Cuộc khủng hoảng tài chính và suy thoái kinh tế toàn cầu đã ảnh hưởng đến ngành du lịch thế giới nói chung và ngành du lịch Việt Nam nói riêng. Theo Tổng cục Du lịch (Bộ Văn hoá - Thể thao và Du lịch), lượng khách quốc tế đến Việt Nam liên tục giảm, riêng tháng 1-2009 đã giảm thêm 11,9%.
Riêng đối với Quảng Ninh, lượng du khách đến tham quan, du lịch trong 2 tháng đầu năm nay vẫn giữ nhịp độ tăng trưởng, bình quân tăng 20% so với cùng kỳ năm 2008, trong đó lượng khách quốc tế vẫn ổn định. Tuy nhiên, không thể khẳng định được rằng, lượng khách du lịch đến Quảng Ninh vẫn giữ vững được nhịp độ tăng trưởng trong những tháng tiếp theo. Bởi, đây là thời điểm đầu năm, những khu du lịch, danh thắng tâm linh như Yên Tử, đền Cửa Ông... khách đến tham quan lễ hội rất đông. Theo thông tin từ Ban Quản lý Vịnh Hạ Long, lượng khách quốc tế đến tham quan Vịnh Hạ Long trong tháng 1-2009 chỉ đạt 72% so với cùng kỳ năm 2008.
Khách du lịch quốc tế đến Hạ Long bằng đường biển.
Đứng trước tình hình khó khăn chung, nhằm chặn đà suy giảm, ngành du lịch Việt Nam đang tranh thủ mọi thời cơ, năng động và sáng tạo tìm giải pháp thu hút khách du lịch đến Việt Nam. Tại hội nghị triển khai Chương trình hành động của ngành Du lịch nhằm tăng cường thu hút khách quốc tế và thúc đẩy du lịch nội địa do Tổng cục Du lịch tổ chức mới đây tại Hạ Long đã thu hút được nhiều doanh nghiệp làm du lịch trên địa bàn Quảng Ninh tham gia. Trong Chương trình hành động của ngành, giải pháp cấp bách có tính kích cầu đầu tiên là việc xây dựng và triển khai chương trình khuyến mại du lịch trên phạm vi cả nước. Theo đó, Tổng cục Du lịch lựa chọn một số doanh nghiệp lữ hành quốc tế lớn để xây dựng các tour khuyến mại điển hình nhằm thu hút mạnh mẽ khách từ các thị trường chính của du lịch Việt Nam. Thời gian khuyến mại du lịch giảm giá từ tháng 1 đến tháng 9-2009. Trong thời gian khuyến mại, các khách sạn cam kết giảm giá từ 30-50%; Hàng không Việt Nam cam kết khuyến mại từ 30-50% giá vé các đường bay quốc tế và nội địa; các nhà cung cấp dịch vụ đăng ký tham gia chương trình này, giảm giá dịch vụ cho khách du lịch. Mặc dù, giảm giá nhưng đòi hỏi các khâu dịch vụ, nhà hàng, lữ hành... phải có chất lượng cao và chuyên nghiệp hơn. Chương trình khuyến mại này được mang tên ''ấn tượng Việt Nam'' (Impressive Viet Nam) sẽ được quảng bá mạnh mẽ trên mạng Internet, phương tiện thông tin đại chúng, xúc tiến quảng bá ở nước ngoài, tổ chức các sự kiện du lịch lễ hội lớn trên toàn quốc, tổ chức các đoàn Famtrip, presstrip trong nước và ngoài nước tới các điểm du lịch mới, nổi tiếng củaViệt Nam... Bên cạnh việc xây dựng quảng bá các tour khuyến mại thì việc xây dựng các sản phẩm du lịch mới là giải pháp lâu dài, tạo điều kiện cho sự phát triển bền vững của du lịch Việt Nam. Cùng với đó là tập trung xúc tiến thu hút khách từ một số thị trường quan trọng như thị trường ASEAN, Trung Quốc, Đông Bắc á, Tây Âu, Bắc Âu, Đông Âu, thị trường khách du lịch tàu biển v.v...
