Sự kiện kinh quốc tế nào được coi là lớn nhất của năm 2006? Diễn biến thất thường của giá dầu, vàng và USD? Sự thất bại hoàn toàn của vòng đàm phán Doha hay việc Cục Dự trữ liên bang Mỹ dừng tăng lãi suất? Sau đây là 5 sự kiện kinh tế quốc tế nổi bật nhất theo bình chọn của chuyên mục Tạp chí kinh tế cuối tuần, Đài THVN.
1. Diễn biến thất thường của giá vàng, dầu và USD
2006 là một năm khó quên với những người quan tâm tới diễn biến của giá vàng khi mặt hàng này tăng lên mức cao nhất trong vòng 25 năm qua, lên 650USD/ouce. Tuy nhiên, theo nhận định của các tập đoàn tài chính lớn, chắc chắn giá vàng sẽ không chỉ dừng lại ở con số này, mà còn có khả năng tăng thêm 200USD/ouce trong vòng 4 năm tới.
Cũng theo các chuyên gia, nhân tố chính đẩy giá vàng lên ngút trời là nhu cầu tiêu dùng vàng tăng gấp 5 lần sản lượng khai thác. Thêm vào đó, việc đồng USD bị giảm giá kỷ lục so với đồng Euro đã khiến cho các ngân hàng trung ương giảm dự trữ bằng USD, tăng tích trữ vàng và người dân đổ xô đi mua vàng.
Việc giá dầu tăng lên mức kỷ lục 79USD/thùng cũng khiến những nước xuất khẩu dầu bội thu USD. Đồng bạc xanh mất giá, họ quay ra mua vàng dự trữ. "Vàng đen" tăng giá nhanh chóng do những yếu tố địa chính trị và đặc biệt là lượng cung trở nên ít ỏi hơn. Sở dĩ có hiện tượng này là do giá dầu thấp kéo dài 2 thập kỷ đã gây trở ngại cho việc thăm dò và phát triển các khu mỏ mới. Theo nhận định của giới chuyên gia, trong ngắn hạn, giá dầu còn tiếp tục tăng cao và có thể đạt mức 100USD/thùng.
2. Vòng đàm phán Doha sụp đổ hoàn toàn
2006 cũng là năm đánh dấu vòng đàm phán Doha về tự do hoá thương mại toàn cầu sụp đổ hoàn toàn sau 5 năm khởi động. Sau thất bại của hội nghị tại Geneve hồi tháng 7 vừa qua, Tổng Giám đốc Tổ chức thương mại thế giới WTO đã phải tuyên bố đình hoãn vô thời hạn Vòng đàm phán Doha.
Nguyên nhân chính của hiện tượng này là do những bất đồng sâu sắc giữa nhóm các nước phát triển và đang phát triển xoay quanh vấn đề trợ cấp nông nghiệp. Bế tắc này đã kéo theo sự trì trệ trong các cuộc đàm phán trên các lĩnh vực khác và đẩy vòng đàm phán Doha rơi vào ngõ cụt.
Tổn thất 500 tỷ USD mỗi năm cho nền kinh tế thế giới, sự trỗi dậy của chủ nghĩa bảo hộ ở các nước phát triển và sự bùng nổ của các hiệp định tự do thương mại song phương với những điều khoản mở cửa thị trường khắt khe hơn là hậu quả nhãn tiền do sự sụp đổ này.
Vòng đàm phán Doha giờ chỉ còn là lời cam kết sẽ ngồi lại vào bàn đàm phán của các nhà lãnh đạo APEC sau khi kết thúc hội nghị APEC 14 tại Hà Nội. Song là khi nào thì vẫn không ai rõ.
3. FED đột ngột dừng tăng lãi suất
Tháng 8/2006, lần đầu tiên Cục dự trữ Liên bang Mỹ FED dừng chính sách tăng lãi suất sau hơn 2 năm. Quyết định trên được FED đưa ra vào thời điểm được coi là hợp lý khi tỷ lệ lạm phát ở mức vừa phải, không quá cao nhưng cũng không quá thấp làm tăng thất nghiệp.
