Quyết định 99/2009/QĐ-TTg ngày 29-7-2009 của Thủ tướng Chính phủ về phê duyệt Đề án phát triển thành phố cửa khẩu quốc tế Móng Cái đến năm 2020 xác định mục tiêu:
Xây dựng thành phố cửa khẩu quốc tế Móng Cái trở thành đô thị loại II biên giới, hiện đại, trung tâm kinh tế, thương mại; là đô thị xanh, thân thiện với môi trường; thực hiện tốt chức năng đảm bảo quốc phòng, an ninh, chính trị, trật tự an toàn xã hội..., quy mô dân số năm 2015 khoảng 120 nghìn người; năm 2020 dân số khoảng 175 nghìn người...
Từ chương trình di dãn dân ra biên giới, đã hình thành nhiều khu dân cư mới ở TP Móng Cái. Trong ảnh: Một khu dân cư mới ở xã Bắc Sơn.
Đại hội Đảng bộ thành phố nhiệm kỳ 2010-2015 cũng đặt ra mục tiêu: Xây dựng Móng Cái trở thành thành phố cửa khẩu quốc tế, đô thị loại II biên giới hiện đại; chủ trương ưu tiên nhằm thu hút dân số cơ học, di dãn dân ra sát biên giới, gắn phát triển kinh tế với đảm bảo quốc phòng, an ninh. Thành phố đã đề ra nhiệm vụ, chỉ tiêu phấn đấu quy mô dân số đến năm 2015 đạt được từ 105.000 đến 120.000 người; tỷ lệ phát triển dân số bình quân hàng năm tăng trên 3%.
Đến cuối năm 2009, tổng số dân của thành phố là 88.721 người (tăng 16,58% so với năm 2005). Trong đó, tỷ lệ tăng dân số tự nhiên bình quân giai đoạn 2005-2009 là 1,18%; tăng dân số cơ học bình quân là 2,49%. Như vậy, Móng Cái là địa phương có tốc độ tăng dân số cơ học cao (từ 2005 đến 2009 là 10.143 người). Dân số tăng cơ học chủ yếu do người dân từ các địa phương khác đến Móng Cái làm ăn, buôn bán. Với mức thu nhập cao, những người dân di cư này đã mua nhà ở các phường nội thành và các địa bàn ven trung tâm để ở. Số liệu điều tra sơ bộ của thành phố cho biết, hiện còn khoảng 6.000 người dân tạm trú ở khu vực nội thành và các phường, xã lân cận có nhu cầu đăng ký hộ khẩu thường trú ở Móng Cái. Nếu giải quyết nhu cầu cho số người đang tạm trú trên, thành phố vẫn còn thiếu khoảng 3 vạn người nữa mới đáp ứng đủ tiêu chí về số dân của đô thị loại II (phải tăng dân số cơ học gấp khoảng 3 lần so với 5 năm trước). Trong khi cần giữ mức tăng dân số tự nhiên ổn định, thời gian tới thành phố phải có các giải pháp để thu hút được nhiều người, đặc biệt là lực lượng lao động chất lượng cao từ các địa phương khác đến làm ăn, định cư để xây dựng quê hương mới.
Cùng với việc tăng cường thu hút người dân từ các địa phương khác ra đây định cư, Móng Cái cũng đặt ra nhiệm vụ di dãn dân ra sát biên giới, gắn phát triển kinh tế với đảm bảo quốc phòng, an ninh. Từ những năm đầu thập kỷ 80 của thế kỷ trước, thành phố đã thực hiện nhiều chương trình, dự án nhằm di dãn dân, xây dựng vùng kinh tế mới. Bên cạnh các dự án kinh tế quốc phòng, Móng Cái đã triển khai sử dụng hiệu quả diện tích đất sản xuất bị để hoang hoá sau năm 1979, tạo thành vành đai bảo vệ vững chắc chủ quyền biên giới, gắn phát triển kinh tế, xã hội với đảm bảo quốc phòng, an ninh. Từ các chương trình, dự án này, thành phố đã thành lập mới được 26 điểm thôn, khu dân cư với 3.412 hộ (14.592 nhân khẩu) tại các xã, phường Bắc Sơn, Hải Sơn, Hải Hoà, Hải Yên. Công tác di dãn dân của thành phố trong những năm qua đã góp phần cải tạo, khai hoang phục hoá được gần 10.000ha đất. Diện tích đất này được đưa vào sản xuất đã góp phần phát triển kinh tế nông nghiệp, nông thôn khu vực biên giới, phủ xanh gần 5.000ha đất trống, đồi núi trọc, giữ gìn môi trường sinh thái, giải quyết việc làm cho hàng nghìn người nông dân thiếu đất sản xuất, tạo sự cân đối tương đối về mật độ dân cư giữa các vùng miền trên địa bàn. Mặc dù đã được quan tâm, nhưng các chương trình, dự án di dãn dân ra biên giới vẫn còn bất cập: Nguồn vốn đầu tư cho công tác này còn hạn chế; đầu tư các công trình hạ tầng cho khu vực này còn dàn trải, thiếu đồng bộ, dẫn đến việc một số công trình chưa thực sự phát huy hiệu quả; chất lượng lực lượng lao động được di dãn chưa cao; công tác quy hoạch, quản lý đất đai còn nhiều bất cập; giao đất, giao rừng còn chậm.
Mục tiêu xây dựng TP Móng Cái đã được xác định rất cụ thể. Để đạt được mục tiêu đó, ngay từ bây giờ, cần phải có những giải pháp phù hợp để phát triển dân số, ổn định dân cư, phát triển kinh tế xã hội các vùng biên giới. Cụ thể, muốn thu hút để tăng dân số cơ học, Móng Cái cần đẩy mạnh công tác quy hoạch, tạo quỹ đất sạch để đầu tư xây dựng các khu đô thị cho những người có thu nhập thấp và những người di cư tự do có nhu cầu đăng ký nhập khẩu thường trú tại địa phương. Cùng với đó, cần có cơ chế xây dựng các khu chung cư cao cấp để đáp ứng nhu cầu của người dân có thu nhập khá nhằm thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao đến làm ăn và định cư lâu dài. Vì là khu vực biên giới, bên cạnh nhiệm vụ phát triển kinh tế, các hộ dân còn tham gia bảo vệ quốc phòng, an ninh, nên cần có chính sách ưu tiên đặc thù, như việc miễn, giảm tiền thuế hoặc bán nhà, đất theo hình thức trả chậm... cho các hộ dân, đặc biệt là chính sách thu hút nhân tài, nguồn nhân lực chất lượng cao. Cùng với việc tiếp tục đẩy mạnh các ngành dịch vụ vốn là thế mạnh của khu kinh tế cửa khẩu, thành phố cần phát triển mạnh các ngành công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, cảng biển và cảng sông, gắn kết với các ngành dịch vụ, nhằm thu hút một lực lượng lớn lao động. Để di dãn dân ra sát biên giới, gắn phát triển kinh tế với đảm bảo quốc phòng, an ninh, TP Móng Cái cần rà soát, lập quy hoạch quỹ đất tuyến biên giới; đầu tư xây mới các khu đô thị sát biên; tiếp tục đầu tư hạ tầng cho các khu dân cư sát biên giới hiện có, nhằm thu hút đông dân cư ra khu vực này làm ăn, sinh sống...
