Trong 3 năm (2006-2008), các cơ quan chức năng trên địa bàn tỉnh đã khởi tố điều tra 9 vụ, 69 bị can liên quan đến công tác quản lý, sử dụng đất đai, gây thiệt hại trị giá trên 41,2 tỷ đồng. Những vi phạm chủ yếu xảy ra ở các khâu giải phóng mặt bằng, cấp đất tái định cư, xét duyệt cấp quyền sử dụng đất, quản lý thu - chi các khoản tiền từ các nguồn thu liên quan đến đất đai.
Cũng trong thời gian này, các cơ quan chức năng còn khởi tố, thụ lý 56 vụ, 262 bị can liên quan đến khai thác, vận chuyển, kinh doanh, tiêu thụ than trái phép và những vi phạm trong quản lý Nhà nước ở lĩnh vực này. Nguyên nhân dẫn đến sai phạm, chủ yếu là do công tác quản lý, chỉ đạo, kiểm tra giám sát của cấp uỷ, chính quyền một số địa phương còn buông lỏng, không phát hiện, xử lý kịp thời, dẫn đến vi phạm kéo dài thành hệ thống, gây thiệt hại nghiêm trọng. Bên cạnh đó cũng phải kể đến, các quy định, chính sách về đất đai, ở từng thời điểm, giai đoạn lại có sự điều chỉnh, thay đổi, đã gây không ít khó khăn trong công tác quản lý. Đặc biệt, công tác quản lý tài nguyên khoáng sản than trên địa bàn thời gian qua còn nhiều sơ hở, từ quản lý Nhà nước của ngành chức năng, chính quyền địa phương, đến bảo vệ, quản lý trong ranh giới mỏ của đơn vị thành viên TKV. Do còn những bất cập trong quy định, cơ chế, chính sách liên quan, nên nhiều vụ bắt giữ được các phương tiện vận chuyển than với số lượng lớn, nhưng không xử lý được về hình sự, chế tài xử lý khác thì quá nhẹ, không đủ sức răn đe... Công an Uông Bí kiểm tra bắt giữ các phương tiện vận chuyển than trái phép trên địa bàn.ảnh: pv
Các vụ buôn lậu, vận chuyển trái phép than qua biên giới, giấy tờ hợp đồng, hoá đơn đa số có nội dung giả, cơ quan điều tra phải mất nhiều thời gian để xác minh, điều tra, nên các vụ việc thường bị kéo dài. Việc đấu tranh xét hỏi đối với các bị can liên quan đến các vụ án về quản lý đất đai, tài nguyên khoáng sản than... để mở rộng vụ án, đấu tranh khai thác, gặp nhiều khó khăn. Đã có nhiều trường hợp các đối tượng dùng tiền để mua chuộc, làm thay đổi lời khai của người tố cáo, viết đơn nặc danh để vu khống đe doạ, gây áp lực cho những cán bộ trực tiếp đấu tranh với tội phạm v.v..
Để thực hiện tốt công tác quản lý trong các lĩnh vực này, Ban Thường vụ Tỉnh uỷ đã ra quyết định thành lập BCĐ điều tra các vụ án vi phạm trong quản lý đất đai và tài nguyên khoáng sản than, nhằm thống nhất đường lối, quan điểm truy tố, xét xử trên tinh thần xử lý nghiêm minh, đúng pháp luật, đúng người, đúng tội. Thực hiện chương trình giám sát của HĐND tỉnh năm 2009, Ban Pháp chế HĐND tỉnh chủ trì đã thành lập đoàn giám sát chuyên đề về hoạt động điều tra, truy tố, xét xử các vụ án liên quan đến quản lý đất đai và tài nguyên khoáng sản trên địa bàn tỉnh. Qua giám sát cho thấy: Việc xử lý nghiêm các cán bộ, đảng viên liên quan đến vi phạm, góp phần ổn định tình hình địa phương, nâng cao hiệu lực quản lý Nhà nước... Đoàn giám sát cũng đã đưa ra một số kiến nghị: HĐND, UBND tỉnh và TKV tiếp tục chỉ đạo thực hiện các biện pháp tăng cường hiệu lực quản lý nhà nước trong lĩnh vực khai thác, chế biến, vận chuyển, kinh doanh than trên địa bàn. Xác định rõ trách nhiệm chủ thể của đơn vị ngành Than trong việc quản lý tài nguyên theo ranh giới mỏ. Tập trung giải quyết dứt điểm một số vấn đề trọng tâm (chống thông đồng, móc ngoặc để tham ô tài nguyên; quản lý, ngăn chặn khai thác tài nguyên trái phép; rà soát và quy hoạch lại các cảng, bến chế biến, tiêu thụ than). UBND tỉnh chỉ đạo thanh tra chấn chỉnh công tác cấp giấy phép thành lập doanh nghiệp và quản lý đăng ký ấn chỉ thuế, nhằm ngăn chặn tình trạng thành lập “doanh nghiệp ma”, hoạt động mua bán hoá đơn giá trị gia tăng để hợp pháp hoá nguồn than trái phép. Tăng cường thanh tra, kiểm tra phòng ngừa vi phạm trong lĩnh vực quản lý, sử dụng đất đai tại các cấp chính quyền cơ sở, nhất là trong công tác đền bù, giải phóng mặt bằng tại các địa bàn có nhiều dự án đầu tư. Các cơ quan Công an, Viện Kiểm sát và TAND tỉnh tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, kịp thời phát hiện, xử lý khắc phục thiếu sót tồn tại của các đơn vị cơ sở thuộc thẩm quyền quản lý theo quy định của pháp luật.
