Theo ông Vũ Huy Toản - phó giám đốc Ngân hàng (NH) Nhà nước TP.HCM, gần đây nơi này nhận được phản ảnh từ các NH thương mại về tình trạng một số tờ tiền bị “xuống sắc”, chủ yếu là mệnh giá nhỏ. Xung quanh vấn đề này, chúng tôi trao đổi thêm cùng ông Toản.
Ông nói:
- Tiền xuống cấp có hai nguyên nhân. Nguyên nhân khách quan là do quá trình lưu thông, biểu hiện là tiền bị thay đổi màu sắc, mờ nhạt hình ảnh hoặc hoa văn, chữ, số, nhàu nát, nhòe, bẩn, cũ rách rời hay liền mảnh được can dán lại, rách mất góc... Nguyên nhân chủ quan là do quá trình bảo quản bị ố bẩn, thủng lỗ, rách mất một phần, cháy hoặc biến dạng do tiếp xúc với nguồn nhiệt cao; giấy in, màu sắc, đặc điểm kỹ thuật bảo an của đồng tiền bị biến đổi do tác động của hóa chất hoặc viết vẽ, tẩy xóa.
Hiện thông qua các NH, kho bạc, NH Nhà nước đang thu hồi bớt những tờ tiền không đủ tiêu chuẩn lưu thông và khuyến khích người dân có tiền không đủ tiêu chuẩn lưu thông đến đổi tại các NH. NH Nhà nước TP.HCM cũng sẽ báo cáo tình hình này lên NH Nhà nước, trong đó kiến nghị cho phép các NH linh hoạt hơn trong việc xử lý số tiền polymer không đủ chuẩn lưu thông. Cụ thể là không thu phí khi đổi, trừ trường hợp tờ tiền bị hư hỏng nặng do cố ý, ví dụ bị đốt hay bị nhúng vào hóa chất...
Ông Vũ Huy Toản
* Ông có thể nói rõ hơn về tiêu chí đánh giá tiền polymer không đủ tiêu chuẩn lưu thông?
- Các mẫu đồng tiền polymer được phân tích, đánh giá theo ba tiêu chí: mức độ mòn mực in, sự thay đổi về các yếu tố bảo an và định dạng, cấu trúc của tờ bạc. Do tiền polymer bị gấp nhiều lần, mực in sẽ mài mòn dần. Vì vậy, mức độ mòn mực in là một tiêu chí quan trọng để đánh giá chất lượng đồng tiền polymer trong lưu thông.
* Vậy người dân có thể đổi tiền không đủ tiêu chuẩn lưu thông ở đâu?
- Khách hàng có nhu cầu đổi tiền không đủ tiêu chuẩn lưu thông có thể đến các chi nhánh NH Nhà nước, NH thương mại, Kho bạc Nhà nước. Các đơn vị này phải niêm yết công khai tại nơi giao dịch quy định đổi tiền không đủ tiêu chuẩn lưu thông để làm căn cứ xác định đổi tiền. Với tiền không đủ tiêu chuẩn do quá trình lưu thông thì đổi không giới hạn số lượng, không thu phí, cũng không đòi thủ tục gì cả và được đổi ngay.
| Ngân hàng khó lựa tiền không đủ chuẩn lưu thông Theo cán bộ phụ trách ngân quỹ của một NH cổ phần tại TP.HCM, tiền polymer mệnh giá 10.000 và 20.000 đồng “xuống sắc” một phần do những đồng tiền này đã được xài quá nhiều. Loại tiền này khi NH chi ra ít khi được khách hàng nộp về NH mà cứ “trả qua trả lại”, tốc độ quay vòng quá lớn, đến khi xuống cấp thì khó thanh toán, người nhận cuối cùng mới phải đưa vào NH để đổi. Không phải với tiền polymer, trước đây tình trạng này cũng xảy ra với loại tiền cotton mệnh giá từ 20.000 đồng trở xuống, trong đó “nát” nhất là rơi vào loại mệnh giá 5.000 và 2.000 đồng. Tại các NH, khách đến nộp tiền phần lớn có mệnh giá lớn. Ngay những đơn vị bán lẻ như xăng dầu, siêu thị cũng chỉ nộp vào NH tiền mệnh giá lớn, giữ lại tiền nhỏ để thối lại cho khách. Vì vậy, NH ít có điều kiện tuyển lựa, giữ lại những đồng tiền không đủ tiêu chuẩn lưu thông nộp về NH Nhà nước. Ngược lại với tiền mệnh giá nhỏ, tiền mệnh giá lớn được nộp về NH nhiều hơn và nơi này tuyển chọn, chỉ đưa trở lại lưu thông những tờ tiền đạt tiêu chuẩn, nhờ thế những đồng tiền này trong lưu thông đẹp hơn. Bên cạnh đó, tiền “xuống sắc” một phần do thói quen sử dụng đồng tiền. Với tiền từ 100.000 đồng trở lên được người sử dụng cất giữ kỹ càng hơn, như xếp ngay ngắn trong bóp, còn tiền mệnh giá nhỏ do thường xuyên xài nên tiện tay dúi vào túi dẫn đến bị nhàu, làm mòn mực, hư hỏng tờ tiền. Tuy nhiên, thị trường còn nhiều tờ tiền không đủ tiêu chuẩn lưu thông một phần do các nhân viên NH và kho bạc đã quá chặt khi nhận tiền của khách hàng và chưa quan tâm đến việc thu hồi tiền không đủ tiêu chuẩn lưu thông. Theo quy định, tiền không đủ tiêu chuẩn lưu thông được chia ra ba loại: do quá trình lưu thông và do quá trình in - đúc thì thu đổi không thu phí, do bảo quản làm hư hỏng thì có thu phí (4% trên số tiền đổi nhưng không thấp hơn 2.000 đồng). Cũng theo quy định này, các NH, kho bạc trong quá trình thu chi tiền mặt với khách hàng phải tuyển chọn và thu hồi tiền không đủ tiêu chuẩn lưu thông. Nhưng trên thực tế, không ít NH chỉ nhận tiền đẹp, còn tiền cũ, xấu thì yêu cầu khách hàng... đổi tiền khác để có thể chi ngay cho khách hàng khác thay vì để tiền nằm kho chờ nộp về NH Nhà nước. Bên cạnh đó, không ít nhân viên NH, kho bạc hay trả lại tiền không đủ tiêu chuẩn lưu thông do nguyên nhân bảo quản vì trường hợp này khi đổi phải chịu phí. Lý do là không muốn làm phiền khách hàng, trừ trường hợp khách có yêu cầu đổi, chịu phí. |
