Hiện Quảng Ninh là 1 trong 9 tỉnh, thành, đơn vị trong cả nước (gồm: Sở Giao dịch Kho bạc Nhà nước T.Ư, Hải Phòng, Hải Dương, Hà Nam, Quảng Ninh, Hưng Yên, Phú Yên, Bình Định, Khánh Hoà) triển khai Dự án TABMIS. Đến nay, Quảng Ninh đã đưa chương trình dự án vào vận hành được hơn 3 tháng, tạo sự thông thoáng trong quản lý tài chính công hơn so với trước kia.
TABMIS là tên viết tắt bằng tiếng Anh (Treasury Anh Budget Management Information System) của Dự án “Hệ thống thông tin quản lý ngân sách và kho bạc”. Dự án này được coi là “dự án nhân” và là một cấu phần quan trọng trong dự án cải cách quản lý tài chính công, nằm trong tổng thể chương trình cải cách hành chính Nhà nước. Kiến trúc của TABMIS dựa trên cơ sở kế hoạch quản lý tài chính, ngân sách đã được phê chuẩn và tuân thủ theo các chuẩn mực quốc tế. Đặc điểm nổi trội của dự án này là được kết nối với Chính phủ, bộ và các Sở Kế hoạch - Đầu tư, các bộ chủ quản, do vậy nó ảnh hưởng đến nhiều đối tượng và đơn vị quản lý. TABMIS ghi chép, xử lý và quản lý dữ liệu toàn quốc tập trung tại T.Ư, do đó có khả năng cung cấp thông tin, dữ liệu về toàn bộ tình hình thực hiện ngân sách (thông qua KBNN) ở các cấp, các bộ, ngành và các đơn vị sử dụng ngân sách. ở Quảng Ninh, bước đầu TABMIS được vận hành trong Kho bạc Nhà nước (KBNN) tỉnh, KBNN các huyện, thị xã, thành phố và các cơ quan tài chính (Sở Tài chính và các Phòng Tài chính), bao gồm các quy trình chính là: Quản lý tài khoản và mục lục ngân sách; quản lý phân bổ ngân sách; quản lý cam kết chi; quản lý chi; quản lý thu; quản lý ngân quỹ; khoá sổ cuối năm; quản lý các báo cáo. Dự án này sử dụng chương trình công nghệ tiên tiến dựa trên phần mềm sẵn có được phát triển theo phương pháp luận lập kế hoạch nguồn lực. Bởi vậy, nó còn khá mới mẻ với những người làm công tác tài chính. Quảng Ninh có địa bàn rộng, gồm cả đô thị, nông thôn, miền núi và hải đảo. Tuy trang thiết bị đã được đầu tư đủ, nhưng chưa tương xứng với đòi hỏi của công việc, do cấu hình thấp, tốc độ chậm. TABMIS được triển khai vào những ngày cuối năm, đơn vị phải chạy song song 2 chương trình (TABMIS và Kế toán kho bạc), nên khối lượng công việc đội lên rất nhiều. Bởi vậy, trước khi đưa phần mềm dự án vào vận hành, KBNN tỉnh đã có bước chuẩn bị khá chu đáo từ khâu nhân lực; cơ sở vật chất, trang thiết bị, hạ tầng truyền thông, đến công tác truyền thông để tạo sự hưởng ứng của “người trong cuộc” và các cấp, các ngành. Theo báo cáo của KBNN tỉnh, đơn vị đã tiếp nhận thêm 20 biên chế bổ sung còn thiếu; tổ chức tập huấn cho 100% cán bộ nghiệp vụ KBNN và một số cán bộ Sở Tài chính, Phòng Tài chính - Kế hoạch. KBNN tỉnh cũng rà soát, sửa chữa, thay thế trang thiết bị, máy móc; tổ chức kết nối đường truyền đến từng Kho bạc các địa phương trong tỉnh. 5 đường truyền là: Cô Tô, Đông Triều, Bình Liêu, Móng Cái, Ba Chẽ là những đường truyền hay gặp trục trặc khi kết nối, cũng đã được KBNN tỉnh nâng cấp, cải tạo, đảm bảo quá trình kết nối được thông suốt, thuận lợi. Nhờ vậy, việc triển khai TABMIS trong hệ thống KBNN tỉnh và các cơ quan tài chính đã đảm bảo đúng kế hoạch và tiến độ.
