Thành công & thách thức

Năm Nhiếp ảnh Quảng Ninh 2006 đã khơi lên không khí sôi nổi trong các hoạt động về nhiếp ảnh của tỉnh nhà sau nhiều năm trầm lắng. Vui, buồn, thế mạnh và hạn chế của Nhiếp ảnh Quảng Ninh qua đây đã bộc lộ khá rõ nét...

Năm Nhiếp ảnh Quảng Ninh có thể nói, thành công nhất là đã mở được nhiều triển lãm ảnh từ triển lãm riêng của các tác giả tới triển lãm quy mô toàn tỉnh. Được đánh giá cao phải kể đến triển lãm ảnh “Vùng Mỏ - Một thời để nhớ” có quy mô lớn. Hơn 70 tác phẩm ảnh tư liệu nghệ thuật đen trắng của các tác giả Trương Thái, Quang Sơn, Công Vượng, Đoàn Đạt... cho người xem bức tranh cụ thể từ chiến thắng trận đầu và trong suốt cuộc kháng chiến chống chiến tranh phá hoại bằng không quân của Mỹ leo thang bắn phá hủy diệt miền Bắc tại Quảng Ninh. Đó là mảng ảnh tố cáo tội ác của giặc Mỹ hủy hoại về cơ sở vật chất, cướp đi sinh mạng con người. Đó là công tác khắc phục hậu quả đánh phá và sôi nổi không khí chiến đấu, khôi phục sản xuất, học tập và làm việc của quân dân Vùng mỏ. Ngoài giá trị lịch sử thì giá trị giáo dục truyền thống cũng được đánh giá cao. Bám sát sự kiện lớn của Quảng Ninh năm qua - sự kiện khánh thành cầu Bãi Cháy, triển lãm ảnh “Hành trình cầu Bãi Cháy” vừa mang ý nghĩa thời sự vừa như một sự tôn vinh thành quả lao động của các nhiếp ảnh gia Quảng Ninh. Bộ ảnh này thể hiện sinh động, đẹp dưới nhiều góc nhìn và cá tính sáng tạo của các tay máy khiến người xem hình dung đầy đủ từ lúc khởi công cây cầu, dựng trụ tháp đến những mét dầm đầu tiên, nối dài đến hợp long và đi vào hoàn thiện. Hơn thế, vẻ đẹp duyên dáng mà hoành tráng của cây cầu đi vào nhiếp ảnh dường như đẹp hơn, lung linh hơn. Đã lâu lắm, năm qua, nhiều tác giả mới mở được những triển lãm riêng về nhiếp ảnh. Cả 2 triển lãm cá nhân đều của các tác giả có tên tuổi trong làng ảnh Quảng Ninh được công chúng đón nhận là triển lãm “Một thoáng quê hương” của Trần Đức Sửu, triển lãm của các tác giả Nguyễn Ngọc Huấn, Trung Thức và Bạch Ngọc Tư tại Uông Bí.

Thành công thứ hai là về giải thưởng. Dẫu ít hay nhiều, nhiếp ảnh Quảng Ninh đi thi hay dự triển lãm là có giải mang về. Nghệ sĩ Khắc Đạm năm qua có thu hoạch đáng kể với giải Nhì tác phẩm (Nhộn nhịp mỏ than) tại Cuộc thi ảnh nghệ thuật toàn quốc về đề tài công nghiệp do Hội Nghệ sĩ Nhiếp ảnh Việt Nam và Bộ Công nghiệp tổ chức. Và bức Gương than của ông lại được chọn treo tại Triển lãm ảnh nghệ thuật toàn quốc lần XXIV. Tầm khu vực, tại Liên hoan ảnh nghệ thuật các tỉnh khu vực đồng bằng sông Hồng lần thứ X, Quảng Ninh được chọn treo 15 tác phẩm, đoạt 1 giải vàng, 1 giải khuyến khích. Giải vàng này thuộc về bức Trở về từ lòng đất (tác giả Mạnh Hùng) là giải vàng thứ hai của Quảng Ninh trong lịch sử giải của Liên hoan này.

Với “Hành trình cầu Bãi Cháy” chủ yếu của các tay máy Hạ Long, Uông Bí thì Cẩm Phả, Yên Hưng - những vùng đất có thế mạnh về số lượng và chất lượng đội ngũ tác giả nhiếp ảnh đều chậm chân đến giờ vẫn chưa mở được triển lãm. Như vậy, Năm Nhiếp ảnh Quảng Ninh 2006 gần như đã khép lại, ngoại trừ cuộc thi Sáng tác ảnh về Vịnh Hạ Long sẽ gối sang năm nay. Chúng ta cùng chờ xem, nhiếp ảnh Quảng Ninh sẽ đứng vị trí nào ở cuộc so tài quy mô toàn quốc này.

Đi qua những thành công đáng ghi nhận ấy, nhìn theo chiều sâu tương lai nhiếp ảnh Quảng Ninh, những người có tâm huyết còn nhiều trăn trở. Trước tiên là sự già hóa lực lượng. Đội ngũ các tay máy hàng chục năm nay gần như không được trẻ hóa, tuổi tác cao lên, sức khỏe yếu đi và sức sáng tạo giảm sút, tư duy đi theo lối mòn mang tính truyền thống, ý tưởng mới còn thưa thớt... Đó là chưa kể phong cách riêng, cá tính sáng tạo bộc lộ chưa rõ nét cũng khiến ảnh bị mờ nhạt khi đưa ra so tài ở các cuộc thi. Trong khi đó, lớp trẻ lại chỉ thưa thoáng một hai tay máy mà chất lượng ảnh chưa có gì đáng kể. Cùng với đó là sự lạc hậu của nhiếp ảnh Quảng Ninh so với bạn bè khi hiện nay, các thiết bị, công nghệ chụp ảnh đã tiến rất xa. Việc can thiệp kỹ thuật để tạo sự sinh động cho ảnh của chúng ta gần như không có, mà mới chỉ dừng lại ở chỉnh sửa màu sắc đã góp phần khiến chúng ta thua không đáng ở một số cuộc chơi. Tại Liên hoan ảnh nghệ thuật các tỉnh khu vực đồng bằng Sông Hồng vừa qua, nhiếp ảnh Quảng Ninh không được đánh giá cao. Loại đề tài nông nghiệp - nông thôn chúng ta không đọ được với các tỉnh bạn, tham gia ảnh nào bị loại hết ảnh đấy. Thế mạnh của chúng ta thiên về phong cảnh Vịnh Hạ Long, công nghiệp, sự đổi mới của tỉnh, tiềm năng du lịch và vẻ đẹp, gương mặt người tốt, việc tốt... lại không theo kịp trình độ của nhiếp ảnh hiện đại. Tại Triển lãm ảnh nghệ thuật toàn quốc lần này, chúng ta chỉ có duy nhất một bức được chọn treo. Giành được một giải thưởng lớn với chúng ta dường như ngày càng khó hơn...