Khi cái nghèo còn luẩn quẩn chưa dứt thì ước mơ có được ngôi nhà chắc chắn, kiên cố là điều xa vời của nhiều hộ nghèo. Việc triển khai mạnh mẽ, đầy quyết tâm của tỉnh nhằm thực hiện Quyết định 167 của Thủ tướng Chính phủ đã giúp nhiều người nghèo trên địa bàn tỉnh biến ước mơ thành sự thật. Tết này, hàng nghìn hộ đã được đón niềm vui trong căn nhà mới ấm áp...
Gia đình chị Chạc Cắm Múi, xã Quảng Lâm, Đầm Hà xây dựng ngôi nhà mới khang trang nhờ tiền hỗ trợ của T.Ư, tỉnh và đóng góp của anh em, dòng tộc.
Niềm vui lớn của hộ nghèo
Chỉ còn vài ngày nữa là Tết, hôm nay nhà bà Tằng Sắt Múi, dân tộc Dao, thôn Làng Lốc, xã Nam Sơn (Ba Chẽ) đông vui hơn khi ngôi nhà mới vừa hoàn thiện. Con cái quây quần bàn ngày tổ chức vào nhà mới, khiến không khí càng rôm rả. Cô con gái út đi kiếm cành đào về cắm. Cô cười thích thú: “Tết năm nay vui quá có nhà mới rồi...”. Ngôi nhà mới của bà Múi khoảng 30m2, tường gạch chắc chắn, mái ngói đỏ tươi, nền nhà láng xi măng bóng loáng. Có được ngôi nhà này, bà Múi vẫn còn cảm giác như mình đang mơ. Bà vốn đông con, tới 9 đứa. Lo cho chúng ăn hàng ngày, rồi lại lo dựng vợ gả chồng... khiến cuộc sống của gia đình bà luôn nghèo khổ. Chồng bà mới mất đầu năm 2009, còn 3 mẹ con sống trong căn nhà tường đất cũ nát, mưa xuống, huy động đủ loại chậu, xô mà vẫn ướt. Trận lũ lịch sử năm 2008 khiến ngôi nhà càng sập sệ. 7 người con đã có gia đình, nhưng cuộc sống cũng nghèo khó, không thể góp đủ tiền giúp mẹ xây nhà, vay mượn lại lo không biết lấy gì để trả. Bà luôn mơ ước có được ngôi nhà chắc chắn để ở. Và mơ ước đó đã trở thành hiện thực. Gia đình bà nằm trong diện được hỗ trợ xây dựng nhà ở theo Quyết định 167 của Thủ tướng chính phủ. Được thôn thông báo: T.Ư, tỉnh, hỗ trợ gia đình 22 triệu đồng và Ngân hàng chính sách cho vay 8 triệu đồng để xây lại nhà bà đã mạnh dạn vay ngân hàng, xóm làng để ứng trước mua nguyên vật liệu quyết tâm làm nhà. Các con bà gom góp mỗi nhà 1-2 triệu đồng giúp mẹ... Vậy là căn nhà mới hoàn thành. Bà Múi tâm sự: “A lúi, tao tưởng cả đời sống ở nhà mục nát, không tin nổi giờ lại được cái nhà mới. ơn Đảng, Nhà nước quá! Mấy bữa nữa tao soạn cơm cúng tổ tiên để vào nhà mới ở. Tao không có tiền, nhưng sẽ mua mấy gói bánh, kẹo mời bà con chúng nó đến chia vui”. Còn gia đình anh Nguyễn Văn Coỏng thôn Tân Tiến, xã Đồn Đạc (Ba Chẽ) không giấu nổi niềm vui khi ngôi nhà mới sắp hoàn thành. Kết hôn hơn chục năm, anh chị vẫn phải sống nhờ gian bếp của bố mẹ chồng; ông bà đông con nên cuộc sống bất tiện. Gian bếp đó cũng xuống cấp, dột nát. Chỉ có mấy sào ruộng, cuộc sống của anh chị cũng rất khó khăn. Được hỗ trợ xây nhà ở anh chị vui lắm. Thấy Nhà nước hỗ trợ, bố mẹ cho anh chị mảnh đất để xây nhà mới đón tết năm nay. Họ hàng mỗi người một tay giúp vận chuyển vật liệu, ngôi nhà sắp hoàn thiện. Chị Mười, vợ anh Coỏng xúc động nói: “Được Nhà nước, tỉnh hỗ trợ xây nhà ở, tôi cảm ơn nhiều lắm. Nếu để bản thân tự mình, không biết bao giờ chúng tôi mới dám nghĩ đến cái nhà chắc chắn để ở. Có nhà mới, Tết này vui biết bao...”