Trước tình trạng ngay cả rau sạch cũng không sạch, người tiêu dùng, các bà nội trợ ứng xử thế nào? Nhiều người cho rằng nên hạn chế ăn rau, rửa đi rửa lại nhiều lần, vẫn phải ăn và sống chung với nó...
Những ý kiến tư vấn của các chuyên gia sẽ cho bạn những lựa chọn tốt nhất để sống chung với rau "bẩn". PGS.TS Trần Đáng, cục trưởng Cục An toàn vệ sinh thực phẩm: Cần trang bị kiến thức Trước nguy cơ tiềm ẩn về rau ô nhiễm, hãy là người tiêu dùng thông minh, tự bảo vệ mình và gia đình. Theo kinh nghiệm của bản thân tôi và gia đình, chỉ mua của những người bán hàng quen. Phải biết cách kiểm tra: lựa chọn rau quả tươi cần chú ý hình dáng bên ngoài: còn nguyên vẹn, lành lặn, không dập nát, trầy xước, thâm nhũn ở núm cuống. Cảnh giác với loại quá "mập", "phổng phao". Về màu sắc: có màu sắc tự nhiên của rau quả, không úa, héo. Chú ý các loại quả xanh và màu sắc bất thường. Khi sờ nắn: cảm giác nặng tay, giòn chắc. Chú ý cảm giác "nhẹ bỗng" của một số rau xanh được phun quá nhiều chất kích thích tăng trưởng và hóa chất bảo vệ thực vật. Không có dính chất lạ: rất nhiều loại quả còn dính hóa chất bảo vệ thực vật trên lá, cuống lá, núm quả, cuống quả..., có các vết lấm tấm hoặc vết trắng. Mùi: không có mùi lạ, nếu lượng hóa chất bảo vệ thực vật tồn dư nhiều, ngửi thấy mùi hắc, mùi hóa chất bảo vệ thực vật. Nhớ câu tục ngữ khi chọn mua hoa quả: "Mua cá thì phải xem mang, mua bầu xem cuống mới toan không nhầm". Bên cạnh đó, phải biết cách rửa: Đầu tiên nhặt lá, thân riêng, cho vào ngập chậu tràn nước, ngâm 10-15 phút vì có hóa chất thì nó sẽ tan hết, sau đó rửa rũ lại trước vòi nước. Nếu cẩn thận hơn có thể ngâm nước muối nhạt (cẩn thận không nẫu hết rau) hoặc thuốc tím. PGS.TS Nguyễn Đình Hòe, Đại học KHTN (Đại học QGHN): Quản lý từ đầu vào Hãy quản lý chất lượng rau từ đầu vào như điều kiện, quy trình canh tác. Có được những điều này thật tốt thì rau an toàn mặc nhiên được công nhận. TP Hà Nội đã có nhiều kinh nghiệm trong việc sản xuất rau sạch mà điển hình là Đông Anh, Gia Lâm. Nếu rau vẫn sản xuất theo lối canh tác truyền thống trong khi môi trường ô nhiễm mà vẫn được cho là rau an toàn thì chúng ta đã không công bằng với bà con Đông Anh, Gia Lâm... Điều này khác nào phủ nhận kết quả đầu tư hàng chục tỷ đồng cho sản xuất rau sạch tại Đông Anh, Gia Lâm. Nhiều khi phân tích vài trăm mẫu để khẳng định hàng nghìn hecta là sạch thì không khoa học, vì thực tế, phân tích gấp 10 lần như vậy cũng chưa chắc đã khẳng định được. TS Nguyễn Thị Kim Thanh, trưởng bộ môn Sinh lý thực vật - ĐH NN I Hà Nội: Không làm sạch tạp chất bằng phương pháp dùng nước muối ngâm rau Chuyện rau sạch, rau bẩn là vô cùng khó phân biệt. Thông thường, người ta cứ tin vào việc đi tới các siêu thị để mua rau an toàn mà lại mua phải rau không an toàn thì còn nguy hiểm hơn rất nhiều. Bởi nhầm tưởng rau an toàn, người dân sẽ chủ quan với việc rửa rau... nên dễ dẫn đến việc xài rau bẩn một cách vô tư. Để bảo vệ sức khỏe gia đình mình, thông thường tôi mua rau về rửa kỹ dưới vòi nước chảy rồi cho vào máy khử độc bằng khí ozon. Có một số bà nội trợ cho rằng, ngâm rau vào nước muối sẽ khử được tất cả các loại độc là sai lầm. Thực tế ngâm muối chỉ để làm sạch một số vi sinh vật, còn đối với các loại tạp chất và thuốc trừ sâu thì việc ngâm nước muối là phản tác dụng bởi khi ngâm trong nước muối, khả năng "rời bỏ" khỏi rau của các tạp chất kia kém hơn khi ngâm trong nước lã. PGS.TS Trần Khắc Thi, phó viện trưởng Viện Nghiên cứu Rau quả: Nên