Thành công và thách thức

Những kết quả đạt được...

Xây dựng gia đình nông dân văn hóa là một trong những nội dung công tác thi đua quan trọng và mang tính đặc thù của Hội Nông dân từ nhiều năm nay. Với những kết quả đạt được, công tác này đã góp phần làm thay đổi bộ mặt nông thôn trong thời kỳ đổi mới đất nước và hội nhập kinh tế thế giới, đồng thời phù hợp với chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước.

Để nông dân xây dựng gia đình văn hóa đạt kết quả cao, Hội Nông dân tỉnh luôn xác định việc tuyên truyền xây dựng và thực hiện phong trào "Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư" gắn với nội dung xây dựng gia đình nông dân văn hóa trong chương trình Nông thôn mới. Thông qua các hình thức tuyên truyền đa dạng, trực quan bằng nhiều cách làm cụ thể, như: Truyền thông lồng ghép tại các cuộc sinh hoạt của hội, tổ chức hội nghị tập huấn, sinh hoạt văn hoá ở nhà văn hoá cộng đồng thôn, bản... Từ đó, đã vận động được đông đảo hội viên nông dân tham gia hưởng ứng tích cực. Hội Nông dân các huyện, thành phố đã tổ chức lồng ghép vào việc quán triệt, học tập thực hiện kế hoạch tuyên truyền, cùng với đó, mỗi năm lồng ghép tập huấn các nội dung của phong trào "Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hoá ở khu dân cư", tiêu chuẩn gia đình nông dân văn hoá, bản làng văn hoá, Chỉ thị số 27 ngày 12/01/1998 của Bộ Chính trị về thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang và lễ hội; nội dung phong trào nông dân sản xuất giỏi, kiến thức vệ sinh môi trường, Chỉ thị 26/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ về giải quyết đơn thư khiếu nại, tố cáo của nông dân... Nhờ vậy, nhận thức của cán bộ, hội viên từng bước được nâng lên, tích cực xây dựng, tham gia phong trào xây dựng gia đình nông dân văn hoá, thôn bản văn hoá gắn với các phong trào thi đua do Hội phát động có kết quả.  Đây là kết quả đáng ghi nhận, góp phần tích cực vào việc nêu cao tinh thần giữ gìn thuần phong mỹ tục, phát huy đậm đà bản sắc văn hóa dân tộc, giữ gìn an ninh, trật tự, an toàn xã hội ở khu vực nông thôn.

Bên cạnh đó kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội nông thôn được tăng cường, góp phần thúc đẩy phát triển sản xuất, từng bước làm thay đổi bộ mặt nông thôn. Trong những năm qua, kinh tế nông thôn đã phát triển theo hướng tăng tỷ trọng công nghiệp, dịch vụ, ngành nghề, đã góp phần tạo việc làm và tăng thu nhập cho dân cư nông thôn. Sản xuất công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, du lịch và quá trình đô thị hoá có sự phát triển rõ nét, mang lại giá trị cao đã thu hút và chuyển dịch lao động từ lĩnh vực nông nghiệp thuần tuý sang các lĩnh vực công nghiệp và dịch vụ. Các hình thức tổ chức sản xuất ở nông thôn tiếp tục được đổi mới, phát triển đa dạng, đã huy động và sử dụng có hiệu quả hơn các nguồn lực ở nông thôn, cư dân ở nông thôn có thêm việc làm và thu nhập. Kinh tế hộ tiếp tục phát triển theo hướng mở rộng quy mô sản xuất, góp phần chủ yếu tạo tăng trưởng nông nghiệp, thu nhập cho nông dân. Xuất hiện ngày càng nhiều mô hình trang trại chăn nuôi, nuôi trồng thuỷ sản và kinh doanh tổng hợp đạt hiệu quả kinh tế cao. Tổ hợp tác bước đầu hình thành và phát triển, hoạt động đa dạng, phù hợp với trình độ của nông dân ở nhiều vùng.

