Một trong những giải pháp hữu hiệu nhất để cải thiện đời sống cho hộ nghèo, hạn chế gia tăng mức sống giữa các vùng miền, chính là giúp những hộ nghèo có được ngôi nhà khang trang, vững chắc.
Xác định rõ điều đó, khi Đề án hỗ trợ nhà ở cho hộ nghèo theo Quyết định 167 của Thủ tướng Chính phủ được triển khai thực hiện, Quảng Ninh đã quyết tâm thực hiện tốt chương trình này.
Nhờ sự hỗ trợ của Nhà nước, gia đình anh Chíu Chăn Mềnh, dân tộc Dao ở thông Đồng Và, xã Yên Than (Tiên Yên) đã xây được nhà mới.
Ảnh: Thu Hương
Việc xoá nhà tạm, hỗ trợ nhà ở cho hộ nghèo đã được tỉnh triển khai thực hiện hàng chục năm nay. Từ năm 2001 đến 2006, toàn tỉnh đã hỗ trợ gần 9.500 hộ nghèo xây dựng, sữa chữa nhà ở. Các tổ chức, đoàn thể, doanh nghiệp cũng tích cực vào cuộc hỗ trợ hộ nghèo, cán bộ viên chức, lao động nghèo, có hoàn cảnh khó khăn… xây dựng, sửa chữa nhà v.v… Tuy nhiên, do mức hỗ trợ còn hạn chế dẫn đến nhiều ngôi nhà xây dựng còn hẹp, chất lượng, độ bền chưa cao. Bởi vậy khi Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định 167/2008/QĐ-TTg về chính sách hỗ trợ hộ nghèo khu vực nông thôn về nhà ở; ngay từ đầu năm 2009, tỉnh đã chỉ đạo các cấp uỷ, chính quyền địa phương, các ngành, đoàn thể, tổ chức chính trị xã hội và nhân dân tập trung huy động mọi nguồn lực để tổ chức thực hiện. Trong quá trình triển khai, các đồng chí lãnh đạo tỉnh thường xuyên đi kiểm tra tình hình thực hiện, kịp thời nắm bắt, tháo gỡ khó khăn cho các địa phương. Khó khăn lớn nhất là do nguồn lực của các hộ nghèo còn hạn chế; trong khi nguồn hỗ trợ của T.Ư chỉ là 6-7 triệu đồng/ hộ, mức hỗ trợ của địa phương không đủ để thúc đẩy các hộ nghèo xây nhà. Trước tình hình đó, tỉnh đã điều chỉnh lại mức hỗ trợ của địa phương với mục tiêu huy động tối đa các nguồn hỗ trợ để các hộ nghèo có thể xây được nhà có diện tích tối thiểu 25m2, tường xây gạch, ngói đỏ, nền cứng, tường cứng, mái cứng, tuổi thọ ít nhất trên 10 năm. Để làm được điều đó, tỉnh quyết định trích ngân sách hỗ trợ 15 triệu đồng/hộ; Quỹ Vì người nghèo của tỉnh hỗ trợ 3-4 triệu đồng/hộ; nâng tổng số tiền mỗi hộ được hỗ trợ để xây nhà ở lên tới 25 triệu đồng. Tỉnh cũng chỉ đạo Ngân hàng CSXH tạo điều kiện thuận lợi nhất để các hộ trong diện hỗ trợ nhà được vay tối đa 8 triệu đồng với lãi suất 3%/năm (5 năm ân hạn, 5 năm trả nợ) theo đúng quy định của T.Ư. UBND tỉnh và Uỷ ban MTTQ tỉnh còn phối hợp tổ chức buổi “Nối vòng tay lớn” chung tay hỗ trợ “Quỹ Vì người nghèo”; chỉ đạo các ngành, địa phương, đoàn thể tăng cường vận động các tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân vào cuộc ủng hộ Quỹ, kết quả được hơn 14 tỷ đồng. Tỉnh cũng chỉ đạo các địa phương có tiềm lực, có ít số hộ nghèo trong diện hỗ trợ hoàn thành chương trình xong trước tháng 1-2010, còn các địa phương khác hoàn thành vào tháng 10-2010.