ăn các loại bí Phải nói rằng hiện tại không thể nhà nào cũng có thể tự trồng rau sạch cho bữa ăn nhà mình. Bởi vậy, việc lựa chọn rau thực sự sạch để sử dụng trong bữa ăn là rất khó khăn. Thường thì để rau xanh người ta hay bón phân đạm, nếu dư lượng này tồn tại trong lá nhiều sẽ rất nguy hiểm. Bởi vậy, người tiêu dùng nên lựa chọn một số loại quả như quả bí xanh, bí đỏ, tuy không dám chắc là ăn toàn tuyệt đối nhưng các loại bí có vẻ an toàn hơn cả bởi phân đạm chủ yếu tập trung vào lá, quả là bộ phận thứ cấp nên ít bị ảnh hưởng. Hơn thế, các loại thuốc bảo vệ thực vật trên rau quả cũng ít hơn trên rau ăn lá. Ngoài ra, người tiêu dùng nên mua những loại rau bản địa (phần lớn là rau tự nhiên, không được trồng trọt nhưng vẫn được sử dụng như rau sắng, hoa thiên lý, diếp cá...). Nên mua rau quả đúng thời vụ bởi với rau trái vụ, người trồng sẽ phải phun nhiều thuốc bảo vệ thực vật để bảo vệ khỏi sâu bệnh... Khi mua rau về, nên rửa dưới vòi nước chảy để loại bỏ bớt một số tạp chất. Ý kiến người dân Bà Nguyễn Thị Dăm, phường Nghĩa Tân, Cầu Giấy, Hà Nội: Tốt nhất là phải đề phòng Tôi chỉ tin một phần ở mức độ sạch của rau ở những cửa hàng rau sạch. Cách tốt nhất là khi mua rau về là phải rửa qua, ngâm khoảng 2 tiếng trong nước muối, sau đó rửa đi rửa lại nhiều lần rồi mới nấu. Ở những cửa hàng rau sạch, nhìn lá rau thường có những vết sâu ăn, nhưng chưa chắc đã là rau sạch thật. Theo kinh nghiệm của tôi, mua rau về rửa mà thấy nước có bọt, nghĩa là rau không sạch. Bọt đấy có thể là do họ trồng rau ở những ao hồ bẩn hoặc trong rau có chứa chất hóa học. Rau đã nhúng qua nước một lần, để ra ngoài một lúc lâu mà không bị héo là rau sạch. Chị Hoàng Thị Thư, phường Dịch Vọng, Hà Nội: Chỉ cần rửa rau sạch là được Rau ở đâu thì cũng giống nhau thôi, cơ bản là mình rửa có sạch hay không. Tôi thường xuyên mua rau của những người bán rau ngồi rải rác quanh ngõ, chẳng bao giờ mua rau ở siêu thị hay những cửa hàng rau sạch. Tôi không quan trọng lắm việc ngâm rau mà chỉ rửa qua khoảng 3 đến 4 lần nước cho thật sạch rồi nấu. Tôi cũng nghe nói về nhiều vụ ngộ độc do rau có thuốc sâu nhưng quanh khu vực tôi sống chưa thấy có hiện tượng gì. Nói chung tôi yên tâm về độ an toàn rau ở khu vực mình ở. Chị Vũ Thị Mai Lan, phường Mai Dịch, Hà Nội: Không thể không ăn rau Vì sự an toàn của những thành viên trong gia đình, trước đây tôi vẫn hay mua rau sạch về ăn, nhưng từ khi biết tin rau sạch nhưng thật ra không sạch mà báo chí đã đưa, tôi mua rau ở chợ thôi. Tôi thật sự thấy bất bình, những cửa hàng rau sạch hay siêu thị là nơi để người dân tin cậy và đến mua rau, nhưng họ đã làm mất lòng tin hoàn toàn đối với những người nội trợ như chúng tôi. Mua rau về ngâm nước muối rồi rửa bằng nước sạch là cách tốt nhất lúc này, chứ không thể không ăn rau được. Chị Nguyễn Thị Diệu linh: Không tin là có bán rau sạch Việc các cửa hàng treo biển bán rau sạch nhưng thật ra không sạch là việc không thể chấp nhận được. Từ lâu tôi đã không tin là có bán rau sạch, nên tôi chỉ mua rau ở chợ. Dù sao hàng ngày chúng ta vẫn phải ăn rau, nếu không có rau sạch thật thì chúng ta phải làm cho nó sạch. Khi mua rau về tôi phải nhặt lại, ngâm kỹ trong nước muối và rửa lại nhiều lần, đến bao giờ nước rửa thật trong thì mới yên tâm. Người trồng rau nói về kinh nghiệm chọn rau sạch Theo kinh nghiệm của người dân trồng rau ở thôn Bằng B, Hoàng Liệt, Hoàng Mai, Hà Nội, dấu hiệu nhận biết rau cần có phun chất "tăng phọt", "kích béo" là lá thường nhọn