm ngùi trả lại tiền Tết. Mặc dù một số hộ vẫn chưa trả lại tiền đã được hỗ trợ sai nhưng những cán bộ làm sai đã phải bỏ tiền túi ra khắc phục. Cho đến thời điểm này, những sai phạm trong hỗ trợ tiền Tết cho hộ nghèo đã được khắc phục. Các hộ nghèo, cận nghèo đã được hưởng đúng và đầy đủ chế độ, chính sách của tỉnh, của Nhà nước. Những cán bộ làm sai, dù trực tiếp hay gián tiếp, cũng đã phải chịu các hình thức kỷ luật thích đáng.
* “Cái khó bó cái khôn”
Tìm hiểu nguyên nhân dẫn đến sai phạm trong hỗ trợ tiền Tết cho hộ nghèo trên địa bàn tỉnh, chúng tôi nhận thấy hầu hết sai phạm đều bắt nguồn từ sự thiếu hiểu biết của đội ngũ cán bộ ở cơ sở. Điều này được các cán bộ trong đoàn phúc tra của tỉnh, được các địa phương xảy ra sai phạm nhận định. Bản thân những cán bộ làm sai cũng thừa nhận: “Tôi chưa hiểu hết…”. Chính vì sự thiếu hiểu biết này mà trưởng thôn Dốc Phẹ (xã Phong Dụ, Tiên Yên) và trưởng thôn Pò Đán (xã Húc Động, Bình Liêu) đã khấu trừ tiền hỗ trợ của đối tượng để thu nộp các quỹ Vì người nghèo, quỹ Trẻ thơ, hội phí hội nông dân, quỹ thôn… Họ cho rằng: tất cả các hộ nghèo trên địa bàn đều thực hiện đầy đủ nghĩa vụ đóng góp của mình chỉ có một số hộ chây ỳ, vì thế khấu trừ tiền hỗ trợ của những đối tượng này để nộp các quỹ là để công bằng với các hộ khác. Cũng do trình độ, năng lực có hạn mà một số cán bộ thôn, cán bộ xã ở xã Yên Than (Tiên Yên), xã Đồn Đạc, Thanh Sơn (Ba Chẽ), xã Hải Tiến, Hải Sơn, phường Hải Hoà (Móng Cái) đã xác định, kê khai và chi tiền hỗ trợ cho một số đối tượng bị nhầm lẫn, trùng, sót.
Tuy nhiên, trong một số trường hợp, cán bộ xã, cán bộ thôn biết là sai nhưng vẫn cứ làm do áp lực của người dân, do áp lực từ thực tế. Cụ thể như ở thôn Pò Đán (xã Húc Động, Bình Liêu): khi biết các hộ nghèo, cận nghèo được hỗ trợ tiền Tết, các hộ không thuộc diện hỗ trợ đã đến nhà trưởng thôn đòi được hỗ trợ. Trước áp lực của dân, trưởng thôn Pò Đán đã phải đề nghị tổ chức họp với Chi uỷ, Ban đại diện Mặt trận thôn cùng các tổ trưởng tổ dân và đi đến thống nhất… chia đều nguồn tiền hỗ trợ cho các hộ trong thôn. Tương tự như vậy, các thôn Lục Ngù (xã Húc Động, Bình Liêu), thôn Hợp Thành, Tềnh Pò của xã Phong Dụ và 7/10 thôn của xã Hà Lâu (Tiên Yên) đã chia đều tiền Tết trước áp lực của các hộ không thuộc diện hỗ trợ. Tại xã Yên Than (Tiên Yên), Đảng uỷ xã đã tổ chức một cuộc họp và thống nhất bớt tiền hỗ trợ của 39 hộ nghèo để chia cho 155 hộ khác không thuộc diện hỗ trợ. Lý giải cho quyết định này, đồng chí Nguyễn Xuân Tặng, Bí thư kiêm Chủ tịch xã, cho biết: “Sau trận lũ tháng 9-2008, hầu hết các hộ dân trong xã đều lâm vào tình trạng khó khăn. Gần như là cả xã, hộ nghèo cũng như không nghèo, đều không còn thóc để ăn, không ai mong Tết đến cả. Trước khi có quyết định hỗ trợ của Thủ tướng Chính phủ, hầu hết các hộ nghèo trên địa bàn xã đã được các đoàn thể, cá nhân và xã hỗ trợ ít nhiều. Nếu hỗ trợ thêm theo Quyết định 81 thì có hộ được hỗ trợ lên đến gần 2 triệu đồng. Trong khi đó, những hộ không thuộc diện nghèo cũng đang lâm vào cảnh khó khăn lại chẳng được hỗ trợ. Chính vì thế, lãnh đạo xã đã họp và thống nhất chia tiền hỗ trợ đó cho 155 hộ khác. Chúng tôi biết làm thế là sai nhưng các hộ kia cũng khó khăn quá, chúng tôi không đành lòng…”. Bản thân ông Nguyễn Thanh Trúc (đội 4, thôn Đồng Tâm, xã Yên Than) thuộc diện hộ nghèo, cũng thừa nhận: “Sau Tết chúng tôi được xã gọi đến phát tiền, giải thích đây là tiền hỗ trợ Tết còn thiếu. Được cho tiền thì chúng tôi nhận nhưng quả thật các hộ bị đòi lại tiền cũng khó khăn lắm. Xung quanh nhà tôi ai cũng như nhau cả thôi, chả ai giàu hơn ai cả, có ai thoát được lũ lụt đâu…”.
Theo đánh giá, các sai phạm trong thực hiện chính sách hỗ trợ tiền Tết cho hộ nghèo chủ yếu rơi vào các thôn, xã vùng cao - những nơi mà đội ngũ cán bộ cơ sở còn nhiều hạn chế về trình độ, năng lực. Tuy nhiên, việc các chính sách hỗ trợ triển khai vào dịp giáp Tết đã khiến cho công tác thực hiện ở cơ sở gặp khó khăn. Trên thực tế, các địa phương chỉ có khoảng 1 tuần để thực hiện công tác hỗ trợ tiền Tết cho hộ nghèo, hộ cận nghèo. Và thời gian gấp rút cũng chính là một nguyên nhân khách quan dẫn đến những sai phạm trong công tác hỗ trợ tiền Tết cho hộ nghèo.
