Từ năm 2008 đến nay, các lực lượng chức năng trên địa bàn tỉnh đã phối hợp với chính quyền địa phương các cấp xử lý trên 1.500 cửa lò, điểm khai thác và thu mua gom than trái phép.
Theo đó, 450 phương tiện thuỷ và gần 2.500 xe ô tô vận chuyển than trái phép bị bắt giữ. Gần 400 ngàn tấn than các loại, trị giá trên 140 tỷ đồng bị thu giữ. Nhờ vậy tình trạng khai thác, chế biến, vận chuyển, kinh doanh than trái phép trên địa bàn tỉnh từng bước được kiềm chế và kiểm soát.
Lực lượng QLTT kiểm tra các tàu vận chuyển than nhằm phát hiện, ngăn chặn các vi phạm.
Tuy nhiên, do lợi nhuận từ hoạt động khai thác, chế biến, vận chuyển, kinh doanh than trái phép đem lại rất lớn, nên các đối tượng đã luôn tìm mọi phương thức, thủ đoạn để hoạt động... Tại một số địa phương vẫn còn tình trạng lợi dụng việc hoàn nguyên môi trường, thực hiện dự án bốc đất đá làm đường, san lấp mặt bằng, cải tạo vườn, rừng... để lén lút mở lò khai thác than trái phép. Cụ thể như ở các TX Cẩm Phả, Uông Bí hay các huyện Đông Triều, Hoành Bồ, thậm chí ngay tại TP Hạ Long vẫn hình thành những nhóm thu gom than và khai thác than trái phép. Trên tuyến giao thông bộ, các chủ phương tiện dùng xe ô tô loại 5-10 tấn nguỵ trang, đóng thùng bịt kín, vận chuyển than trái phép đi Thuỷ Nguyên (Hải Phòng), Kim Môn (Hải Dương)... tiêu thụ. Trên tuyến giao thông thuỷ, đối tượng sử dụng phương tiện có trọng tải từ 20-200 tấn vào các cảng nhỏ, lẻ lấy than, vận chuyển về tập kết ở các bến bãi thuộc 2 bờ sông Đá Bạc (Thuỷ Nguyên, Hải Phòng), Kinh Thầy (Kim Môn, Hải Dương)... sau đó vận chuyển lên tàu có trọng tải lớn để xuất lậu đi Trung Quốc. Cá biệt, có những trường hợp lợi dụng việc vận chuyển than tiêu thụ cho TKV đi Hải Phòng, Thanh Hoá, Nghệ An, Nam Định, Thái Bình... nhưng quay lại xuất lậu đi Trung Quốc v.v.. Điều này gây nhiều khó khăn cho lực lượng chức năng trong công tác quản lý, kiểm tra, kiểm soát và xử lý vi phạm.
Để triệt tận gốc mọi sự lợi dụng cũng như biến tướng của việc khai thác, chế biến, kinh doanh than trái phép, Ban Chỉ đạo 127 tỉnh đã chỉ đạo các ngành chức năng trên địa bàn phối hợp với chính quyền địa phương và các doanh nghiệp ngành than đẩy mạnh công tác quản lý nhà nước về tài nguyên môi trường, trong đó đặc biệt coi trọng công tác hoạt động liên quan đến than. Kịp thời báo cáo với các bộ, ngành liên quan giải quyết các phát sinh mới và những vấn đề liên quan đến khai thác, chế biến, vận chuyển, tiêu thụ than; tăng cường phối hợp với các lực lượng chức năng trong Ban Chỉ đạo 127 các tỉnh, thành (Hải Phòng, Hải Dương, Bắc Ninh, Thái Bình, Nam Định...) để trao đổi thông tin, quản lý, kiểm tra, kiểm soát và xử lý vi phạm... Cách làm này thời gian qua đã góp phần không nhỏ vào việc ngăn chặn hoạt động khai thác, chế biến, tiêu thụ than trái phép.
Để giải quyết “tận gốc”, mới đây Ban Chỉ đạo 127 tỉnh và Ban Chỉ đạo 127 các tỉnh, thành phố giáp Quảng Ninh đã cùng nhau kiểm điểm đánh giá kết quả và tồn tại trong công tác phối hợp đấu tranh với hoạt động liên quan đến than trái phép thời gian qua. Nhiều giải pháp phối hợp hiệu quả trong quản lý khai thác, vận chuyển, chế biến và kinh doanh than đã được đề cập tới. Tại hội nghị này, đại biểu Cục Quản lý thị trường, Ban Chỉ đạo 127 Trung ương, Ban Chỉ đạo các tỉnh, thành phố và đại diện các ngành Hải quan, Công an, Bộ đội Biên phòng, Quản lý thị trường... đều khẳng định: Nếu không thực hiện đồng bộ các giải pháp cùng với việc phối hợp thường xuyên, chặt chẽ trong đấu tranh ngăn chặn khai thác, chế biến, vận chuyển và kinh doanh than trái phép ngay trên địa bàn Quảng Ninh thì nguy cơ lan rộng sang một số tỉnh, thành phố lân cận là điều trông thấy trước mắt. Và theo đó, công tác xử lý lại càng khó hơn. Các đại biểu cũng thống nhất, để công tác này đạt hiệu quả hơn nữa, Ban Chỉ đạo127 các tỉnh, thành phố phải tập trung chỉ đạo, lãnh đạo các lực lượng chức năng trên địa bàn theo hướng xác định đây là nhiệm vụ trọng tâm. Trên tinh thần ấy, phải tiếp tục thực hiện tốt kết luận của Thủ tướng Chính phủ về các giải pháp xử lý nạn khai thác, chế biến, vận chuyển, kinh doanh than trái phép. Đồng thời tích cực, chủ động tham mưu cho cấp uỷ, chính quyền địa phương trong công tác này. Với các địa phương liền kề Quảng Ninh cần phối hợp với TKV rà soát, quy hoạch sắp xếp các bến cảng thuỷ nội địa. Tăng cường kiểm tra, chấn chỉnh hoạt động của các doanh nghiệp chế biến kinh doanh than, kiên quyết rút giấy phép đối với các doanh nghiệp không đủ điều kiện. Ban Chỉ đạo 127 các tỉnh, thành phố cần tăng cường phối hợp chặt chẽ hơn trong công tác kiểm tra, kiểm soát, xử lý các vi phạm đối với tài nguyên than. Đáng chú ý là Ban Chỉ đạo 127 các tỉnh, thành phố đã thống nhất đề nghị Bộ Công thương có những quy định hướng dẫn hợp lý hơn việc thu mua than trôi, than nhặt trong dân sao cho phù hợp hơn với tình hình, đặc thù của địa phương. Bộ Công thương và các bộ, ngành liên quan cần rà soát, sửa đổi, bổ sung các quy định trong việc thành lập các doanh nghiệp được phép kinh doanh than; cơ chế quản lý ấn chỉ thuế... nhằm ngăn chặn tình trạng thành lập doanh nghiệp “ma” hoạt động trong lĩnh vực kinh doanh than.
