Sau hơn hai năm ban hành Luật dược (6-2005), thông tư liên bộ số 11/2007 hướng dẫn thực hiện quản lý nhà nước về giá thuốc phòng, chữa bệnh mới ra đời.
Theo thông tư thì các cơ sở sản xuất, nhập khẩu, bán buôn, bán lẻ thuốc tự định giá, cạnh tranh về giá. Thông tư này liệu có "hiệu nghiệm"?
Mua bán thuốc tây tại Công ty cổ phần dược phẩm Phú Thọ, khu vực mua bán sỉ, Q.11, TP.HCM (ảnh chỉ mang tính minh họa, chụp chiều 14-9) - Ảnh Minh Đức
Niêm yết giá bán
Trong quá trình kinh doanh, cơ sở nhập khẩu, sản xuất thuốc trong nước phải cung cấp cho khách hàng thông tin về giá bán buôn dự kiến đang có hiệu lực mà mình đã kê khai. Cơ sở bán buôn sẽ căn cứ vào giá bán buôn dự kiến do cơ sở cung cấp thuốc thông báo hoặc trên trang tin điện tử của Cục Quản lý dược VN để tự định giá thuốc do cơ sở bán ra không cao hơn giá bán buôn dự kiến, mà cơ sở sản xuất trong nước hoặc cơ sở nhập khẩu đã kê khai, kê khai lại đang có hiệu lực.
Cơ sở bán buôn, bán lẻ thực hiện niêm yết giá bán buôn, bán lẻ thuốc. Giá bán buôn niêm yết của cơ sở bán buôn không được cao hơn giá bán buôn dự kiến do cơ sở nhập khẩu, sản xuất đã kê khai, kê khai lại với cơ quan quản lý nhà nước về giá thuốc. Cơ sở bán lẻ niêm yết giá bán lẻ từng loại thuốc bằng cách in hoặc ghi, dán giá bán lẻ trên bao bì chứa đựng thuốc hoặc bao bì ngoài của thuốc và không được bán cao hơn giá đã niêm yết .
Trong các cơ sở khám chữa bệnh, giá bán lẻ thuốc do cơ sở niêm yết không cao hơn giá bán lẻ phổ biến của thuốc cùng loại trên cùng địa bàn tại cùng thời điểm.
"Hét" bao nhiêu cũng phải mua
Thông tư có vẻ tập trung vào quản lý giá CIF có đối chiếu với giá CIF thực tế của mặt hàng thuốc đó tại một số nước trong khu vực và việc kê khai giá bán buôn.
Song khi giá CIF đã được các công ty phân phối trung gian làm giá một cách tinh vi và hợp pháp từ nước ngoài, đến VN lại mua bán lòng vòng qua nhiều tầng nấc - không hóa đơn chứng từ - mà bảo "giá thuốc sẽ được thống nhất cho toàn hệ thống bán sỉ” là… không thực tế (trừ trường hợp bắt buộc in hẳn giá sỉ trên vỏ hộp).
Thông tư cũng không qui định thặng số (mức lãi hợp lý cho các khâu phân phối), thì biết lãi bao nhiêu là không hợp lý để làm cơ sở xử phạt? Đến cơ sở bán lẻ tiếp tục tự định giá, niêm giá trên trời để rồi "bán đúng giá” trên trời đó thì sao? Thực tế cho thấy khi khan hàng, đứt hàng thuốc độc quyền, thuốc đặc trị thì người bán "hét" bao nhiêu người bệnh cũng phải mua.
Cái mà người bệnh cần nhất là được mua đúng giá trị thật của hộp thuốc và giá bán lẻ đó phải được nhà sản xuất, nhập khẩu in hẳn trên bao bì hộp thuốc để người mua dễ dàng kiểm tra. Cơ quan quản lý nhà nước khi đi thanh kiểm tra cũng có cơ sở rõ ràng, cụ thể và minh bạch để xử phạt. Như vậy vừa kiểm soát được nguồn nhập, loại trừ thuốc không rõ nguồn gốc, ngăn chặn nạn đẩy giá thuốc bất hợp lý qua mỗi khâu và triệt dần nạn mua bán lòng vòng.
