Dọc đường thăm thú đất nước "Chùa Tháp" cổ kính, tiếp cận cách làm du lịch nước bạn, tôi đi hết từ ngạc nhiên này đến ngạc nhiên khác. Ngẫm lại du lịch xứ ta mà nhiều lúc thấy chạnh lòng.
Trước khi sang Campuchia, tôi chỉ biết đến đất nước láng giềng nhỏ bé (chỉ khoảng 15 triệu dân) này bởi khu đền Angkor Wat, với tên gọi Chùa Tháp. Điều đó khiến tôi tưởng tượng ở đó có nhiều chùa theo kiến trúc hình tháp. Nghĩ thế nhưng còn mải ước vọng được đến những chân trời xa của châu Âu, châu Phi, châu Mỹ, chứ đâu có để tâm việc đi du lịch sang "nhà hàng xóm"…
Khoảng 600 km từ TP.HCM đến Siêm Riệp, cỡ như TP.HCM đến Quy Nhơn mà cảnh quan thay đổi hoàn toàn. Cảm giác đầu tiên là hơi thất vọng bởi sự khô cằn khát cháy của thiên nhiên suốt dọc đường đi, vắng bóng hoàn toàn những cánh đồng, những dòng sông… vốn không thiếu trên những vùng quê Việt.
Tôi hơi ngạc nhiên khi anh hướng dẫn viên bản xứ thật thà kể, người Campuchia rất “lười”, họ chỉ làm đến đủ ăn rồi dành thời gian đi chơi và hưởng thụ cuộc sống. Những người có sản nghiệp lớn ở đây phần lớn là người nước ngoài, trong đó rất nhiều Việt kiều và Hoa kiều.
Chưa hết, ngay lập tức bị “choáng” bởi giao thông ở đây dường như… ít luật lệ. Khó mà tin chuyện xe khách chở người thoải mái, khách ngồi cheo leo vắt vẻo đầy cả lên mui xe cho… nóng (giữa trời nắng chang chang). Chợt nghĩ, ở Việt Nam mà chở khách kiểu này, đâm nhau một phát thì những người cheo leo kia... lãnh đủ. Chưa hết, xe máy không cần đăng ký, cứ thích thì mua, chán thì bán, có bị đâm cũng chịu chẳng thể tìm ra người đâm mình. Ấy vậy nhưng suốt 4 ngày đi cả hơn 1.300 km (cứ tạm tưởng tượng như đi từ Hà Nội vào tới Nha Trang) chẳng một lần phải thấy run khi nhìn xe cộ lưu thông, rất nhẹ nhàng và trật tự?!
Lan man vòng ngoài thì thế, nhưng nếu xét đến những đòi hỏi của một khách du lịch thì khó mà chê được điểm nào ở “trình độ” hút khách của nước bạn nhỏ bé này.
Trước hết người dân vùng Siêm Riệp hiền và hiếu khách đến làm tôi phát ngượng, hình như ai cũng mỉm cười thân thiện. Nghe kể, khách du lịch đến Campuchia luôn được ưu tiên, đường phố đông thì dân bản xứ sẵn sàng nhường đường cho xe của khách du lịch. Hầu như không có những cảnh ăn xin, những mời chào dai dẳng trên đường phố và ở các điểm tham quan. Người Campuchia còn rất tự hào về sự an toàn tại các thành phố đầy ắp khách du lịch của họ. "Chị có lang thang cả đêm cũng chẳng sợ, đảm bảo không có chuyện gì xảy ra", cậu hướng dẫn viên khẳng định chắc nịch. Chạnh lòng, bởi tôi sẽ chẳng bao giờ dám chắc như thế khi để các bạn nước ngoài lang thang trên đường phố Việt Nam vào giữa đêm.
Tôi cứ nghĩ, ngoài thái độ mến khách, người dân bản xứ còn thể hiện sự tôn trọng với những người mang đến nguồn thu nhập cho họ, bởi đa số dân thành phố này sống nhờ vào những nguồn thu từ khách du lịch.
Chuyện ăn ở cũng là một bất ngờ ấn tượng. Khách sạn thì đủ chuẩn 3 sao chứ không phải kiểu nhà nghỉ lên đời, 7 bữa ăn chính trong các nhà hàng hay quán ăn lịch sự và thường trực đến 10 món ngon. Giá tour chỉ xấp xỉ một vé máy bay khứ hồi TP.HCM - Hà Nội. "Đi du lịch nước ngoài mà rẻ thế, cứ đi nước ngoài cho oai”, lời một chị bạn đồng hành, càng ngẫm càng thấy có lý.
Thái độ của hướng dẫn viên cũng đáng được cho điểm cộng. Suốt 4 ngày, không một lần chúng tôi phải phàn nàn về sự thiếu chu đáo của anh chàng bản địa chưa tới 30 tuổi. Với nụ cười thường trực, cậu không chỉ giới thiệu hết mình mà luôn “đòi” chúng tôi phải hỏi, không ai hỏi thì cậu lại hát, đọc thơ, kể chuyện, khác hẳn kiểu “kiệm lời” của nhiều hướng dẫn viên Việt. Hơn thế, cậu còn tranh thủ học hỏi thêm những kiến thức văn hóa Việt từ chúng tôi, mà theo cậu là để phục vụ những đoàn khách sau được tốt hơn.