hơn bình thường, không xèo. Rau có phun chất kích thích tăng trưởng quá mức có mã rất đẹp, thân rau trắng nõn, lá xanh tốt khác thường. Kinh nghiệm của bà con, những mớ rau đó chỉ cần để từ sáng đến chiều là nẫu, héo rũ. Qua khảo sát và hỏi chuyện người dân ở đây, nhiều người cho biết, những ruộng rau có nước thải càng ô nhiễm thì rau muống càng phát triển tốt. Vì vậy, với những bó rau trông "nõn nà" một cách bất thường thì cũng không nên mua bởi rất có thể nó được chăm sóc bằng "tăng phọt", "kích béo" hoặc trồng ở nơi ô nhiễm. Đối với rau muống, nếu nước luộc có màu xanh lè là do bón nhiều đạm. Tuy nhiên, nước luộc càng trong thì cần cảnh giác vì có thể rau đã bị nhiễm độc. Thường rau không bón chất kích thích tăng trưởng thì có ống to, cứng. Một kinh nghiệm nữa: thường mùa sâu bắt đầu từ tháng 5, tháng 6, nên người dân hay phải phun thuốc. Đối với những loại rau bán vào đầu vụ, trái mùa, nhiều người trồng do hám lợi đã phun "tăng phọt", "kích béo" để nhanh có rau bán. Do đó, vào những mùa này, người tiêu dùng cũng nên hết sức thận trọng khi mua rau.
Nước rửa rau quả: Không tẩy được chất độc bám sâu!
Chị Trần Thị Mỹ Hạnh, đại diện bộ phận truyền thông và đối ngoại, công ty ICP (chuyên sản xuất nước rửa rau quả Vegy):
Không có nước rửa rau quả nào tẩy sạch được chất độc bám sâu
Vegy đảm bảo đúng cơ chế hoạt động của một sản phẩm nước rau quả là sử dụng chất hoạt động bề mặt để lôi kéo toàn bộ các chất bẩn bám trên bề mặt rau, củ, quả. Các chất bẩn đó bao gồm: bụi bẩn, vi khuẩn, dư lượng thuốc trừ sâu... Tuy nhiên, đối với các chất độc đã bám sâu vào rau quả thì không một loại chất rửa rau quả nào có thể tẩy sạch.
Cách tốt nhất để bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng là loại bỏ ngay những thực phẩm kém chất lượng này. Riêng sản phẩm Vegy, nguyên liệu sản xuất toàn bộ là nhập khẩu, được chọn lọc kỹ càng, đảm bảo đầy đủ các tiêu chuẩn vệ sinh an toàn thực phẩm. Mức độ đậm đặc của Vegy luôn đảm bảo ở tỷ lệ 0,4%, tức là pha loãng 1 nắp Vegy 20ml với 5 lít nước (đối với nắp của chai 5 lít).
Vegy được kết hợp từ hai thành phần chính là APG - chất hoạt động bề mặt chiết xuất từ thiên nhiên giúp loại bỏ nhanh các hóa chất độc hại trên bề mặt rau quả và tinh chất muối có tác dụng diệt khuẩn. Bản thân APG là có tính nhờn và không hề ảnh hưởng đến sức khỏe. Những thí nghiệm thực tế cho thấy nếu rửa rau quả dưới vòi nước từ 2 - 3 lần sau khi rửa bằng Vegy, chất nhờn đó sẽ biến mất.
Bà Bùi Quỳnh Trang, phụ trách ngành hàng tiêu dùng, Công ty TNHH Thương mại & Dịch vụ Lâm Anh, nhà phân phối nước rửa hoa quả Bio:
Hoa quả bị ngấm thuốc bảo vệ thực vật, không loại nước nào tẩy rửa được
Nhãn hàng của chúng tôi là sản phẩm của Malaysia, sản xuất theo công nghệ Mỹ đã có đủ các giấy tờ kiểm nghiệm chứng nhận. Chúng tôi đã là nhà phân phối sản phẩm này trong 2 năm nhưng cũng chưa thấy có phản ứng nào từ phía khách hàng, chưa có khách hàng nào cho biết là bị ngộ độc rau quả khi đã sử dụng sản phẩm của chúng tôi và bên chúng tôi vẫn tin tưởng bán.
Tôi được biết, nếu rửa rau bằng muối, thì chỉ diệt được vi khuẩn thôi, không thể sạch được hết thuốc trừ sâu bám trên rau quả. Còn khi sử dụng nước rửa rau quả, do tính chất hoạt động bề mặt, những hóa chất thông thường bám trên bề mặt rau quả như thuốc tăng trưởng..., các chất độc sẽ kết tủa và lắng xuống đáy chậu nước.
Đương nhiên, đối với những loại rau quả đã bị ngấm sâu thuốc bảo vệ thực vật thì không có loại nước nào có thể tẩy rửa sạch được.
