Năm 2008 vừa qua đi với bao khó khăn bộn bề trong nhiều lĩnh vực, trong đó có thời trang. Chúng ta hãy cùng cảm nhận và hình dung sự ảnh hưởng của cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu này đến thị trường thời trang tại Mỹ như thế nào qua bài viết của Thúy Hà dành cho Tạp chí Một Việt Nam số Xuân 2009.
Một ngày cuối năm - trong khi trên tivi tổng thống Bush trả lời phỏng vấn của kênh ABC News nhìn nhận hai thất bại lớn trong nhiệm kỳ của mình là cuộc chiến Iraq và cuộc suy thoái kinh tế của Mỹ - thì tại cửa hiệu Chlóe, trên tay tôi là một chiếc váy có giá 3.995USD nhưng sale còn 1.189USD!
Dĩ nhiên, tôi không thể mua chiếc váy cực kì xa xỉ này nhưng việc giảm giá đến 70% ở một nhãn hiệu có tiếng như Chlóe là điều "không thể tin được" như lời cô bán hàng trong cửa hiệu sang trọng ở khu SouthPlaza - Departmentstore lớn nhất nhì Califonia này.
Đi đâu cũng gặp... sale!
Vào SouthCoast Plaza, dân ghiền shopping như đôi vợ chồng trẻ Tín-Cyndi, cũng phải thốt lên: "Sale quá chừng mà sao vắng hoe?". Ở các cửa hàng, bên cạnh sự trang hoàng rực rỡ cho mùa cuối năm là chữ SALE và những lời giới thiệu khuyến mãi... được để nổi bật ngay mặt tiền.
Đành rằng "sale off" là chiêu dụ khách áp dụng quanh năm ở Mỹ nhưng chưa bao giờ việc giảm giá lại trở thành phương thức sống còn như hiện nay và cả những brandname thời trang cao cấp xưa nay rất "chảnh chọe" thì nay cũng đành chấp nhận sale... thê thảm.
Mức sale trung bình ở các cửa hiệu từ 20-50%, nhiều nơi thẳng tay sale đến 75%, thậm chí ở ngay tầng 1 khu SouthCoast có cửa hàng đề bảng: "hoa tai 1USD, khăn quàng 5USD, quần jeans 10USD..." Nhãn hiệu cao cấp DKNY trước nay giá thành tính bằng số trăm - nay cũng đặt một tấm bảng trước cửa ra vào "áo: 19,99USD, quần: 29,99USD...".
Siêu thị Bloomingdale chuyên doanh thời trang cao cấp cũng câu khách ngay từ cổng vào "Sale 25-50%" cùng một chiếc Infiniti mới cáu để khuyến mãi mua hàng trúng xe! Anh Thức - một kỹ sư ở Fountain Valey khoa vừa mua được một áo khoác da Giorgio Armani tại đây với giá chỉ hơn 300USD trong khi giá gốc tròm trèm 1000USD - vì được giảm 50% cộng với thẻ thành viên Bloomingdale giảm thêm 25% nữa.
Thế nhưng, số người hài lòng vì mua được đồ hiệu giá hời như anh Thức không nhiều. Dù ngập tràn các hình thức khuyến mãi nhưng cả 4 tầng lầu tráng lệ của Bloomingdale những ngày cuối tuần của tháng 12 vẫn thưa khách, người đi dạo nhiều hơn đi mua. Ở chuỗi siêu thị Macys cũng tương tự dù hàng hóa ở đây giá mềm hơn, chế độ khuyến mãi còn hậu hĩnh hơn với hàng loạt thẻ giảm giá được gửi về tận nhà mỗi tuần (nếu bạn có thẻ thành viên).
Cuối tuần rồi, chúng tôi vào Macys mà trong tay có đến 4 thẻ giảm giá từ 15-25USD cho mỗi lần mua hàng từ 50USD trở lên. Dân ghiền shopping như cô em họ của tôi thì thẻ coupon có đến cả cọc... trong ví. Nhiều hiệu thời trang như Express thẻ giảm giá đóng thành một tập phiếu tuần tự theo từng tuần, tháng... nghĩa là mua bất cứ lúc nào cũng được sale!
