Từ ngày 1.7, Luật Thương mại điện tử chính thức có hiệu lực, trong đó đáng chú ý là quy định siết chặt trách nhiệm của người bán hàng qua livestream, yêu cầu phải có giấy tờ chứng minh nguồn gốc, chất lượng sản phẩm, thay vì chỉ quảng bá bằng lời nói trên sóng trực tiếp.
Những khoảng trống được hé lộ từ các vụ việc đình đám
Các quy định mới được ban hành trong bối cảnh nhiều streamer, TikToker kinh doanh online bị xử lý hình sự, cho thấy những lỗ hổng trong hoạt động bán hàng trên mạng xã hội. Một số trường hợp như Hoàng Hường, Gia đình Hải Sen, Cún Bông… bị điều tra liên quan đến buôn bán hàng giả, kê khai doanh thu không trung thực và trốn thuế quy mô lớn.
Để bịt các lổ hổng này, Luật Thương mại điện tử có hiệu lực từ ngày 1.7.2026. Người bán hàng livestream không còn chỉ là người giới thiệu sản phẩm đơn thuần mà phải chịu trách nhiệm lớn hơn đối với thông tin cung cấp cho người tiêu dùng.
Anh Phạm Nam (Ninh Bình) - Kinh doanh thời trang trung tuổi thông qua mạng xã hội và sàn thương mại điện tử nhận định, việc siết chặt quản lý là điều cần thiết trong bối cảnh người tiêu dùng ngày càng mất niềm tin vì hàng giả, hàng kém chất lượng xuất hiện nhiều trên các nền tảng thương mại điện tử.
"Những người bán hàng làm ăn nghiêm túc như chúng tôi luôn có đầy đủ hóa đơn, chứng từ và giấy tờ công bố sản phẩm. Vì vậy, quy định mới không tạo áp lực quá lớn mà ngược lại còn giúp sàng lọc những đơn vị bán hàng thiếu minh bạch, cạnh tranh không lành mạnh", anh Nam nói.
Tuy nhiên, theo anh Nam, trong giai đoạn đầu triển khai, các cơ quan quản lý và sàn thương mại điện tử cần có hướng dẫn cụ thể về danh mục giấy tờ phải cung cấp đối với từng nhóm hàng hóa để người bán dễ thực hiện. "Chúng tôi mong các sàn có công cụ hỗ trợ xác thực giấy tờ một lần, sau đó sử dụng cho nhiều phiên livestream thay vì phải bổ sung lặp đi lặp lại", anh Nam kiến nghị.
Livestream bán hàng phải đi kèm hồ sơ pháp lý
Trao đổi với Báo Lao Động, Luật sư Đào Thị Liên, Đoàn luật sư Hà Nội cho biết, Luật Thương mại điện tử mới đã quy định trước khi thực hiện livestream bán hàng, người bán phải cung cấp đầy đủ giấy tờ chứng minh điều kiện kinh doanh đối với ngành nghề có điều kiện, đồng thời cung cấp tài liệu chứng minh sản phẩm đáp ứng các tiêu chuẩn chất lượng theo quy định của pháp luật.
Đối với các sản phẩm thuộc diện phải xác nhận nội dung quảng cáo, người bán phải cung cấp văn bản xác nhận trước khi tiến hành livestream. Nội dung giới thiệu sản phẩm trong các buổi phát trực tiếp cũng phải phù hợp với nội dung đã được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt.
Đặc biệt, người phát trực tiếp bán hàng có trách nhiệm từ chối hợp tác nếu người bán không cung cấp đầy đủ giấy tờ theo quy định. Quy định này được xem là điểm mới quan trọng, bởi lần đầu tiên trách nhiệm được đặt lên cả người livestream thay vì chỉ tập trung vào đơn vị bán hàng.
Bên cạnh đó, luật cũng nghiêm cấm việc cung cấp thông tin gian dối hoặc gây nhầm lẫn về công dụng, xuất xứ, chất lượng, giá bán, khuyến mại hay chính sách bảo hành của sản phẩm.
Theo Bộ Công Thương, thương mại điện tử Việt Nam đang duy trì tốc độ tăng trưởng bình quân khoảng 25% mỗi năm. Năm 2025, quy mô thị trường bán lẻ trực tuyến ước đạt 31 tỉ USD, chiếm khoảng 11% tổng mức bán lẻ hàng hóa và có khoảng 60% dân số tham gia mua sắm trực tuyến.
Sự phát triển nhanh chóng của thị trường đã tạo ra nhiều cơ hội cho doanh nghiệp và người tiêu dùng. Tuy nhiên, cùng với đó là những rủi ro liên quan đến hàng giả, quảng cáo sai sự thật, gian lận thương mại và thất thu thuế.
Trong bối cảnh đó, Luật Thương mại điện tử được kỳ vọng sẽ tạo hành lang pháp lý chặt chẽ hơn cho các mô hình kinh doanh mới, đặc biệt là hoạt động livestream bán hàng đang phát triển mạnh trên các nền tảng số.