Sau 17 lần áp dụng liên tiếp, chính sách tăng lãi suất nhằm giúp nền kinh tế "hạ cánh mềm" đã quá phát huy tác dụng, thậm chí đang rơi vào nguy cơ giảm sút, quyết định ngừng tăng lãi suất này được coi là quyết định rất kịp thời.
Tăng trưởng GDP ở mức 3,3% trong năm nay, giảm so với sự báo trước đó, phản ánh rõ qua sự trì trệ của ngành công nghiệp sản xuất xe hơi, và sự đóng băng của thị trường nhà đất trong khi sự thịnh vượng của những thị trường này vẫn luôn là trụ đỡ cho nền kinh tế Mỹ.
Theo nhận định giới phân tích, việc dừng tăng lãi suất chỉ có tác dụng trong ngắn hạn và do vậy, FED sẽ duy trì tỷ lệ lãi suất ở mức 5,27% trong năm 2007 trước khi giảm xuống 4,75% vào năm 2008.
4. Thị trường chứng khoán lớn nhất thế giới ra mắt
Những ngày cuối cùng của năm 2006 đã đánh dấu sự chính thức ra đời của thị trường chứng khoán đầu tiên xuyên Đại Tây Dương và lớn nhất thế giới NYSE Euronext. Dự tính, thị trường chứng khoán mới sẽ có khoảng 3800 công ty niêm yết với tổng giá trị tài sản lên tới 27.000USD.
Cú sáp nhập lịch sử giữa thị trường chứng khoán số 1 của Mỹ và công ty chứng khoán lớn nhất châu Âu này đã chứng tỏ, Mỹ vẫn là trung tâm của những vụ sáp nhập toàn cầu và năm 2006 quả là là năm được mùa của những vụ sáp nhập, vượt qua cả thời hoàng kim 2000.
Kết quả này có được là nhờ dòng vốn ngày càng tăng của các quỹ đầu tư tư nhân cũng như các công ty đang niêm yết trên các sàn chứng khoán. Bên cạnh đó, lãi suất của các đồng tiền chủ chốt trên thế giới thấp kỷ lục trong năm nay và xu hướng cổ phần hoá, tư nhân hoá đang trở nên phổ biến ở nhiều nước, đặc biệt tại các nền kinh tế đang phát triển cũng góp phần đẩy các tổ chức, cá nhân rót tiền thêm vào các công ty để nắm giữ cổ phần, cổ phiếu thay cho gửi tiền vào ngân hàng lấy lãi.
5. Dự trữ ngoại tệ Trung Quốc đạt kỷ lục
Năm 2006, Trung Quốc tiếp tục chứng tỏ tiềm lực kinh tế với thế giới bằng con số dự trữ ngoại tệ: trên 1.000 tỷ USD. Nguồn vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài đổ vào cao nhất thế giới, thặng dư thương mại khổng lồ là những nhân tố khiến Trung Quốc trở thành nước có lượng dự trữ ngoại tệ cao nhất thế giới.
Tuy nhiên, đằng sau con số khổng lồ này là sự phát triển quá nóng với mức dự báo khoảng 10,5% trong năm nay và mâu thuẫn thương mại Trung - Mỹ tăng lên đỉnh điểm do việc định giá thấp đồng nhân dân tệ, khiến thâm hụt thương mại Trung - Mỹ tăng cao kỷ lục.
Để làm giảm sức ép đòi phá giá đồng Nhân dân tệ từ các đối tác thương mại và hạ nhiệt nền kinh tế đang bị quá tải, Trung Quốc đã nhiều lần phải tăng lãi suất ngân hàng. Đặc biệt, nước này còn đề ra một chiến lược thương mại mới, tăng cường xuất khẩu về chất với mục tiêu là đạt được sự phát triển bền vững.
Với những gì đã làm được trong liên tục hơn 10 năm qua, Trung Quốc đã và đang trở thành động lực phát triển cho cả châu Á và nền kinh tế thế giới.