Hội nghị triển khai chương trình hành động của ngành Du lịch thu hút đông đảo các doanh nghiệp du lịch trên địa bàn tỉnh tham gia.
Hiện nay, khi lượng khách quốc tế đến Việt Nam liên tục giảm thì thị trường du lịch nội địa được coi là động lực của ngành du lịch Việt Nam. Điều đó, được thể hiện rất rõ lượng khách du lịch nội địa liên tục tăng trong những tháng đầu năm. Việc xây dựng các chương trình khuyến mại để kích thích thị trường nội địa, thay thế một phần cho thị trường du lịch quốc tế là việc làm cần thiết. Thêm nữa, việc tổ chức chiến dịch quảng bá các điểm du lịch ở Việt Nam, tăng cường thông tin, quảng bá về sản phẩm phục vụ du lịch nội địa, giảm lệ phí vào các điểm du lịch, nâng cao chất lượng dịch vụ du lịch sẽ thúc đẩy người dân trong nước đi du lịch. Được biết, để chia sẻ khó khăn với các doanh nghiệp du lịch, Chính phủ đã giảm 50% thuế VAT và giãn thuế thu nhập doanh nghiệp trong thời hạn 9 tháng cho các doanh nghiệp du lịch.
Chương trình hành động của ngành du lịch nhằm tăng cường thu hút khách quốc tế và thúc đẩy du lịch nội địa nhận được sự ủng hộ của các doanh nghiệp kinh doanh du lịch. Nhiều doanh nghiệp đã ký cam kết tham gia chương trình khuyến mại của ngành du lịch. Đây là dấu hiệu tốt cho thấy sự liên kết giữa các hãng lữ hành, nhà hàng, khách sạn, vận chuyển khách du lịch được thiết lập chặt chẽ hơn. Nếu hợp tác và liên kết tốt sẽ tạo sức hấp dẫn với khách du lịch đến Việt Nam, đưa ngành du lịch vượt qua khó khăn, sớm phục hồi và phát triển trong thời gian tới. Ý kiến các doanh nhân Ông Nguyễn Văn Huệ, Giám đốc Công ty Du lịch Hữu nghị Quảng Ninh, Chi hội trưởng Chi hội Lữ hành Quảng Ninh: “Liên kết, thống nhất, hợp tác để vượt qua khó khăn”. Trước hết về mặt cá nhân, tôi hoan nghênh Chương trình hành động của ngành du lịch đưa ra trong thời điểm hiện nay. Như chúng ta đã biết lữ hành là kết nối đầu tiên của đối tượng khách du lịch. Để làm tốt được thì các nhà lữ hành, khách sạn, vận chuyển khách du lịch chúng ta phải liên kết, thống nhất, hợp tác để vượt qua được khó khăn. Trong tình hình hiện nay, nhà nước cũng đã có những chính sách khẩn trương, cụ thể để ủng hộ ngành du lịch như giảm thuế, gia hạn thời gian nộp thuế cho các doanh nghiệp làm du lịch. Riêng đối với Quảng Ninh thị trường khách du lịch quốc tế chủ yếu vẫn là khách Trung Quốc. Đây vốn được xác định là thị trường tiềm năng. Nếu đưa ra mức giảm giá đối với thị trường này thì rất khó bởi lẽ với mức giá tour thấp như thời điểm hiện nay thì không thể giảm thêm được nữa. Quan điểm của chúng tôi đối với thị trường Trung Quốc vẫn giữ nguyên mức giá, chúng tôi chỉ áp dụng với hình thức hỗ trợ giá. Ngoài ra, năm 2009, theo dự báo thị trường khách du lịch Malaixia, Thái Lan, Xinhgapo đến Việt Nam và đến Hạ Long sẽ tăng. Tôi nghĩ rằng nếu gói kích cầu du lịch này