Vào khoảng 11h30 ngày 26/7, tại thôn Lệ Kỳ II, xã Vĩnh Ninh, huyện Quảng Ninh (Quảng Bình), trong lúc dùng máy nổ để nạo vét giếng khơi ở độ sâu hơn 4m, ba người đã bị chết ngạt.
Phân tích của các chuyên gia cho thấy, hít phải khí độc trong tự nhiên có thể gây ngạt tức thì, do vậy trước khi xuống sâu dưới lòng đất, người dân cần có những biện pháp kiểm tra độ an toàn.
Khí độc + khói thải...
Ông Trần Khắc Tuyến, giám đốc Trung tâm Năng lượng mới và tái tạo, Viện Khoa học Năng lượng cho biết, không khí ở độ sâu 4m thường có nồng độ khí độc rất đậm đặc. Trong đó có metan (CH4) là một khí độc có thể gây chết người. Trong thành phần khí còn lẫn một số tạp chất như oxit nitơ (NO) hay sunfua hydro (H2S) sinh ra từ bùn sâu, ủ lâu ngày trong lòng đất.
Các khí độc này thường có mặt trong lớp bùn ở độ sâu đáy ao khoảng 2m. Trường hợp tai nạn đáng tiếc trên, khi xuống đến độ sâu dưới 4m thì lượng khí độc này đã có nồng độ rất lớn nếu không được xử lý trước.
Người xuống đào, nạo vét hay khảo giếng thường có nguy cơ ngộ độc khí này, thậm chí trong nhiều trường hợp dẫn đến tử vong. Vì khí này nặng hơn nên đẩy oxy lên trên, không khí phía dưới sẽ chỉ còn các khí độc nên khi người dân xuống phía dưới đáy giếng để nạo vét bùn sẽ bị ngạt thở, lịm dần và chết. Tại các vùng đồng bằng, nhất là tại các vùng đất trước đây là đầm lầy, nhiều cây cối thì khí metan càng cao. Còn các vùng đá ong có nhiều lỗ khí nên khí metan sẽ ít hơn.
Thả gà để cứu người
Theo PGS.TS Lê Văn Doanh, để kiểm tra dưới đáy giếng có khí metan hay không, người dân cần kiểm tra bằng các cách đơn giản như sau: Đưa cây đèn cầy (nến) hoặc que quẹt xuống dưới, nếu nến hoặc quẹt bị tắt thì chứng tỏ dưới đó khí metan nhiều và không có không khí. Con người lúc này cần lên gấp, không xuống thêm nữa. Nếu cần đào sâu thêm hoặc khảo giếng nhất thiết phải có các biện pháp để tránh nguy cơ bị chết ngạt, như sử dụng quạt để đưa không khí trên cao xuống dưới và đẩy dần khí metan lên cao.
Ông Trần Khắc Tuyến cũng cho rằng, ngay cả khi đã dùng quạt thông gió thổi bớt các khí độc bay lên trên thì để đảm bảo an toàn cho con người, tốt nhất trước khi xuống giếng sâu vẫn nên thả một con vật như gà, hay chó, mèo xuống trước để kiểm tra. Nếu con vật này không sống được tức là nồng độ khí độc vẫn còn đậm đặc và chưa đảm bảo an toàn cho con người. Chỉ khi xử lý hết khí độc và thả gà xuống vẫn sống được, con người mới có thể xuống độ sâu đó một cách an toàn. Ngoài ra, người dân cũng có thể đeo mặt nạ phòng độc hoặc tự chế ống dẫn khí để có thể hít thở được không khí an toàn.
PGS Lê Văn Doanh cũng không loại trừ khả năng các nạn nhân trên sử dụng máy nổ chạy bằng xăng. Bản thân không khí dưới giếng sâu đã độc như thế nên việc đưa máy nổ chạy xăng xuống dưới sẽ càng nguy hiểm, vì khi máy chạy sẽ xả ra các khí độc tương tự khói xe máy, chẳng hạn như khí CO, SO2 và NOx... Hầu hết các khí này đều nặng hơn nên sẽ chìm xuống và đẩy khí oxy (O2) lên trên khiến người ở dưới lòng giếng không có oxy để thở dẫn đến trạng thái bị ngạt, lịm dần và dẫn đến chết.