Tình trạng DN lữ hành, cá nhân kinh doanh lữ hành "chui" đang ở mức báo động. Chánh Thanh tra Tổng cục Du lịch Phạm Huỳnh Công cho biết đang xin ý kiến lãnh đạo Tổng cục về việc công bố công khai tên các đơn vị vi phạm trên các phương tiện thông tin đại chúng.
Kinh doanh du lịch "chui" dẫn tới tình trạng nhiều du khách hiểu sai hình ảnh du lịch Việt Nam (ảnh Tổng cục Du lịch).
Theo ông Phạm Huỳnh Công, đợt thanh tra của Tổng cục Du lịch, Cục A37 Bộ Công an và Sở Du lịch Hà Nội mới đây cho thấy, qua kiểm tra 8 DN lữ hành Thủ đô, đã phát hiện tình trạng vi phạm về kinh doanh lữ hành quốc tế. Trên thực tế, số tổ chức, cá nhân vi phạm lên tới cả trăm đơn vị.
Tại TP.HCM, trong số 22 chi nhánh DN nước ngoài hoạt động tại Việt Nam, có tới hơn 10 đơn vị biến thành văn phòng đại diện của nhiều DN lữ hành. Điển hình như một chi nhánh của Australia, kiểm tra thấy năm qua, chi nhánh này đạt doanh thu gần 10 triệu USD từ kinh doanh lữ hành "chui". Hầu hết các DN này đều là của Hàn Quốc, Trung Quốc, Pháp hay Thái Lan.
Hiện nay, Hà Nội, TP.HCM và Quảng Ninh là những địa phương mà lữ hành quốc tế "chui" hoạt động rầm rộ nhất. Ở Hà Nội, DN kinh doanh lữ hành chui tập trung chủ yếu tại khu phố cổ, còn tại TP.HCM là địa bàn phố Phạm Ngũ Lão.
Ông Phạm Huỳnh Công cho rằng, việc thống kê DN, cá nhân làm lữ hành "chui" thực ra chỉ để đó. Lâu nay, thanh tra du lịch, công an vào cuộc nhưng cũng không kiểm tra hết số DN vi phạm. Nguyên nhân khiến các đơn vị này bùng phát thời gian qua, theo ông Công, là do họ lợi dụng sự cởi mở của Luật Du lịch. Năm 2006, trong 10 DN được kiểm tra thì 9 DN có chức năng kinh doanh lữ hành nội địa bị phát hiện thường xuyên đón khách quốc tế.
Không chỉ gây nguy hại về thương hiệu du lịch Việt Nam mà kinh doanh lữ hành chui còn để lại hậu quả nghiêm trọng. Một vụ việc nghiêm trọng xảy ra năm ngoái là vụ Công ty TNHH Minh Tiệp (phố Hàng Bạc, Hà Nội) dù không có giấy phép kinh doanh lữ hành quốc tế song đã bán tour 10 khách nước ngoài thăm vịnh Hạ Long và ngủ đêm tại Cát Bà. Tàu bị đắm, làm cho 1 du khách nước ngoài chết đuối. Công ty này đã bị xử phạt hành chính, đồng thời bị xem xét trách nhiệm về gây hậu quả chết người.
Công khai thủ đoạn để du khách tránh
Theo ông Phạm Huỳnh Công, hiện có 3 kiểu tổ chức, cá nhân lữ hành "chui". Đó là "chui" nguyên nghĩa (DN không có chức năng kinh doanh lữ hành nội địa, tự bán tour để trốn thuế như trường hợp Công ty Minh Tiệp trên); Dạng thứ hai là hướng dẫn viên (HDV) du lịch tự "đánh quả" hoặc cán bộ, nhân viên trong ngành, cơ quan Nhà nước, khách sạn tự môi giới, dẫn khách. Dạng thứ ba là "núp bóng" chi nhánh, công ty nước ngoài, điểu hình như Công ty Thắng Lợi ở Hà Nội.
Tuy nhiên, nhiều nhất phải kể những công ty trong nước bán tư cách pháp nhân cho tổ chức, cá nhân nước ngoài kinh doanh lữ hành quốc tế. Bên mua chủ yếu đến từ Hàn Quốc, Trung Quốc. Họ sử dụng người nước ngoài làm HDV hoặc sử dụng HDV không có thẻ. Điển hình như vụ Công ty Seiko (Hàn Quốc) tổ chức đưa khách Hàn vào Việt Nam hồi cuối năm 2005.
Kinh doanh chui, đương nhiên DN được trốn thuế và không phải ký quỹ 250 triệu đồng theo quy định. Trong khi đó, họ lãi lớn nhờ "chăn dắt" khách mua hàng, sử dụng dịch vụ tại Việt Nam với giá cắt cổ. Ông Công thừa nhận, có những DN, khách sạn, cửa hàng đã nằm trong sự sắp đặt này để ép du khách nước ngoài. Hậu quả là khách phải gánh các tour kém chất lượng và hiểu sai sự thật về hình ảnh của du lịch Việt Nam.
Hiện nay, mức phạt hành chính với những vi phạm vì kinh doanh lữ hành quốc tế chỉ 10 triệu đồng, quá thấp so với lợi nhuận mà kinh doanh lữ hành trái phép thu được. Mức phạt này không có tác dụng răn đe. Trong khi đó, lực ượng thanh tra du lịch không thể kiểm soát hết số lượng DN được phép kinh doanh lữ hành quốc tế (hơn 500 DN) và lữ hành nội địa (5.000 DN).
Để kiểm soát chặt các DN lữ hành chui, ông Công nói rằng, thời gian tới sẽ thông báo công khai tên DN lữ hành, cá nhân đen trên trang web của Tổng cục và phương tiện thông tin đại chúng. Nếu lãnh đạo Tổng cục đồng ý phương án này thì danh sách các DN vi phạm sẽ không phải là ít. Tổng cục cũng sẽ công bố chi tiết thủ đoạn mà các DN này sử dụng để khách du lịch tránh.