được thực hiện nghiêm túc thì các khoản chi phí sẽ giảm, giá tour sẽ thấp, chắc chắn lượng khách du lịch từ thị trường ASEAN đến Hạ Long sẽ tăng. Bởi vì đây là thị trường khách có khả năng tiêu dùng rất cao. Đó là một dấu hiệu tốt đối với ngành du lịch. Bà Nguyễn Thị Bảo, Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Quảng Ninh: “Chú trọng đến việc nâng cao chất lượng dịch vụ”. Trong những năm gần đây, Quảng Ninh được đánh giá là một tỉnh có ngành du lịch phát triển rất nhanh, đặc biệt là khối khách sạn. Chúng tôi đã có một chuyến đi khảo sát thực tế dài ngày ở các trung tâm du lịch lớn của cả nước nhưng có lẽ không có tỉnh nào lại có giá phòng rẻ như khách sạn ở Quảng Ninh, đặc biệt giá chương trình tour. Thậm chí, có lúc giá phòng khách sạn đạt tiêu chuẩn 3 sao ở Quảng Ninh bán cho các đơn vị lữ hành chỉ có 140 nghìn đồng bao gồm cả ăn sáng. Chính vì vậy, khi có chương trình hành động này, chúng tôi nghĩ riêng giá khách sạn của Quảng Ninh là không thể giảm được giá nữa. Vì đã hạ giá đến mức kịch sàn rồi không còn gì để hạ nữa. Bây giờ, chúng ta phải bàn với nhau chú trọng đến việc nâng cao chất lượng dịch vụ. Tuy nhiên, chúng tôi được biết vào tháng 3 này, giá điện, nước tăng. Cùng với đó, ngành Điện lực thường xuyên cắt điện ở những giờ cao điểm gây ảnh hưởng rất lớn đến các hoạt động khách sạn. Vẫn còn tình trạng lộn xộn đón khách du lịch đi bằng giấy thông hành qua cửa khẩu Móng Cái của một số đơn vị lữ hành... Đây là những vấn đề bức xúc mà chúng tôi muốn kiến nghị cần có sự can thiệp của các cấp, các ngành Trung ương và chính quyền địa phương để góp phần thúc đẩy ngành du lịch phát triển, nhất là trong thời điểm hiện nay. Ông Lý Môn, Giám đốc Công ty cổ phần Du lịch Hạ Long: “Giải pháp kích cầu nội địa để tăng lượng khách trong nước”. Không phải đợi đến khi ngành Du lịch phát động chương trình, chúng tôi mới giảm giá, mà ngay từ đầu tháng 12 năm 2008, 6 đơn vị lữ hành đón khách du lịch tàu biển Trung Quốc chúng tôi đã có cuộc họp điều chỉnh, thống nhất giảm 10% so với mức giá ký hợp đồng để hỗ trợ cho phía bạn. Chúng tôi sẵn sàng ủng hộ chương trình hành động của ngành du lịch. Tuy nhiên, với Quảng Ninh thị trường khách du lịch quốc tế 80% là khách Trung Quốc, 100% lữ hành quốc tế đón khách Trung Quốc. Theo tôi, nên tập trung quảng bá thị trường Trung Quốc. Bởi đây, được đánh giá là địa bàn trọng điểm và tiềm năng. Nhà nước cũng nên có chính sách điều chỉnh giảm phí nhập cảnh để hưởng ứng chương trình hoạt động của ngành. Cùng với đó, giải pháp kích cầu nội địa để tăng lượng khách trong nước là cách tốt nhất trong tình thế hiện nay. Các doanh nghiệp làm du lịch cùng nhau xúc tiến tổ chức các chiến dịch quảng bá hình ảnh Vịnh Hạ Long tại các tỉnh miền Trung, miền Nam, Tây Nguyên của đất nước để thu hút du khách trong nước đến