Sale không chỉ ào ạt trong lãnh địa "hot" như thời trang mà cả ở những loại hàng "lạnh" như vật liệu xây dựng, xe hơi... cũng ra chiêu sale cạnh tranh ráo riết. Dọc con đường State College - TP Anaheim chuyên kinh doanh vật liệu xây dựng chưa bao giờ người ta thấy những bảng Sale to đùng, chi chít giá ngay trước nhiều cửa hàng như hiện nay.
Ở cửa hàng Pacific Land, giá gạch lát sàn bằng đá granite chỉ có 1,39USD/sf, cách đây vài tháng giá của nó phải gấp 3-4 lần! Còn với kỹ nghệ mua bán xe hơi đang lâm vào tình trạng khốn đốn thì các chiêu khuyến mãi, ưu đãi khách hàng mua xe cứ ra rả suốt ngày trên TV... Hấp dẫn đến mức như mua xe Volvo, bạn sẽ được tặng một chuyến du lịch 5 ngày cho hai người đến Thụy Điển và khi trở về chiếc xe đã ở ngay trên sân nhà bạn!
Thế nhưng, hiện tại việc mỗi ngày mở TV hay mở thùng thư nhận hàng xấp quảng cáo cùng các loại coupon... cũng không làm người tiêu dùng phấn chấn hơn. Theo báo chí Mỹ, có thể nói đây là thời gian mà người dân mua sắm thấp nhất kể từ Thế chiến thứ 2. Bộ Thương mại Mỹ cũng công bố doanh thu bán lẻ liên tục sút giảm 5 tháng liên tiếp kể từ tháng 7/2008, trong đó tháng 11 giảm đến 1,8% (cao nhất trong 7 năm qua) là điều rất đáng lo ngại đối với nền kinh tế vì việc chi tiêu của khách hàng chiếm 70% toàn bộ tổng sản lượng nội địa Mỹ.
Ngày 11/12/2008, Công ty kinh doanh đồ chơi KB Toys (có hệ thống cửa hàng bán lẻ trên toàn nước Mỹ) - trong khi chỉ còn hai tuần lễ nữ là đến Noel - đã phải khai phá sản theo chân các "đại gia" bán lẻ như Linens'n Things, Steve & Barry's, Circuit City, Mervyn's... Trước đó KB Toys đã liên tục giảm giá với hàng trăm loại đồ chơi dưới 10USD nhưng vẫn không thu hút nổi các khách hàng...
Việc một công ty bán lẻ đồ chơi lớn phải khai phá sản ngay trước khoảng thời gian mua sắm đồ chơi mạnh mẽ nhất trong năm khiến người ta có thể hình dung tình hình kinh tế Mỹ đang khó khăn đến mức nào. Tại Orange County - nơi tập trung nhiều người Việt nhất nước Mỹ - số doanh nghiệp khai phá sản trong tháng 12 tăng gấp đôi so với cùng kỳ năm ngoái. Kinh tế Mỹ đã mất gần 2 triệu việc làm trong những tháng cuối năm 2008 (cao nhất trong 14 năm qua) khiến dân Mỹ chi tiêu ít hơn và có ít tiền hơn để chi tiêu là điều tất yếu.
Người tiêu dùng khôn ngoan
Giữa lúc thị trường lao đao thì ở các tiệm quần áo cũ lượng khách ghé vào đông hơn - theo LosAngeles Times - tại các cửa hàng Salvation Army, Goodwill ở một số khu vực khách lại tăng 5%! Nhiều người trước đây không bao giờ đến những chốn này nay đã tìm vào để mua sắm cũng như không ít người trước đây từng tặng quần áo cũ cho các tổ chức này, bây giờ lại trở thành khách hàng!