.. Hầu hết các hộ nghèo khó khăn về nhà ở đều có những hoàn cảnh đặc biệt khó khăn như gia đình chị Chạc Cắm Múi, dân tộc Dao, xã Quảng Lâm (Đầm Hà) lấy chồng được hơn một năm thì chồng bỏ. Chị một mình nuôi đứa con nhỏ mới hơn 2 tuổi, nhà chẳng có ruộng chỉ đi làm thuê làm mướn kiếm sống. Nhà chị ở quá cũ, những đêm mưa to, 2 mẹ con lại phải chạy sang bà ngoại trú tạm vì lo nhà sập. Được hỗ trợ, chị quyết tâm lo đến việc “an cư” của mình. Chỉ ngôi nhà sắp hoàn thiện của mình, ánh mắt chị không giấu nổi niềm vui: “Từ nay, tôi không phải sống nơm nớp lo nhà sập nữa rồi. Thôn bình xét, gia đình tôi nằm trong diện Nhà nước hỗ trợ, anh em động viên cố làm trong năm để ở, mỗi người góp thêm một chút, vậy là tôi có nhà mới. Năm nay là cái tết đáng nhớ nhất với mẹ con tôi. Ra tết, tôi sẽ tiếp tục vay ngân hàng để đầu tư nuôi lợn, phải cố gắng xóa cái nghèo cho mình không phụ công hỗ trợ của Đảng, của Nhà nước”. Niềm vui nhà mới không chỉ đến với nhiều hộ nghèo ở Ba Chẽ, Đầm Hà, mà đang lan tỏa ở tất cả các địa phương trong tỉnh. Tính đến ngày 24-12-2009, 478 hộ nghèo ở 14 huyện, thị xã, thành phố đã xây dựng xong nhà ở, và đến Tết Nguyên đán Canh Dần này, hơn 1.600 hộ nghèo được đón Tết trong căn nhà mới của mình.
Bà con trong xã góp công giúp hộ nghèo được hỗ trợ về nhà ở của xã Nam Sơn (Ba Chẽ) xây nhà đón tết.
Và quyết tâm của cả hệ thống chính trị
Việc chung tay góp sức xây nhà ở cho hộ nghèo luôn là vấn đề được tỉnh quan tâm, lãnh đạo, chỉ đạo kịp thời, đúng đối tượng, tạo được sự đồng thuận của xã hội. Từ năm 2001-2006 tỉnh đã triển khai xây mới, nâng cấp, sửa chữa, cải thiện nhà ở cho gần 7.000 hộ nghèo. Các ban, ngành, đoàn thể, doanh nghiệp, lực lượng vũ trang dốc sức vào cuộc với nhiều phong trào như: “Mái ấm công đoàn” của Liên đoàn Lao động tỉnh, “Mái ấm tình thương” của Hội liên hiệp phụ nữ, “Xây nhà ở cho cựu thanh niên xung phong” của Đoàn thanh niên, “Chương trình mái ấm biên cương” của Bộ đội biên phòng v.v... Mặc dù vậy, số hộ nghèo cần giúp đỡ về nhà ở trên địa bàn tỉnh vẫn còn nhiều. Cuối năm 2008, Thủ tướng Chính phủ ra Quyết định 167 “Về chính sách hỗ trợ hộ nghèo về nhà ở” càng tạo động lực để tỉnh thể hiện quyết tâm giúp các hộ nghèo xóa nhà dột nát. “Đề án hỗ trợ hộ nghèo về nhà ở của tỉnh được phê duyệt. Việc rà soát nhu cầu về nhà ở của các hộ nghèo nhanh chóng được thực hiện, từ kết quả bình bầu hộ nghèo đủ tiêu chuẩn hỗ trợ về nhà ở ở các thôn, bản cho kết quả gần 4.000 hộ ở khu vực nông thôn trên địa bàn cần hỗ trợ cải thiện nhà ở. Qua quá trình khảo sát, nhận thấy nguồn lực của các hộ nghèo trên địa bàn còn hạn chế, nhiều hộ nằm ở khu vực hẻo lánh, giá cước vận chuyển nguyên vật liệu khó khăn... nếu tỉnh chỉ hỗ trợ khoảng 20% so với số vốn ngân sách T.Ư thì tính khả thi “Đề án hỗ trợ hộ nghèo về nhà ở” của tỉnh sẽ không cao; bởi vậy tỉnh đã quyết định: Hỗ trợ cho mỗi hộ thuộc diện được xây mới nhà ở 15 triệu đồng, trong đó 4 triệu đồng tiền mặt và 11 triệu đồng hỗ trợ bằng nguyên vật liệu. Như vậy với tổng số tiền hỗ trợ của T.Ư và tỉnh (21-22 triệu đồng/hộ), theo giá hiện nay, các hộ có thể xây được ngôi nhà có tuổi thọ từ 10 năm trở lên, diện tích tối thiểu 25m2. Tỉnh kiên quyết đưa ra mục tiêu đến trước Tết Canh Dần 2010, 8 huyện: Đông Triều, Uông Bí, Yên Hưng, Hạ Long, Cẩm Phả, Cô Tô, Tiên Yên, Móng Cái thực hiện xong hỗ trợ xây mới nhà. Các địa phương khác sẽ hoàn thành trước tháng 10-2010, sớm hơn 2 năm so quy định của T.