Trong khuôn khổ Diễn đàn Du lịch Liên Khu vực Đông Á - EATOF 2010, ngày 14-9, tại Khu du lịch quốc tế Tuần Châu (TP Hạ Long) diễn ra Hội nghị chuyên đề Phát triển du lịch khu vực Đông Á. Hội nghị là nơi tập trung nhiều trí tuệ, những bài học, kinh nghiệm quý báu, bài nghiên cứu về mô hình phát triển du lịch của các quốc gia thành viên EATOF. Báo Quảng Ninh xin trích đăng một số tham luận, bài học kinh nghiệm được trình bày tại hội nghị.
* Định hướng phát triển cho du lịch biển tại Quảng Ninh (tham luận của PGS.TS: Trần Thị Minh Hòa, Trưởng Khoa Du lịch, Trường ĐH KHXH&NV, Đại học quốc gia Hà Nội): Trong những năm qua Quảng Ninh là một điểm đến hấp dẫn của du khách đặc biệt với khách quốc tế. Tuy nhiên về tốc độ tăng trưởng giai đoạn 2000-2009 đạt 14,4% (với khách quốc tế) và 9,9% với khách nội địa, thấp hơn mức toàn quốc (lần lượt là: 17% và 15%). Dù có đổi mới về cơ sở vật chất nhưng vẫn bộc lộ một số hạn chế: nguồn nhân lực, phương tiện vận chuyển, cơ sở lưu trú, ăn uống chất lượng phục vụ còn kém, cơ sở vui chơi giải trí trên bờ còn nghèo... chưa giữ chân được du khách lâu, khó đáp ứng đoàn khách lớn. Dễ thấy Quảng Ninh có ưu đãi, thuận lợi về giao thông biển, tài nguyên du lịch biển vào loại đặc sắc nhất nước (như: thắng cảnh Vịnh Hạ Long, Vườn quốc gia Bái Tử Long, Trà Cổ...). Tuy nhiên, những lợi thế đó chưa được Quảng Ninh phát huy để tạo thế mạnh cho địa phương. Một số đề xuất định hướng phát triển: 1. Quản lý chặt chẽ đầu tư để đảm bảo cảnh quan đồng bộ, bền vững, ưu tiên nhà đầu tư lớn, đầu tư riêng biệt các khu du lịch cao cấp và đại chúng, phát triển khu chuyên biệt, sản phẩm du lịch, lưu niệm đặc chưng; 2. Thường xuyên thanh kiểm tra, siết lại phạt hành chính đảm bảo môi trường du lịch, môi trường kinh doanh, an toàn cho du khách. Ngoài ra cần phát triển các sản phẩm du lịch mới: thăm quan làng chài, lặn biển...; đẩy mạnh thu hút chi trả cao (Bắc Âu- Mỹ), đào tạo nhân lực về ngoại ngữ, kiến thức du lịch cộng đồng... * Kinh nghiệm phát triển du lịch nông thôn ở huyện Sleman Regency của Yogyakarta, Indonexia (Tham luận của ông Wardiyanto, đại diện tỉnh Du lịch thôn bản là một khái niệm được giới thiệu lần đầu tiên vào năm 2001 để mô tả các làng bản được phát triển như một điểm du lịch. Ở huyện Sleman regency, du lịch thôn bản được phát triển như một phần của du lịch đại chúng theo một số nguyên tắc: sự tham gia của toàn cộng đồng, tự trị và phân cấp, định hướng cộng đồng và phát triển nông thôn toàn diện. Huyện Sleman regency có khoảng 38 làng đã được phát triển thành làng du lịch trong đó có 4 làng du lịch thành công, đó là các làng: Kembangarum, Pentingsari, Ketingan, Kelor, Brayut, và Tanjung. Đứng đầu mỗi làng du lịch là người lãnh đạo của làng, là người có mối quan hệ với hầu hết tất cả mọi người trong làng để phục vụ du khách tham quan khu vực. Chỗ ăn nghỉ cho khách du lịch được bố trí trong các