Tập trung cho năm giải phóng mặt bằng 2009: Tất cả bắt đầu từ sự quyết tâm

Năm 2008 được ghi nhận là năm có nhiều chuyển biến tích cực trong tháo gỡ khó khăn về mặt bằng cho các dự án công trình trọng điểm. Sẵn đà tiến tới, năm 2009 được Ban chỉ đạo giải phóng mặt bằng (GPMB) tỉnh xác định là năm tập trung cho công tác GPMB.

Làm tốt công tác này không chỉ tạo điều kiện cho các công trình, dự án nhanh chóng được triển khai thuận lợi mà đây còn là biện pháp hữu hiệu trong thực hiện các giải pháp chống suy giảm kinh tế, kích cầu đầu tư của Chính phủ. 

Chia sẻ kinh nghiệm trong thực hiện công tác GPMB năm 2008, các địa phương đều cho rằng: Tất cả bắt đầu từ sự quyết tâm, nếu huy động sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị thì các “nút thắt” đều có thể giải quyết được. Cũng từ quyết tâm này mà năm 2008, Tỉnh uỷ đã quyết định thành lập Ban chỉ đạo GPMB tỉnh. Quyết định này tạo ra một nhận thức mới trong tư tưởng, hành động của cấp uỷ, chính quyền, các đoàn thể quần chúng từ tỉnh đến các huyện, thị xã, thành phố về tầm quan trọng của công tác bồi thường, GPMB trong việc thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh, từ đó nâng cao trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân đối với công việc này. UBND tỉnh đã ban hành gần 50 văn bản chính sách về bồi thường, GPMB, tập trung giải quyết những vấn đề: Chính sách đất đai (xác định hạn mức đất ở, xác định nguồn gốc, ranh giới, diện tích đất các loại); chính sách hỗ trợ, chuyển đổi nghề nghiệp tạo việc làm, hỗ trợ đất nông nghiệp xen kẽ trong khu dân cư, hỗ trợ đất tái định cư; chính sách liên quan đến tái định cư; đơn giá bồi thường, hỗ trợ (đơn giá đất, vật kiến trúc, cây cối hoa màu); chính sách liên quan đến việc công bố cắm mốc hành lang công trình đường bộ phục vụ cho công tác bồi thường, GPMB. Đối với từng dự án đều có chỉ đạo cụ thể, xác định rõ trách nhiệm của từng địa phương, sở, ngành liên quan, tìm hiểu kỹ nguyên nhân của sự vướng mắc ở từng dự án để có cách giải quyết kịp thời. Nguyên tắc 5 công khai (công khai quy hoạch; chính sách, đơn giá bồi thường; kết quả thống kê kiểm đếm; phương án bồi thường hỗ trợ; chi trả tiền bồi thường, hỗ trợ) bước đầu được các địa phương áp dụng thực hiện  tốt. Do vậy đã giải quyết được mối quan hệ giữa quyền của Nhà nước (đại diện sở hữu toàn dân về đất đai) và quyền của người sử dụng đất đã được pháp luật công nhận; giải quyết mối quan hệ giữa lợi ích của xã hội, lợi ích nhà đầu tư cần sử dụng đất với người có đất bị thu hồi; chấp hành đúng các quy định của Nhà nước về trình tự, thủ tục thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.
Với cách làm trên, năm 2008 đã tháo được những nút thắt gây trở ngại cho thực hiện các dự án nhiều năm qua trên địa bàn tỉnh. Điển hình là tuyến đường 188 (Đông Triều) chỉ dài hơn 1km nhưng đã 4 năm vẫn không GPMB được để triển khai thi công. Với quyết tâm phải hoàn thành tuyến đường này để kịp thông xe cầu Đá Vách trước Tết Nguyên đán Kỷ Sửu, trong 6 tháng cuối năm với sự chỉ đạo quyết liệt của tỉnh, sự vào cuộc tích cực của chính quyền địa phương, cơ quan chuyên môn nghiên cứu tìm hiểu kỹ những vướng mắc trong GPMB đoạn đường này nên đến tháng 11-2008 các phương án đền bù đất nông nghiệp cho gần 400 hộ dân và đất ở cho 27 hộ đã hoàn thành. Các hộ dân sau khi được tuyên truyền, giải thích và giải quyết thoả đáng quyền lợi theo đúng quy định của pháp luật đã nhanh chóng bàn giao mặt bằng cho nhà thầu tổ chức thi công dự án. Hay tuyến đường 279 cũng mất 5 năm loay hoay với việc GPMB trong khi đường ngày càng xuống cấp cản trở sự đi lại, giao thương của người dân. Cũng bắt đầu từ quyết tâm phải tháo được nút thắt cho dự án này nên chỉ trong khoảng thời gian 5 tháng (từ tháng 7 đến tháng 12-2008) cùng với việc tuyên truyền, vận động và thực hiện đúng, đủ các chế độ, chính sách theo quy định các hộ dân thuộc diện đền bù GPMB đã đồng ý bàn giao mặt bằng cho nhà thầu tổ chức lực lượng thi công. Tất cả những điểm vướng mắc nhất về mặt bằng của dự án trên địa bàn TP Hạ Long và huyện Hoành Bồ đều đã cơ bản được giải quyết.