Sau 3 tháng đưa vào sử dụng, nhiều cán bộ tài chính, kho bạc đều khẳng định:
TABMIS rất hiệu quả, có tính tổng thể cao đã giúp cho công tác quản lý tài chính công thật sự thông và thoáng. Sử dụng TABMIS, ngành KBNN tỉnh và các cơ quan tài chính cùng sử dụng chung một hệ thống, do vậy đã tránh việc phải nhập hai lần cùng một nội dung quản lý, rút ngắn được thời gian giải quyết công việc (như việc quyết toán hàng năm, trước kia thường phải mất vài tháng, nay giải quyết trong một tháng). Đồng thời, TABMIS được giao diện với các chương trình phần mềm hiện có như: KTKB (kế toán kho bạc), TCS (quản lý thu thuế), DTKB (quản lý vốn đầu tư qua kho bạc), DMFAS (quản lý nợ)… Điều này giúp cho việc sử dụng dữ liệu lẫn nhau giữa các cơ quan như KBNN, Cục Thuế, Sở Tài chính, Hải quan được minh bạch, thuận lợi, nhanh chóng. Cũng nhờ đó, các báo cáo tình hình thu, chi ngân sách, báo cáo quyết toán năm của từng địa phương và của toàn tỉnh nhất quán và chính xác, giúp các cấp chính quyền chủ động trong việc điều hành ngân sách. “Có thể ví dụ để thấy rõ hơn hiệu quả, lợi ích của TABMIS thông qua hoạt động thu ngân sách. Công tác thuế thường liên quan tới 3 ngành chức năng: Hải quan, Thuế và KBNN. Trước kia, các ngành luôn hoạt động độc lập khi cần thông tin, số liệu ngành nọ phải chờ đợi ngành kia thống kê rồi chuyển qua đường công văn, vì vậy thường chậm trễ và thiếu tính chủ động. Đôi khi cũng không tránh được tình trạng các bên “giữ” thông tin. Nhưng nhờ TABMIS có thể giao diện với các phần mềm TCS, DMFAS nên hoạt động thu ngân sách đã đơn giản, nhanh chóng, thuận lợi và thông tin minh bạch hơn rất nhiều” - Đồng chí Nguyễn Tuyết Minh, Phó Phòng Kế toán KBNN tỉnh khẳng định. Trong số các quy trình chính được vận hành trong ngành KBNN tỉnh và các đơn vị tài chính, có quy trình quản lý cam kết chi là quy trình mới cả về khái niệm, phương thức hoạt động. Với quy trình này, KBNN trở thành “trọng tài” bảo đảm việc chi vốn của chủ đầu tư cho các đơn vị thi công được thực hiện theo đúng cam kết…
Nằm trong tổng thể chương trình cải cách hành chính Nhà nước nói chung và chương trình cải cách tài chính công nói riêng, TABMIS không chỉ mang lại lợi ích cho Nhà nước, cho các bộ, ngành, địa phương trực tiếp sử dụng các nguồn lực tài chính công, mà còn mang lại lợi ích cho mọi tầng lớp nhân dân, những người có quyền giám sát việc sử dụng các nguồn lực tài chính công, đồng thời là người thụ hưởng dịch vụ công được cung cấp bởi những nguồn lực tài chính công. Với việc triển khai TABMIS, Quảng Ninh đã tiến đến sự hiện đại hoá công tác quản lý ngân sách Nhà nước từ khâu lập kế hoạch, thực hiện ngân sách, báo cáo ngân sách và tăng cường trách nhiệm giải trình ngân sách; nâng cao tính minh bạch trong quản lý tài chính công; hạn chế tiêu cực trong việc sử dụng ngân sách; đảm bảo an ninh tài chính trong quá trình phát triển và hội nhập của quốc gia.