Ư UBND tỉnh, UB MTTQ tỉnh đã phối hợp tổ chức Chương trình “Chung tay vì người nghèo Quảng Ninh năm 2009” vận động sự ủng hộ, giúp đỡ của cộng đồng các doanh nghiệp, các nhà hảo tâm đóng góp xây dựng Quỹ vì người nghèo năm 2009 để có nguồn lực hỗ trợ hộ nghèo về nhà ở. Để có vật liệu cho người dân làm nhà ngay trong mùa khô này, tỉnh đã huy động các doanh nghiệp sản xuất vật liệu xây dựng trên địa bàn ứng trước vật liệu cho nhân dân, giới thiệu các đơn vị cung cấp vật liệu cho các địa phương. Các địa phương chủ động trong ký kết, đàm phán với doanh nghiệp để hỗ trợ một phần kinh phí cước vận chuyển vật liệu cho bà con. Tỉnh cũng khuyến khích các địa phương tăng cường vận động doanh nghiệp, đoàn thể ủng hộ đóng góp, vận động bản thân hộ ngèo đứng ra vay vốn ngân hàng chính sách, huy động họ hàng, dòng tộc giúp đỡ để xây được căn nhà có diện tích lớn hơn mức tối thiểu, to đẹp hơn... Cùng thực hiện quyết tâm của tỉnh các địa phương, ban, ngành đã tích cực vào cuộc, BCĐ thực hiện đề án hỗ trợ hộ nghèo về nhà ở từ tỉnh đến xã được thành lập, sự phân công trách nhiệm rõ ràng cho từng thành viên. Công tác tuyên truyền được đẩy mạnh. Một số địa phương còn trích ngân sách của mình để giúp hộ nghèo như thành phố Hạ Long trích 150 triệu đồng hỗ trợ 10 hộ nghèo của thành phố xây dựng nhà. Một số địa phương khác tích cực vận động sự ủng hộ giúp đỡ của các doanh nghiệp. Với những hộ quá khó khăn hoặc neo người, các địa phương vận động đoàn thể, lực lượng thanh niên cùng vào cuộc giúp vận chuyển vật liệu, công xây dựng. Một số xã thì tạo điều kiện cấp đất gần trung tâm thôn cho những hộ nghèo sống ở khu vực hẻo lánh xây dựng nhà, như trường hợp gia đình ông Voòng Sáng Mìn ở bản Làng Ngang, xã Quảng An (Đầm Hà). Ông Voòng cho biết: “Mấy cái tết trước, tao ngại đi đến nhà họ hàng, đường xa quá, lại khó đi. Nay về đây gần các nhà khác, gia đình tao lại có nhà mới để ở, có điện sáng, Tết này nhất định phải đi nhiều nhiều thăm chúng nó...”.
Gia đình ông Lục Văn Ổn, Khe Phụt Trong, xã Thanh Sơn (Ba Chẽ) đang khẩn trương xây nhà đón tết Canh Dần bằng nguồn vốn của Đề án Hỗ trợ hộ nghèo về nhà ở.
Để đảm bảo các hộ nghèo được hỗ trợ về nhà ở xây nhà đảm bảo độ bền vững theo quy định, nhiều địa phương thường xuyên trực tiếp đi kiểm tra việc thực hiện xây dựng của các hộ. Riêng tỉnh đã thành lập 2 đoàn kiểm tra việc thực hiện đề án của các địa phương. Qua kiểm tra cho thấy, các nhà xây dựng xong và những nhà sắp xong đều đạt và vượt diện tích, tiêu chuẩn theo quy định, phù hợp với điều kiện sinh hoạt của gia đình. 8 địa phương chỉ đạo điểm xong trước tết Nguyên đán 2010 cơ bản đều hoàn thành mục tiêu đặt ra. Riêng với huyện Tiên Yên, trong quá trình rà soát, có 235 hộ phát sinh thêm sẽ hoàn thành trong năm 2010, còn 563 hộ đã rà soát đưa vào danh sách từ trước đó cũng đã hoàn thành xây dựng xong nhà ở để đón tết. Những ngôi nhà chứa đựng tình cảm, tâm huyết của tỉnh, của các ban, ngành, đoàn thể, địa phương... sẽ tiếp thêm nghị lực cho các hộ nghèo vươn lên, ổn định cuộc sống và “Đề án hỗ trợ hộ nghèo về nhà ở” của tỉnh sẽ thành công với sự chung tay của cộng đồng.
