Tăng trưởng kinh tế đang có dấu hiệu chững lại

Do ảnh hưởng của suy thoái kinh tế toàn cầu nên tình hình hoạt động sản xuất kinh doanh trong quý I-2009 của các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh gặp rất nhiều khó khăn. Tốc độ tăng trưởng kinh tế đang có dấu hiệu chững lại. Giá trị sản xuất công nghiệp trong tháng 3 chỉ đạt 1.963,4 tỷ đồng (bằng 99,4% so với cùng kỳ), tính chung trong cả quý I giá trị sản xuất công nghiệp toàn tỉnh ước đạt 5.264,7 tỷ đồng, tăng 3,6% so với cùng kỳ. Đây là mức tăng thấp nhất trong 3 năm qua (quý I-2006 tăng 16,6%; năm 2007 tăng 13,9%, năm 2008 tăng 13%).

Một số nhóm hàng chiếm tỷ trọng lớn như than, chế biến thuỷ sản, dầu thực vật, gạch nung, bia, đóng mới tàu đều giảm so với cùng kỳ. Riêng mặt hàng than, trong 3 tháng đầu năm sản lượng than sạch đạt 9,113 triệu tấn (bằng 92,9% so với cùng kỳ), than tiêu thụ đạt 8,86 triệu tấn (bằng 90% so với cùng kỳ). Sản xuất điện chỉ bằng 37,7% so với cùng kỳ mà nguyên nhân chính vẫn là do Nhà máy Nhiệt điện Uông Bí mở rộng giai đoạn I vẫn chưa hiệu chỉnh xong, sự cố kỹ thuật chậm được khắc phục. Các nhà máy xi măng tuy đã tăng được công suất lên gấp 2 lần so với cùng kỳ nhưng vẫn không bù được sự giảm sút của các sản phẩm công nghiệp khác. Về xuất khẩu, do thị trường tiêu thụ đã bị thu hẹp, giá nhiều mặt hàng giảm nên một số mặt hàng xuất khẩu gặp nhiều khó khăn và giảm so với cùng kỳ như hải sản, tùng hương, gạch, ngói. Đặc biệt cao su sơ chế, mặt hàng chiếm tỷ trọng xuất khẩu lớn đã giảm mạnh do giá cao su trên thị trường thế giới không ổn định. Từ trung tuần tháng 3, giao dịch cao su ở cửa khẩu Móng Cái đã chững lại, giá giảm khoảng 300 NDT/tấn do một số doanh nghiệp nhập khẩu cao su của Trung Quốc bị hạn chế về vốn. Theo dự báo trong năm 2009, kim ngạch xuất khẩu có khả năng đạt thấp do khủng hoảng kinh tế toàn cầu chưa có dấu hiệu chấm dứt, trong khi các mặt hàng xuất khẩu trên địa bàn chủ yếu là sản phẩm thô và hàng gia công có khả năng cạnh tranh thấp.

Hoạt động du lịch mặc dù vẫn duy trì được lượng khách ổn định với tổng số khách du lịch đạt trên 2 triệu lượt nhưng doanh thu từ hoạt động này mới chỉ đạt 716,5 tỷ đồng, tăng 3% so với cùng kỳ. Điều này thể hiện sự suy giảm của nền kinh tế đã và đang tác động mạnh mẽ đến lĩnh vực này, việc thắt chặt chi tiêu của du khách thể hiện ngày càng rõ. Vì vậy, nếu không có các sản phẩm du lịch hấp dẫn hơn chắc chắn trong những tháng tới khi mà kinh tế chưa có dấu hiệu hồi phục thì việc giảm sút trong doanh thu của hoạt động du lịch sẽ tiếp tục diễn ra. Hoạt động thu ngân sách Nhà nước vẫn tăng so với cùng kỳ nhưng số thu trong những tháng đầu năm đã giảm dần. Cụ thể tháng 1, thu ngân sách Nhà nước đạt 1.792 tỷ đồng, tháng 2: 1.240 tỷ đồng, tháng 3: 868 tỷ đồng, một số khoản thu đã giảm so với cùng kỳ. Đặc biệt, thuế công thương nghiệp và dịch vụ ngoài quốc doanh quý I ước thu 119,4 tỷ đồng, đạt 20% dự toán, bằng 75% cùng kỳ. Số thu này bị ảnh hưởng do thực hiện chính sách giảm 30% và gia hạn nộp 70% còn lại thuế thu nhập doanh nghiệp đối với các doanh nghiệp nhỏ và vừa theo Thông tư số 03/2009/TT-BTC ngày 13-1-2009 của Bộ Tài chính hướng dẫn thực hiện giảm, giãn nộp thuế thu nhập doanh nghiệp. Tiến độ thực hiện việc hỗ trợ lãi suất cho các tổ chức, cá nhân vay vốn ngân hàng để sản xuất kinh doanh theo Quyết định 131 của Thủ tướng Chính phủ vẫn chậm do thủ tục giấy tờ quy định rất chặt chẽ. Một số hoá đơn, chứng từ để chứng minh mục đích sử dụng vốn vay thuộc đối tượng được hưởng hỗ trợ lãi suất của khách hàng (liên quan đến khâu kiểm tra sau và quyết toán với ngân sách) chưa được quy định rõ hoặc khách hàng thuộc đối tượng nhưng không có đủ hoá đơn mua bán hàng hoá theo quy định của Bộ Tài chính nên không đủ điều kiện hưởng cơ chế hỗ trợ lãi suất (không đủ điều kiện để cho vay); mặt khác, các dự án, phương án khả thi, có hiệu quả còn ít, một số doanh nghiệp có tư tưởng đảo nợ cũ, nhận thức về chủ trương hỗ trợ lãi suất, bảo lãnh tín dụng chưa đầy đủ.

