Từ sau Tết Nguyên Đán tới nay, một trong những vấn đề dư luận quan tâm là nhiều địa phương trong cả nước lần lượt phát hiện ra những sai phạm trong việc hỗ trợ tiền Tết cho hộ nghèo (Nghệ An, Hà Nội, Thanh Hoá, Hà Tĩnh, Quảng Bình, Quảng Nam, Trà Vinh, Lâm Đồng, Phú Yên, Quảng Ngãi, Thừa Thiên-Huế...). Tại Quảng Ninh, tuy sai phạm phát hiện ra không nhiều và cũng mức độ không lớn so với nhiều tỉnh, thành khác, song cũng gợi không ít trăn trở về bài học sâu sát cơ sở của lãnh đạo huyện, xã.
Nắm bắt sớm tinh thần và ý nghĩa nhân văn trong chỉ đạo của Chính phủ về việc đảm bảo tết cho nhân dân, ngay từ tháng 10-2008, việc chuẩn bị đón tết cho bà con các dân tộc trong tỉnh đã được Tỉnh uỷ và UBND tỉnh hết sức quan tâm, chỉ đạo. Điều đặc biệt mà nhân dân Quảng Ninh nhận thấy rõ ràng nhất trong việc chăm lo Tết Kỷ sửu cho bà con là sự quan tâm của tỉnh tới các đối tượng chính sách, xã hội, đặc biệt là những hộ nghèo và cận nghèo.
Chỉ tính riêng việc trích ngân sách để thăm hỏi và trợ cấp cho các đối tượng chính sách, đối tượng xã hội của tết này đã tới 35,6 tỷ đồng, tăng gần gấp đôi so với Tết Nguyên Đán năm 2008. Cùng việc nâng thêm mức hỗ trợ, Tết Kỷ Sửu 2009 tỉnh còn quyết định mở rộng thêm 3 đối tượng được hưởng trợ cấp tết mà đời sống còn khá nhiều khó khăn, trong đó đối tượng rất đáng quan tâm là 17.500 hộ cận nghèo.
Qua tìm hiểu chúng tôi được biết, thực ra tiếng là đã thoát nghèo hoặc chưa liệt vào danh sách hộ nghèo để được hưởng một số chính sách, song đời sống của đại đa phần trong 17.500 hộ cận nghèo trên còn bộn bề khó khăn. Điều đáng quan tâm hơn nữa, có nhiều hộ trong số đó là đồng bào dân tộc thiểu số, sinh sống ở vùng sâu, vùng xa của tỉnh. Trước khi chính thức có quyết định hỗ trợ cho những hộ cận nghèo, một đồng chí lãnh đạo UBND tỉnh đã bày tỏ tâm tư với chúng tôi. Theo đồng chí, bấy lâu nay sự quan tâm hỗ trợ của các cấp uỷ Đảng, chính quyền và của xã hội hầu hết mới chỉ dồn cho các hộ thuộc diện nghèo. Trong khi đó chất lượng cuộc sống, mức sống giữa hộ cận nghèo với hộ nghèo vốn chỉ “một chín một mười”. Bởi vậy, theo đồng chí, nếu trong việc thăm, hỗ trợ tiền tết của tỉnh chỉ dành cho các đối tượng xã hội, đối tượng chính sách và hộ nghèo thôi thì quả thực vẫn còn điều gì đó canh cánh trong lòng...
Từ trăn trở này, ngày 19-1-2009, tức là chỉ còn một tuần trước Tết Nguyên Đán 2009, UBND tỉnh có văn bản xin ý kiến chỉ đạo của Thường trực Tỉnh uỷ về việc tỉnh sẽ hỗ trợ thêm 200.000đ/suất đối với 17.500 hộ cận nghèo và gần 400 giáo viên có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn trên địa bàn. Đề xuất này được Thường trực Tỉnh uỷ đồng tình. Ngay sau đó, UBND tỉnh có quyết định chi 3,5 tỷ đồng cho các hộ.
