Ngày 12-2-2009, Thủ tướng Chính phủ có Quyết định số 21 quy định giá bán điện năm 2009 và các năm 2010-2012, theo cơ chế thị trường. Tiếp đó ngày 26-2-2009, Bộ Công thương có Thông tư số 05 quy định giá điện năm 2009 và hướng dẫn thực hiện.
Theo đó, giá điện sẽ được điều chỉnh từ ngày 1-3-2009, bình quân tăng thêm 8,92%, tương ứng với mức 948,5 đồng/ KWh. Giá điện sản xuất tăng bình quân 6-7,5%, được điều chỉnh theo hướng giờ cao điểm tăng gấp đôi giờ thấp điểm. Trước đây, Điện lực VN (EVN) chỉ quy định giờ cao điểm từ 18h-22h, nhưng nay biểu giá điện mới quy định giờ cao điểm từ 9h30 đến 11h và từ 17h-20h. Lần tăng giá này, giá điện được điều chỉnh theo hướng giảm dần bù chéo giữa điện cho sản xuất và điện sinh hoạt. Do vậy mức giá điện sinh hoạt tăng bình quân tới 13% và điện cho sản xuất tăng từ 6,5-7%. Trong hoàn cảnh kinh tế khó khăn như hiện nay, điều này đã và đang gây ảnh hưởng không nhỏ đến cả nhà sản xuất và người tiêu dùng.
Theo ông Phạm Quang Thái, Phó Giám đốc Sở Công Thương thì tác động của lần tăng giá này đã ảnh hưởng tới chi phí tăng thêm ở ngành sản xuất công nghiệp vào khoảng 10% giá thành. Mặc dù xét trên tổng thể nền kinh tế, tác động của việc tăng giá điện không lớn. Tuy nhiên, trong ngắn hạn, nó sẽ ít nhiều ảnh hưởng tới hiệu quả kinh doanh của hầu hết doanh nghiệp hoạt động sản xuất trong ngành công nghiệp như xi măng, may mặc, cơ khí, thép… Ông Thái cũng cho rằng, trong khi chính sách kích cầu của Chính phủ thông qua việc hỗ trợ lãi suất vay cho doanh nghiệp chưa được phát huy thì nay giá điện tăng lên một phần kéo giá thành tăng làm giảm sức tiêu thụ của sản phẩm.
Tăng giá thành lên là một bài toán khó giải đối với doanh nghiệp, nhất là các doanh nghiệp có mức tiêu thụ lượng điện năng lớn. Trong cơ cấu chi phí của các doanh nghiệp xi măng, điện năng chỉ chiếm một tỷ lệ nhỏ so với các chi phí nguyên liệu chính. Mặc dù mức tăng thêm trên mỗi đơn vị sản phẩm không lớn nhưng khi nhân lên với sản lượng từ vài trăm ngàn đến hàng triệu tấn thì khoản chi phí đội lên sẽ không hề nhỏ. Nhà máy Xi măng Lam Thạch (Uông Bí) với công suất khoảng 350.000 tấn/năm nhân với chi phí tăng thêm từ 5.000-7.000 đồng/tấn thì doanh nghiệp này sẽ phải chi thêm hàng tỷ đồng tiền điện. Con số này tương đương với 6-8% lợi nhuận của năm 2008. Mức độ ảnh hưởng sẽ còn lớn hơn đối với những doanh nghiệp có tỷ suất lợi nhuận thấp. Hay Công ty cổ phần May Quảng Ninh cũng là một trong những đơn vị chịu tác động trực tiếp của hệ luỵ này. Công ty có 3 xưởng may tại Hạ Long, Cẩm Phả, Uông Bí như vậy thì tổng số tiền điện hàng tháng doanh nghiệp phải trả lên tới 40 triệu đồng, tăng so với trước đây 10 triệu đồng. Bà Nguyễn Thị Dung, Giám đốc Công ty cổ phần May Quảng Ninh cho biết: “Việc tăng giá điện trong thời điểm kinh doanh khó khăn hiện nay đang tạo thêm áp lực cho Công ty, đặc biệt là quy định thêm giờ cao điểm vào buổi sáng. Xét về tính liên tục trong vận hành của một quy trình sản xuất, thì không thể tạm dừng đột ngột một hệ thống hay một vài bộ phận, như vậy nó sẽ ảnh hưởng đến toàn bộ quy trình. Cho nên, doanh nghiệp không thể khởi động dây chuyền từ 7h đến 9h30, sau đó phải ngừng để tránh giờ cao điểm, đến 11h30 mới sản xuất lại. Thời gian ngừng sản xuất đó ảnh hưởng đến tiến độ cung cấp hàng hoá, người lao động không có việc làm, doanh nghiệp không có tiền trả lương khi người lao động bị bắt buộc nghỉ tránh giờ cao điểm. Quy định này rõ ràng gây khó khăn cho doanh nghiệp và buộc doanh nghiệp phải trả tiền điện giá cao, bởi lẽ không doanh nghiệp nào điều chỉnh được thời gian sản xuất để tránh được giờ cao điểm…”.
Ngoài hai ngành trên, nhiều lĩnh vực sản xuất khác trong ngành công nghiệp như: Thép, nhựa, hoá chất… cũng phải gánh thêm khoản chi phí lớn khi giá điện tăng. Trong hoàn cảnh kinh tế khó khăn, doanh thu giảm sút mà giá thành lại tăng lên dù chỉ một vài phần trăm cũng sẽ trở thành gánh nặng cho doanh nghiệp, trong khi đó giá bán sản phẩm trên thị trường thì không tăng được.
Việc tăng giá điện mặc dù đã ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất của nhiều doanh nghiệp. Cộng đồng doanh nghiệp QN đang rất cố gắng để chống đỡ vượt qua những khó khăn, giữ sức cạnh tranh cho hàng hoá trong nước. Tuy nhiên, chúng ta cần hướng tới mục tiêu chung, đó là việc điều chỉnh giá điện lần này nhằm từng bước làm cho giá điện phản ánh đúng chi phí của quá trình sản xuất, kinh doanh điện; kích thích việc thu hút đầu tư vào ngành Điện; khuyến khích các doanh nghiệp không ngừng đổi mới công nghệ sản xuất nhằm tiết kiệm điện…