Nhiều nước cũng đã làm và ở nước ta nhiều sản phẩm tiêu dùng - từ hộp kem đánh răng, dầu gội đầu, bình xịt muỗi… đã in giá trên bao bì từ lâu. Thế nhưng không rõ tại sao biện pháp này không được áp dụng.
Như vậy quản lý giá thuốc vẫn rối bòng bong. Người bệnh vẫn chưa thể yên tâm.
| "Cơ chế" đẩy giá thuốc bệnh viện tăng cao Lại thêm một lần nữa, thanh tra Bộ Y tế thanh tra, kiểm tra giá thuốc tại các bệnh viện (BV) ở hai thành phố lớn là TP.HCM và Hà Nội. Lý do: đã phát hiện một số thuốc được mua bán lòng vòng qua 5-6 công ty "ma" nhằm nâng giá thuốc lên cao; giá thuốc kê khai tại Cục Quản lý dược VN cao gấp đôi giá bán buôn; giá niêm yết cao hơn giá bán thực tế tại nhiều nhà thuốc BV. Còn nhớ tại hội nghị thanh tra y tế được tổ chức đầu năm 2007 vừa qua, thanh tra bộ đã đưa ra một số nguyên nhân tiêu cực tác động làm tăng giá thuốc: một số công ty thông qua trình dược viên chi tiền cho các bác sĩ để kê đơn thuốc và cho cơ sở điều trị để tiêu thụ thuốc. Số tiền này nhiều khi chiếm tỉ trọng cao trong kết cấu giá thành của thuốc; còn hiện tượng buôn bán vòng vo, qua nhiều cơ sở trung gian (hiện tượng rửa hóa đơn); lạm dụng thuốc trong kê đơn và lạm dụng đơn đối với một số thuốc diễn biến phức tạp, chứa đựng nhiều tiềm ẩn tiêu cực cả với người kê đơn và người cung cấp. Vừa gây nên hiện tượng lạm dụng thuốc, vừa đẩy giá thuốc lên cao... Càng bức xúc hơn khi người góp phần làm cho giá thuốc tăng bất hợp lý lại chính là những thầy thuốc ở không ít BV. Cách đây bốn năm, tháng 9-2003, tại một hội nghị thanh tra của Bộ Y tế cũng nhận xét: "Các công ty cung cấp thuốc vào khu vực BV đã tác động bằng rất nhiều cơ chế phân phối như khuyến mãi, thưởng theo doanh số, hệ thống trình dược viên và hoa hồng cao (30-50%) cho đội ngũ thầy thuốc kê đơn, mời đi tham quan nước ngoài và với nhiều hình thức đã đẩy giá thuốc tăng cao". Cũng năm này, nhiều người đã sững sờ khi biết thuốc Artadine của một công ty Hàn Quốc sản xuất khi nhập vào VN giá chỉ 57.278đ/hộp, thế mà giá bán vào BV lên đến 140.000đ/hộp, tỉ lệ lãi 144%. Rồi thuốc Tarcefoksym do một công ty của Ba Lan sản xuất, giá nhập vào là 19.531đ, thế nhưng giá bán vào BV là 32.000đ, lãi 64%... Những thuốc này đã được một công ty TNHH dược phẩm ở TP.HCM trúng thầu cung cấp cho BV. Thế nhưng, công ty trúng thầu đó tên gì? BV cho trúng thầu là BV nào thì chỉ có... ông thanh tra biết! Những ai thông đồng với nhau đẩy giá thuốc trên trời và cho nó ung dung "ngồi" vào danh mục thuốc của BV để hằng ngày công khai "móc túi" người bệnh có bị xử lý hay không, xử lý thế nào cũng chỉ có… trời biết. Có lẽ vì vậy dư luận trong ngành lâu nay mới râm ran chuyện "phong bao, phong bì” mỗi khi có đợt kiểm tra, thanh tra. Và có lẽ đây cũng là một trong những câu trả lời cho câu hỏi vì sao sau gần nửa thập kỷ trôi qua với vô số giải pháp đưa ra nhằm chấn chỉnh việc cung ứng, sử dụng thuốc trong BV nhưng tình hình chưa thay đổi được bao nhiêu. |