Riêng với Tiểu dự án đường sắt Phả Lại - Hạ Long, thuộc dự án tuyến đường sắt Yên Viên - Phả Lại - Hạ Long - Cái Lân là dự án trọng điểm của Nhà nước và của tỉnh. Dự án hoàn thành sẽ góp phần cải thiện điều kiện căn bản về giao thông nối liền tỉnh Quảng Ninh với một số địa phương khu vực đồng bằng Bắc Bộ, góp phần quan trọng vào việc thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh. Chính vì vậy công tác bồi thường, GPMB của dự án đã được Thủ tướng Chính phủ đặc biệt quan tâm chỉ đạo. Khó khăn lớn nhất của dự án này trong GPMB chính là vì đi qua nội đô của thành phố, nơi mà việc đền bù, di dời các hộ dân không phải dễ dàng. Xác định tầm quan trọng của dự án, UBND tỉnh đã ban hành một chỉ thị riêng cho việc GPMB dự án này, yêu cầu các ngành liên quan và các địa phương có tuyến đường sắt đi qua tập trung chỉ đạo triển khai nhanh tiến độ GPMB để bàn giao cho chủ đầu tư theo đúng tiến độ; giao riêng cho TP Hạ Long có trách nhiệm giải quyết dứt điểm các vướng mắc, tồn tại và kết thúc công tác bồi thường GPMB, bàn giao mặt bằng toàn tuyến tiểu dự án trước ngày 30-3-2009. Thực hiện chỉ đạo này, thành phố đã tổ chức phổ biến, tuyên truyền, công khai về cơ chế chính sách bồi thường giải phóng mặt bằng, tổ chức các cuộc đối thoại với các hộ dân. Các ngành của tỉnh cũng đã cùng với thành phố tập trung tham mưu cho UBND tỉnh giải quyết kịp thời những vướng mắc về cơ chế chính sách, nhờ đó công tác GPMB dự án đã đáp ứng được tiến độ thi công.

Ngoài các dự án hạ tầng giao thông, những công trình, dự án khác cũng đã được quan tâm chỉ đạo tháo gỡ những khó khăn về mặt bằng như: Các vướng mắc trong công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng mỏ sét của dự án Nhà máy Xi măng Hạ Long và Xi măng Thăng Long (Hoành Bồ). Trong quá trình triển khai, các hộ dân kiến nghị về việc hỗ trợ chênh lệch giữa đơn giá đất nông nghiệp cũ và đơn giá đất nông nghiệp, trên cơ sở nội dung đề xuất của UBND huyện Hoành Bồ, liên ngành và hỗ trợ tích cực của các chủ đầu tư dự án nên các vướng mắc đã cơ bản được giải quyết. Hay dự án Trung tâm Nhiệt điện Mông Dương (Cẩm Phả) đã cơ bản hoàn thành 80% khối lượng GPMB, bàn giao xong các hạng mục như nhà máy chính, kênh dẫn nước làm mát, nắn sông và kênh nước thải. Thời gian tới TX Cẩm Phả sẽ tập trung GPMB bãi thải xỉ và một phần đất xây dựng văn phòng điều hành sản xuất. Nhà máy Nhiệt điện Mạo Khê (Đông Triều) đã giải phóng được 2/3 mặt bằng toàn dự án. Ngoài ra còn một loạt các dự án khác cũng đã có chuyển biến tốt trong công tác đền bù giải phóng mặt bằng như: Nhà máy Nhiệt điện Quảng Ninh, Nhà máy Xử lý nước thải Hà Khánh, khu dịch vụ hậu cần cảng Cái Lân, đập tràn xả lũ hồ Yên Lập, khu dân cư ao cá phường Cao Thắng, các dự án chợ Hà Tu, bến số 2, 3, 4 Cảng Cái Lân, dự án thoát nước vệ sinh môi trường, dự án Khu công nghiệp Việt Hưng (TP Hạ Long); Khu công nghiệp Chạp Khê, Nhà máy Nhiệt điện Uông Bí tại phường Bắc Sơn (TX Uông Bí); tuyến đường điện 500KV Thường Tín -  Hoành Bồ (Quảng Ninh)…