Các địa điểm này còn thu hút những người muốn mua đồ lạ hoặc đồ hiệu cũ với giá cực rẻ từ quần áo đến bàn ghế, TV, xe đạp... Điều đáng nói là mặc cho kinh tế suy thoái, việc tặng đồ từ thiện vẫn không giảm. Hàng tháng vẫn có những chuyến xe tải gom hàng từ thiện chạy qua các con đường trong thành phố theo lịch trình đã báo trước. Nếu có đồ tặng, bạn chỉ cần để trong chiếc túi (của các tổ chức này gửi sẵn tại nhà bạn) đặt trước sân, xe sẽ đến lấy và để lại một biên nhận cảm ơn trên ngạch cửa.
Giải pháp mua đồ giá rẻ, đồ hết mode của người tiêu dùng trong thời buổi khó khăn cũng trở thành một lợi thế của những chuỗi cửa hàng như Ross, Marshall, Sear... Những nhãn hiệu thời trang theo chiến lược bình dân, giá mềm nhưng có design như H&M, OldNavy, Forever21... cũng là sự chọn lựa khôn ngoan của người tiêu dùng. Không tốn nhiều kinh phí cho quảng cáo, bao bì, trang hoàng cửa hiệu... nên các sản phẩm của những nhãn hàng này có giá trung bình chỉ trên dưới 30USD, đến lúc sale lại càng rẻ.
Đặc biệt, sự thu hút khiến người mua quyết định mở hầu bao chính là ở chỗ: giá mềm mà lại "có design" - nghĩa là có thiết kế mới mẻ, bắt mắt, không cần nguyên phụ liệu cao cấp. Khuynh hướng này đang chi phối rất nhiều đến ngành kinh doanh thời trang của Mỹ vốn coi trọng tính tiện dụng.
Sự uyển chuyển của khuynh hướng này để thích ứng với nhiều hoàn cảnh kinh tế và điều kiện sống còn thể hiện rõ trong lĩnh vực vật dụng nội thất. IKEA là nhãn hiệu Thụy Điển nổi tiếng ở châu Âu hiện đang bắt đầu thu hút khách hàng Mỹ. Thời suy thoái, trong khi hầu hết các cửa hiệu đồ nội thất khác vắng như "chùa Bà Đanh" thì IKEA vẫn đông khách. Ở đây, người ta có thể mua sắm mọi vật dụng cho một ngôi nhà và từ một phòng khách hoàn chỉnh cho đến hộp đựng bông gòn trong nhà tắm... đều hiện diện dấu ấn thiết kế. Chẳng thế mà trong mỗi cuốn catalogue của IKEA, chân dung các nhà tạo mẫu luôn được giới thiệu trang trọng ngay cạnh các sản phẩm.
Sản phẩm của IKEA đã thổi một luồng gió mới của sự nhẹ nhàng, thanh thoát và biết "chơi" màu sắc trong ngôi nhà có xu hướng ngày càng thu hẹp diện tích. Khác hẳn với khuôn mẫu cầu kỳ, nặng nề và cứng nhắc thường thấy trong nội thất bình dân ở Mỹ. Giới trẻ là đối tượng đầu tiên đón nhận xu hướng này, giá cả phải chăng của IKEA cũng phù hợp với túi tiền của họ.
Song song với việc thắt lưng buộc bụng, người Mỹ đang rất trông chờ vào "phép màu" mang tên Barack Obama khi vị tổng thống được đặt nhiều kỳ vọng này lên nắm quyền sẽ sớm đưa nước Mỹ ra khỏi cơn suy thoái kinh tế. Tuy nhiên, rất khó để tiên đoán được cuộc khủng hoảng bao giờ sẽ kết thúc...
Và trong thời gian đó, chỉ có công nghệ điện ảnh Hollywood là tiếp tục hốt bạc vì người dân vẫn thường tìm quên những khó khăn trong thực tế bằng cách đắm mình trong cõi mộng mơ phim ảnh. Các bộ phim "bom tấn" của Brad Pitt, Tom Cruise, Angelina Jolie, Clint Eastwood... vẫn kéo khách đến rạp nườm nượp mùa cuối năm - dù các rạp chiếu bóng thì chẳng hề sale off!