nhà ở của người địa phương. Thực phẩm phục khách du lịch do người dân địa phương cung cấp và họ phục vụ theo thực đơn địa phương. Du khách sẽ tham gia các hoạt động của làng như: khiêu vũ, múa dân gian, thêu tranh, canh tác trên cách đồng lúa... Để phát triển làng du lịch đòi hỏi phải có nguồn nhân lực có trình độ quản lý du lịch. Chính quyền Sleman regency đã thực hiện một số chương trình đào tạo nâng cao năng lực của các tổ chức du lịch làng như: đào tạo tiếng Anh, đào tạo kỹ thuật hướng dẫn , đào tạo quản lý du lịch làng nghề, đào tạo tiếp thị du lịch làng nghề, đào tạo ẩm thực, chế biến món ăn... * Trách nhiệm bảo vệ môi trường, dự án chiến thắng rác thải, phát triển du lịch (Tiến sỹ Milagros C. Espina, Trường Đại học San- Jose-Recoletos, Tỉnh Cebu, Philipin): Tham luận này đề cập tới trách nhiệm quản lý môi trường Đại học San-Jose-Recoletos của các viện sỹ và một bộ phận tôn giáo với chương trình dài hạn là: Chiến thắng rác thải (WOW). Cốt yếu của chương trình là kêu gọi các thành viên trong trường bảo vệ tài nguyên, sinh thái quản lý chất thải như một phong cách sống tới các cá nhân, nhóm và tập thể trong trường. Chương trình được thực hiện qua các dự án mục tiêu tạo nét văn hóa như: Kết hợp giá trị, trách nhiệm quản lý môi trường vào giá trị con người trong lý lịch, hội thảo tương tác, triển lãm xanh; giữ gìn bảo tồn: giải pháp "ngày hạn chế xe hơi" vào thứ 6 cuối cùng của tháng, tạo các nhóm khu vực, hợp tác với cộng đồng nhỏ hoặc đại lý du lịch dọn bờ biển, cấm sử dụng túi nhựa. Ngoài ra còn có nhiều sáng kiến xanh tạo môi trường trong lành, quản lý chất thải... Với chiến lược các nhà nghiên cứu xác định mục tiêu cụ thể cũng nhưng thiết lập các hệ thống thông tin truyền thông các điển hình cho các trường học khác, chính quyền địa phương và ngành kinh tế xã hội đến xem. Qua đó, trong thời gian qua tỉnh Cebu và phòng Công nghiệp thương Mại CeBu cũng tiến hành xúc tiến đẩy mạnh du lịch sinh thái, hợp tác với các doanh nghiệp tư nhân... Câu chuyện chiến thắng rác thải thể hiện rằng các tổ chức, cộng đồng đã duy trì được những chương trình môi trường, tạo ảnh hưởng tới doanh nghiệp và du lịch. Qua đó có gợi ý cho EATOF phải lập ra một trường hoặc chính sách mạnh mẽ toàn diện về môi trường, phát triển một chương trình nhận thực để hợp tác và hỗ trợ lẫn nhau.
Dựa trên nghiên cứu các loại hình làng du lịch hầu hết các làng du lịch không chỉ phục vụ du khách thưởng thức thiên nhiên, mà còn cung cấp cho du khách những kiến thức và kỹ năng mới. Tất cả các làng du lịch đều đưa văn hoá truyền thống và các hoạt động nghệ thuật vào để phục vụ du khách. Những hoạt động này có vai trò quan trọng trọng việc thu hút khách du lịch. Mỗi làng du lịch có một nhóm nghệ sĩ truyền thống riêng. Để duy trì hoạt động nghệ thuật, các nhóm duy trì sinh hoạt nghệ thuật thường xuyên và sẽ thực hiện biểu diễn nhiều hơn khi có du khách.