...Và những khó khăn phía trước

Bên cạnh những thuận lợi thì chương trình xây dựng gia đình văn hóa trong nông thôn mới cũng còn khó khăn vì nhiều nguyên nhân. Tổ chức, thể chế ở nông thôn vẫn còn chậm đổi mới. Kinh tế trang trại phát triển chậm và chiếm một tỷ lệ không đáng kể trong hoạt động sản xuất nông nghiệp cũng như kinh tế nông thôn; mức độ trang bị cơ giới và áp dụng khoa học công nghệ còn hạn chế, khả năng cạnh tranh kém. Kinh tế hợp tác phát triển rất chậm, chưa đóng vai trò quan trọng trong hỗ trợ hoạt động sản xuất của nông hộ.  

Hiện nay đời sống vật chất và tinh thần của cư dân nông thôn, nhất là ở các vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo, còn ở mức thấp, chênh lệch giàu nghèo giữa thành thị và nông thôn, giữa các vùng ngày càng lớn; phát sinh nhiều vấn đề xã hội bức xúc về việc làm, thu nhập. Nếp sống văn hoá chậm hình thành; tệ nạn xã hội vẫn gia tăng, tình trạng nghiện ma tuý, tệ nạn mại dâm, cờ bạc có xu hướng phát triển. Một số hủ tục mê tín, dị đoan vẫn còn tồn tại, nhất là trong việc cưới, việc tang, lễ hội. Còn tình trạng trong sản xuất thâm canh, sử dụng nhiều loại phân bón, hóa chất, thuốc bảo vệ, chất kích thích sinh trưởng và tạo ra nhiều chất thải của các vùng chăn nuôi tập trung, nuôi thủy sản, các vùng chuyên canh cây trồng đang làm ô nhiễm môi trường, tạo ra dư lượng các chất độc hại trong nông sản thực phẩm, làm tăng khả năng chống chịu và đột biến của sâu bệnh. Bên cạnh đó, nhiều tài nguyên tự nhiên bị khai thác quá mức làm giảm tính đa dạng sinh học, mất cân bằng sinh thái, cạn kiệt tài nguyên thiên nhiên. Hệ thống phòng chống, giảm nhẹ thiên tai và việc phân bố dân cư hiện tại chưa đáp ứng được yêu cầu bảo vệ sản xuất, dân sinh, chưa chuẩn bị tốt các điều kiện để đối phó với tình trạng biến đổi khí hậu và nước biển dâng…

Bên cạnh những kết quả đạt được, kinh tế nông thôn vẫn còn một số tồn tại: Công nghiệp, TTCN và dịch vụ chậm phát triển, chưa thúc đẩy mạnh mẽ chuyển dịch cơ cấu kinh tế và lao động ở nông thôn. Cơ cấu kinh tế ở nông thôn vẫn chủ yếu là thuần nông, các hoạt động phi nông nghiệp, công nghiệp và tiểu thủ công nghiệp còn chiếm tỷ lệ nhỏ. Các doanh nghiệp ở nông thôn, kể cả doanh nghiệp sản xuất và kinh doanh đều có quy mô nhỏ. Sự chuyển dịch cơ cấu lao động nông nghiệp, nông thôn còn mang tính tự phát và thiếu sự chuẩn bị. Chất lượng lao động nông nghiệp, nông thôn còn thấp, nhất là ở vùng sâu, vùng xa. Điều này đang đặt ra cho việc xây dựng gia đình văn hóa trong nông thôn mới nhiều thách thức...

Xây dựng nông thôn mới là nhiệm vụ của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội. Trước hết, phải khơi dậy tinh thần yêu nước, tự chủ, tự lực tự cường, vươn lên của nông dân, tạo không khí thi đua, phấn khởi, tự giác tham gia của nhân dân toàn tỉnh; xây dựng xã hội nông thôn ổn định, hoà thuận, dân chủ, có đời sống văn hoá phong phú, đậm đà bản sắc dân tộc, tạo động lực cho phát triển nông nghiệp và xây dựng nông thôn mới, nâng cao đời sống nông dân - Đó là cơ sở để xây dựng Quảng Ninh cơ bản trở thành tỉnh công nghiệp theo hướng hiện đại vào năm 2015.