Đã đi du lịch thì phải xem, mà điểm tham quan của Siêm Riệp thật sự hấp dẫn do tính duy nhất. Chẳng tìm đâu ra một kỳ quan như khu đền Angkor, được xây dựng từ thế kỷ thứ IX đến thế kỷ XV chủ yếu bằng đá tảng, là quần thể kiến trúc gồm hàng trăm ngôi đền lớn nhỏ, dù khá nhiều trong số đó chỉ còn là phế tích thì vẫn còn đó những ngôi đền được bảo tồn đâu ra đấy. Nổi bật bởi đặc điểm riêng, như đền Bayon (Angkor Thom) nổi tiếng với mấy chục tượng thần Bayon bốn mặt đều cười nên đi đến đâu, xoay ngang xoay dọc du khách vẫn nhìn thấy hàng chục gương mặt cười bí hiểm; đền Ta Prohm kỳ bí với các gốc cây cổ thụ rễ bao phủ quanh các tháp được so sánh là "dài như suối tóc mẹ", và nổi tiếng nhất, quy mô nhất là đền Angkor Wat với 5 tháp khổng lồ được dẫn vào bởi cây cầu đá bắc qua hồ nước bao quanh đền. Người mê kiến trúc thì chiêm ngưỡng kiến trúc, kẻ yêu văn hóa thì ngưỡng mộ văn hóa, nếu thích lãng mạn thì chờ ngắm hoàng hôn trên đồi Bakheng, không ai phải băn khoăn khi đến khu đền Angkor.
 |
| Chinh phục đỉnh tháp ở đền Angkor Wat. Ảnh: Khánh Linh. |
Còn khâm phục hơn bởi ở Siêm Riệp, không tòa nhà nào được xây cao quá 65m, để đảm bảo không... cao hơn tháp của đền Angkor Wat.
Thủ đô Phnômpênh lại gây choáng ngợp bởi hoàng cung đương thời xa hoa lộng lẫy, bởi những đại lộ dài với cả một công viên lớn ngăn cách hai chiều xe đi lại, bởi tượng đài Độc lập nằm giữa một quảng trường… lớn hơn phần lớn các quảng trường ở Việt Nam.
Đến Phnômpênh mà muốn thăm chùa chắc phải ở cả tuần. Nếu không được giới thiệu, bạn còn muốn đến thăm cả những trụ sở cơ quan công quyền, bởi nhiều trụ sở nhìn từ ngoài đích thị là những công trình kiến trúc ấn tượng. “Amateur” như tôi thì cảm nhận ngay sự tiếp nối từ truyền thống của khu đền Angkor đến hiện đại. Nhìn là biết ngay những cơ quan nằm ở thủ đô của Campuchia chứ không phải vay mượn kiến trúc của những nước phương Tây xa lạ nào khác.
Ngạc nhiên nhất là những lúc chúng tôi được đưa đi mua sắm. Vốn hay bị dị ứng vì cung cách của người bán hàng ở Việt Nam, lại có vài lần “trải nghiệm” khi dẫn bạn bè nước ngoài đi mua quà lưu niệm và được đề nghị trắng trợn “Em nói giá X đồng đi, chị sẽ chia Y phần trăm cho em”. Ở đây thì khác, chúng tôi được đưa ra chợ (chứ không vào shop), được giới thiệu cách mua hàng để không bị “hớ”, hướng dẫn viên nhiệt tình đi theo để giúp mặc cả. Người bán thì chắc “hiền như người Campuchia”, xem thoải mái, hỏi nhiệt tình rồi cứ đi, đảm bảo chẳng bị ai nhiếc móc. Chẳng thế mà cả đoàn ai cũng tay xách nách mang lỉnh kỉnh đủ thứ ra khỏi chợ. Kích thích du khách tiêu tiền chẳng phải là mong muốn của du lịch Việt Nam hay sao?
Đi du lịch chắc soi xét như tôi cũng là loại kỹ. “Vui lòng khách đến, vừa lòng khách đi”, tôi không nghe nói về khẩu hiệu nào như thế trên đất bạn, nhưng không thể không thấy rất vui và vừa lòng. Chẳng muốn quảng bá cho du lịch Campuchia, chỉ muốn từ đó để nghĩ về du lịch Việt. Đất nước ta càng ngày càng thu hút nhiều khách du lịch nước ngoài. Nhưng còn có bao nhiêu điều nhức nhối và bất cập.
Bao giờ có được những điều hay điều tốt về văn hoá du lịch như ở xứ người, trước hết ở nước bạn hàng xóm láng giềng, chứ chẳng phải tìm đâu xa?