Riêng về lĩnh vực sản xuất nông nghiệp tuy không chiếm tỷ trọng lớn trong GDP nhưng lại tác động trực tiếp đến đời sống của trên 50% dân số toàn tỉnh. Trong những tháng đầu năm, do sự bùng phát về dịch bệnh trên đàn gia súc, gia cầm, thiếu nước phục vụ cho sản xuất vụ xuân ở các địa phương khu vực miền Đông, sự suy giảm nền kinh tế chung đã tác động mạnh đến đời sống của người nông dân. Mặc dù tỉnh đã nhanh chóng triển khai thực hiện các giải pháp hỗ trợ cho các hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ chính sách và ngư dân nhưng việc nâng cao đời sống cho nông dân trong tình hình hiện nay vẫn là vấn đề khó khăn.

Trong bức tranh chung của nền kinh tế những tháng đầu năm thì mảng sáng lớn nhất đó là công tác xây dựng cơ bản đang được tập trung chỉ đạo thực hiện quyết liệt hơn. Việc phân khai chi tiết các nguồn vốn do tỉnh quản lý đã cơ bản hoàn thành, các công trình trọng điểm đang được đẩy nhanh tiến độ, tình hình thực hiện và giải ngân nguồn vốn xây dựng cơ bản có chuyển biến hơn. Tuy nhiên, để đạt được yêu cầu hết quý II hoàn thành giải ngân nguồn vốn ngân sách năm 2009 thì tốc độ thực hiện như hiện nay vẫn chậm. Tính đến ngày 20-3-2009 vẫn còn 66 công trình chưa đấu thầu, trong đó 47 công trình do ngân sách tỉnh phân bổ và 19 công trình do huyện, thị xã, thành phố phân bổ. Để đẩy nhanh công tác đầu tư xây dựng cơ bản, tranh thủ thời điểm giá vật tư, nguyên liệu đang giảm mạnh, tỉnh đã có chỉ đạo ưu tiên bố trí vốn đẩy nhanh tiến độ đầu tư các công trình, dự án trọng điểm để có thể sớm hoàn thành, đưa vào sử dụng ngay trong năm 2009. Ngân sách tỉnh tiếp tục đầu tư cho các dự án hạ tầng giao thông trọng điểm, các dự án không có khả năng thu hồi vốn trực tiếp để trả nợ vay. Đẩy nhanh cải cách thủ tục hành chính, đặc biệt là thủ tục đầu tư xây dựng. Tập trung nỗ lực để sớm hoàn tất công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng, tái định cư các công trình, chương trình trọng điểm của tỉnh. Đồng thời, để giải quyết nhu cầu về vốn, đẩy nhanh tiến độ triển khai thực hiện sớm đưa công trình vào khai thác sử dụng có hiệu quả, UBND tỉnh đã chủ động báo cáo và đề nghị Chính phủ cho tỉnh vay với vốn từ nguồn vốn nhàn rỗi của Kho bạc Nhà nước để tập trung vào các dự án giao thông, thuỷ lợi.

Theo dự báo chung, những tháng tiếp theo cuộc khủng hoảng kinh tế thế giới vẫn còn diễn biến theo chiều hướng xấu nhưng nếu gói kích cầu của Thủ tướng Chính phủ được triển khai thực hiện tốt chắc chắn sẽ có tác dụng lớn đối với phát triển kinh tế của tỉnh. Trong những tháng đầu năm mặc dù sản xuất than (ngành chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu GDP của tỉnh) chưa có bước tăng trưởng cao nhưng trong các quý tới chắc chắn sẽ đạt kết quả hơn vì vừa qua Thủ tướng Chính phủ đã đồng ý cho TKV được nâng sản lượng năm 2009 lên 40 triệu tấn. Thời gian vừa qua việc hỗ trợ lãi suất thông qua vay vốn ở các ngân hàng cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa bước đầu đã phát huy tác dụng, các doanh nghiệp tiếp tục duy trì được hoạt động sản xuất kinh doanh chưa có doanh nghiệp nào phải thực hiện việc giãn, giảm giờ làm của người lao động. Đứng trước khó khăn chung của cả nền kinh tế nhưng nếu mỗi địa phương biết tận dụng thời cơ, coi khó khăn là thách thức phải vượt qua thì chắc chắn sẽ qua được giai đoạn khủng hoảng hiện nay để tiếp tục phát triển mạnh mẽ hơn trước.