với Quảng Ninh và ngược lại. Bà Bùi Thị Chung, Giám đốc Khách sạn Sun light: “Không nên giảm giá khách sạn mà cần tăng các dịch vụ”. Khách sạn của tôi là khách sạn 3 sao. Nếu nói về giá phòng thì mức giá quá thấp so với những thành phố và địa phương khác. Tôi nghĩ, trong tình hình hiện nay là không nên giảm giá khách sạn nữa. Với mức giá 220 nghìn đồng/phòng đối với khách Việt Nam và giá 18-20 USD/phòng đối với khách nước ngoài là tương đối hợp lý. Vì thế, có nhiều tour khách du lịch quốc tế ngày trước đến Hạ Long chỉ ở lại có 1 đêm nhưng bây giờ đã chuyển về Hạ Long ở 2 đêm. Tôi đề nghị, không nên giảm giá khách sạn mà vẫn để nguyên mức giá cũ nhưng tăng các dịch vụ khác để khách hàng được hưởng các dịch vụ tốt hơn. Bên cạnh đó, tôi cũng đề nghị cùng với chính sách hỗ trợ về thuế, nhà nước cũng nên có những chính sách hỗ trợ các doanh nghiệp du lịch về giá điện nước như các ngành sản xuất khác. Thực tế, với mức tính giá điện theo giờ cao điểm và thấp điểm như hiện nay đơn vị tôi gặp rất nhiều khó khăn, ảnh hưởng đến lợi nhuận kinh doanh. Bởi lẽ, điện trong khách sạn của chúng tôi thời gian sử dụng chủ yếu rơi vào giờ giá cao. Mỗi tháng riêng tiền điện chúng tôi đã phải trả một khoản tiền khá lớn. Ông Đào Mạnh Lượng, Giám đốc Công ty TNHH Hạ Long Biển Ngọc: “Cần một “nhạc trưởng” đủ mạnh để các doanh nghiệp cùng phát triển”. Theo tôi, Chương trình hành động của Tổng cục Du lịch phát động là kịp thời và cần thiết, song để có kết quả tốt như mong đợi thì còn rất nhiều vấn đề phải làm. Hình như, chúng ta đang cần một ''nhạc trưởng'' đủ mạnh để làm đầu mối kết nối giữa các doanh nghiệp, là trọng tài phân xử quyền lợi giữa các bên, gắn kết giữa các doanh nghiệp du lịch lại với nhau. Tôi nghĩ, có nhiều cản trở khiến chương trình khó đạt được điều mà chúng ta kỳ vọng. Mặc dù nhà nước cũng đã tìm mọi cách có thể để hỗ trợ cho doanh nghiệp, nhưng cần có ''những cái đầu lớn'' để nghĩ ra những chính sách thật sự thông minh và thật sự ''trúng'' để sự hỗ trợ được rộng hơn, thiết thực hơn. Chẳng hạn, việc hỗ trợ lãi suất tiền vay, không biết các ngân hàng đã giải ngân cho vay được bao nhiêu doanh nghiệp, còn tôi sau khi hăm hở đến với ngân hàng được nghe tư vấn, hướng dẫn, giải thích... đã phải ra về và thầm nghĩ: việc hỗ trợ lãi suất này mang tính động viên nhiều hơn tính kinh tế. Giả sử với giá trị lãi suất được Nhà nước hỗ trợ đó đưa thẳng vào hỗ trợ thêm về thuế cho các doanh nghiệp thì động lực ''kích'' thực sự đơn giản hơn, nhanh hơn và lớn hơn rất rất nhiều. Công ty tôi có tham gia trong chương trình tour khuyến mại của Tổng cục Du lịch đã phát động. Tôi thiết nghĩ trong thời điểm hiện nay, mỗi doanh nghiệp phải biết hy sinh thiệt thòi nhỏ để hướng tới cái lợi lớn hơn. Toàn ngành tăng trưởng thì cá nhân từng doanh nghiệp mới có cơ hội phát triển.