Bên cạnh sự chỉ đạo sát sao của tỉnh, các địa phương đã vận dụng sáng tạo, linh hoạt, như: Chủ động giúp dân liên hệ, ký kết hợp đồng mua vật tư, vật liệu xây dựng trả chậm; vận động doanh nghiệp giảm giá vật liệu, hỗ trợ cước vận chuyển để cung cấp đến tận các nhà dân. Một số địa phương còn huy động doanh nghiệp, đoàn thể, tổ chức cá nhân quyên góp để hỗ trợ thêm cho dân. Tiêu biểu như: Đông Triêu hỗ trợ thêm 3 triệu đồng/hộ, Uông Bí 4-5 triệu/hộ, Yên Hưng hỗ trợ chi phí vận chuyển vật liệu xây dựng trên 70 triệu đồng v.v… Nhiều huyện huy động các tổ chức đoàn thể, phòng, ban của huyện, lực lượng vũ trang đóng chân trên địa bàn góp công, góp sức giúp các hộ nghèo, nhất là những hộ neo người, hộ nằm ở khu vực xa xôi, hẻo lánh… vận chuyển nguyên vật liệu, công xây dựng. Ở nhiều bản làng trong dịp này giống như những công trường xây dựng với hàng đoàn người lặn lội qua khe, vượt qua từng con dốc, đường mòn, cõng từng viên gạch, khiêng từng bao xi măng đến cho các hộ gia đình. Có địa phương lại giao trực tiếp cho các phòng ban đảm nhiệm xây nhà, bàn giao nhà cho hộ nghèo. Một số địa phương còn chủ động nguồn kinh phí hoặc ứng trước ngân sách để kịp thời hỗ trợ cho hộ nghèo khi kinh phí của T.Ư, của tỉnh chưa chuyển về kịp…
Cùng với việc hỗ trợ nhà ở khu vực nông thôn theo Quyết định 167 của Thủ tướng Chính phủ, tháng 4- 2010, tỉnh còn chỉ đạo các địa phương tiếp tục hỗ trợ hộ nghèo về nhà ở khu vực đô thị với mức tối thiểu 25 triệu đồng/hộ. Tỉnh đã trích 1,5 tỷ đồng từ nguồn vốn dự phòng ngân sách tỉnh bổ sung có mục tiêu cho các địa phương: Yên Hưng, Tiên Yên, Ba Chẽ, Bình Liêu, Hải Hà, Vân Đồn để thực hiện việc hỗ trợ này. Các huyện còn lại chủ động nguồn kinh phí của địa phương và kinh phí xã hội hoá để hỗ trợ.
Với sự chỉ đạo sát sao của tỉnh, sự vào cuộc tích cực, chủ động của các địa phương, đến tháng 10-2010, toàn tỉnh đã hoàn thành chương trình hỗ trợ xây 3.616 ngôi nhà ở cho hộ nghèo khu vực nông thôn, tổng kinh phí hỗ trợ khoảng 90,4 tỉ đồng, trong đó ngân sách của tỉnh là 54,24 tỉ đồng, Quỹ Vì người nghèo hơn 11,5 tỉ đồng, còn lại của T.Ư hỗ trợ. Bên cạnh đó có hơn 3.000 hộ nghèo trong diện hỗ trợ vay Ngân hàng CSXH với số tiền trên 25 tỉ đồng. Đến hết năm 2010, 162 hộ nghèo khu vực đô thị khó khăn về nhà ở thuộc 13 huyện, thị, thành phố trên địa bàn có nhà ở mới. Riêng TP Hạ Long đã hoàn thành hỗ trợ 32 hộ nghèo khu vực thành thị xây nhà ở từ năm 2009. Như vậy, Quảng Ninh đã hoàn thành chương trình hỗ trợ nhà ở cho hộ nghèo trước hơn 2 năm so với quy định của Thủ tướng Chính phủ.
