Ngày 6-11-2007, UBND tỉnh có Quyết định 4106 phê duyệt Quy hoạch chi tiết xây dựng khu công trình công cộng, dịch vụ thương mại, dân cư phía đông Nhà máy Cơ khí Hòn Gai cũ.
Tiếp đến ngày 8-8-2008, UBND tỉnh có Quyết định số 2535 về việc phê duyệt Dự án đầu tư xây dựng hạ tầng kỹ thuật khu công trình công cộng, dịch vụ thương mại, dân cư phía đông Nhà máy Cơ khí Hòn Gai cũ. Dự án có diện tích san nền là 7.300m2, dự kiến kinh phí trên 46 tỷ đồng.
Dãy nhà cấp 4 của các hộ dân ở tổ 19, khu 2, phường Hồng Gai đang ngày càng xuống cấp.
Có mặt tại tổ 19, khu 2, phường Hồng Gai, TP Hạ Long vào những ngày đầu tháng 12 này, chúng tôi được nghe phản ánh của người dân ở đây về việc toàn bộ diện tích đất, nhà của 35 hộ dân thuộc hai tổ 9 và 19, khu 2 nằm trong diện GPMB dự án. Theo như đơn kiến nghị của 31 hộ dân tổ 19: Việc công khai quy hoạch dự án chưa được thực hiện đúng quy định; nếu thu hồi đất thì các hộ dân phải được đền bù thoả đáng và được cấp đất tái định cư tại chỗ; về việc đóng thuế sử dụng đất... Nhằm giải quyết kiến nghị này, UBND phường Hồng Gai và UBND TP Hạ Long đã nhiều lần đối thoại trực tiếp, giải đáp những kiến nghị của nhân dân; gần đây nhất, ngày 15-7-2010, UBND TP Hạ Long đã có thông báo kết luận trả lời những kiến nghị của các hộ dân ở tổ 19, khu 2, phường Hồng Gai. Không đồng ý với kết luận của UBND TP Hạ Long, các hộ dân ở tổ 19 tiếp tục làm đơn kiến nghị gửi lên UBND tỉnh. Do sự “lùng bùng” này, mà dự án đến nay vẫn chưa được triển khai.
Ông Nguyễn Văn Nghịnh, Tổ trưởng tổ 19 cho biết: “Hầu hết các hộ dân trong tổ là công nhân của XN Tuyển than Hòn Gai cũ. Trước năm 1995, các hộ này đều ở khu tập thể của XN tại phường Bạch Đằng và một số phường khác. Trận mưa ngày 6-8-1995 đã làm sập nhiều gian tập thể của XN, nên XN đã làm công văn gửi Công ty Than Hòn Gai và UBND TP Hạ Long xin được di chuyển gia đình công nhân bị sập nhà đến ở tạm tại khu nhà cấp bốn, khu vực văn phòng Phân xưởng sàng, nay thuộc tổ 19, khu 2, phường Hồng Gai. Đến năm 2003, XN Tuyển than Hòn Gai bàn giao khu đất và dãy nhà cấp bốn nói trên cho UBND TP Hạ Long quản lý”. Hiện ở đây có hơn ba chục hộ gia đình đã sống ổn định trong 15 năm qua. Dãy nhà cấp bốn hiện ngày ngày càng xuống cấp, diện tích mỗi gian tập thể chưa đầy 50m2, trong khi có hộ có tới 9-10 nhân khẩu. Các hộ dân có mong muốn được xây mới và sửa chữa lại nhà nhưng không được phép, vì chưa được cấp GCNQSDĐ. Anh Lê Văn Minh, một người dân ở đây là công nhân mỏ than Hà Tu nghỉ hưu cho biết: “Con trai tôi hiện làm công nhân Công ty Than Núi Béo, đang chuẩn bị xây dựng gia đình riêng, nhưng nhà cửa thì quá chật chội, xuống cấp. Nghe nói phải GPMB, vì thế có lẽ đành hoãn lại. Việc Nhà nước lấy đất làm dự án, gia đình tôi đều ủng hộ, nhưng phải đền bù một cách thoả đáng và bố trí đất tái định cư để gia đình sớm ổn định cuộc sống”.
Ngay tại đầu dãy tập thể, chúng tôi gặp anh Nguyễn Văn Luỹ, vừa đi làm ca 3 về. Biết chúng tôi tìm hiểu về vấn đề này, anh khá bức xúc: “Gia đình tôi là công nhân của XN Tuyển than Hòn Gai, được XN bố trí một gian tập thể tại phường Hồng Hải. Năm 1998, GPMB cho dự án mở rộng đường 18, XN đã bố trí cho gia đình đến ở tại tổ 19 này. Mong muốn của gia đình tôi là nếu dự án không triển khai, thì chính quyền cần xem xét cấp giấy CNQSDĐ cho dân để xây dựng nhà ở kiên cố hơn. Còn nếu phải GPMB thì cần tính toán bồi thường thoả đáng và cấp đất tái định cư”.
Một số hộ khác thì có tâm trạng thấp thỏm, lo âu, vì gia đình sống ổn định ở đây đã gần 20 năm, nếu Nhà nước lấy đất làm dự án thì mong muốn được tái định cư tại chỗ.
Theo công văn 406, ngày 18-6-2010 của UBND TP Hạ Long, trong số 35 hộ nằm trong diện GPMB thì chỉ có 4 hộ tại tổ 9, khu 2 là được bồi thường đất ở và đủ điều kiện tái định cư; còn lại 31 hộ thuộc tổ 19, khu 2 không đủ điều kiện bồi thường về đất (do được bố trí ở tạm; trong đó 22 hộ ở chính chủ, 9 hộ tự ý mua bán, chuyển nhượng). Nếu không còn nơi ở nào khác và có nhu cầu mua đất ở, UBND thành phố sẽ xem xét, giải quyết cho mua đất tại khu tự xây và khu tái định cư của thành phố theo đơn giá do UBND tỉnh quy định. Ngày 18-10-2010, UBND tỉnh có Công văn 4006 chỉ đạo UBND TP Hạ Long “giải quyết việc bồi thường, hỗ trợ đối với các hộ dân theo đúng chế độ chính sách; xem xét nguyện vọng của các hộ dân về việc đề nghị được tái định cư tại chỗ, có phương án giải quyết đồng bộ khi phê duyệt triển khai dự án khu chung cư”.