Được biết trong việc hỗ trợ tiền tết vừa qua, vấn đề ra chủ trương, quyết định và cân đối được ngân sách- cho dù tới 35,6 tỷ đồng vẫn chưa phải đã hết trách nhiệm. Một vấn đề rất lớn đặt ra là làm sao các huyện, các xã chỉ trong thời gian nửa tháng trước tết phải gửi được toàn bộ số tiền hỗ trợ của Chính phủ, của tỉnh tới tận tay các hộ nghèo cho kịp ăn tết. Trong một hội nghị trực tuyến giữa lãnh đạo UBND tỉnh với lãnh đạo 14 huyện, thị, thành phố của tỉnh ngày 22-1, cùng với việc quán triệt phải giao đúng, giao đủ tới tận tay hộ nghèo thì đây là vấn đề được bàn thảo khá kỹ và quyết liệt. Thậm chí một chủ tịch UBND huyện cho rằng khó mà chuyển đủ tới tận tay các đối tượng được trước tết! Và ý kiến này không phải không có lý khi mà đa phần các hộ nghèo đều sinh sống ở vùng cao, hải đảo, nhiều nơi phải đi bộ nửa ngày đường từ trung tâm xã mới tới được một khe, bản... Sau khi bàn bạc, tập thể lãnh đạo của 14 địa phương đều hứa quyết tâm trước lãnh đạo UBND tỉnh về việc sẽ thực hiện tốt chỉ đạo của Chính phủ, của tỉnh trong cấp phát tiền tết cho hộ nghèo và cận nghèo.
Và bởi vậy, sau khi nghe đoàn kiểm tra của tỉnh báo cáo về việc phát hiện ra một số sai phạm trong hỗ trợ tiền tết qua việc kiểm tra ở cơ sở, nhiều người khá bất ngờ. Huyện Tiên Tiên có 9 thôn (thuộc vùng sâu, vùng xa) sử dụng tiền hỗ trợ của hộ nghèo và cận nghèo đem chia đều cho tất cả các hộ trong thôn. Hay như thôn Đốc Phẹ, xã Phong Dụ khấu trừ tiền tết của đối tượng để nộp vào các quỹ (Quỹ Vì người nghèo, Quỹ Vì trẻ em...). Huyện Bình Liêu có 1 thôn sử dụng tiền hỗ trợ của hộ nghèo để chia đều cho các hộ trong thôn. Huyện Ba Chẽ, ở xã Đồn Đạc và Thanh Sơn việc kê khai và chi tiền còn nhầm lẫn, trùng sót...
Qua trao đổi với một số thành viên đoàn kiểm tra của tỉnh, chúng tôi được biết, hầu hết những vi phạm trên của cán bộ thôn đều không xuất phát từ sự tư túi, bớt xén mà đa phần là do nhận thức, hiểu biết về ý nghĩa, mục đích của tiền hỗ trợ tết cho hộ nghèo, hộ cận nghèo của cán bộ thôn rất hạn chế. Nhiều người cho rằng “tiền của Chính phủ, của tỉnh cho ăn tết nên tốt nhất là chia đều cho mọi nhà trong thôn đều cùng hưởng”... Ngay sau khi phát hiện những sai sót này, UBND tỉnh đã yêu cầu Chủ tịch UBND của 4 địa phương Tiên Yên, Bình Liêu, Ba Chẽ và Móng Cái kiểm điểm trách nhiệm cá nhân, tiến hành ngay các biện pháp xử lý, khắc phục kịp thời các sai phạm, đảm bảo các đối tượng được nhận tiền hỗ trợ theo đúng quy định, đồng thời tiếp tục thực hiện tự kiểm tra đối với xã, phường, thị trấn, thôn, bản, khu phố chưa được kiểm tra để kịp thời phát hiện và xử lý những sai sót nếu có.
Mặc dù cơ bản việc thực hiện trên cả địa bàn là đúng như chỉ đạo, song những sai phạm như đã nói ở 4 địa phương đã làm cho nhiều cán bộ rõ thêm một bài học kinh nghiệm lớn trong việc sâu sát địa bàn, gần gũi nhân dân của cán bộ cơ sở. Nếu lãnh đạo huyện, thị và các xã trong chỉ đạo, điều hành sâu sát hơn, triệt để hơn, hẳn những sai phạm trên không thể xảy ra một cách đáng tiếc như vậy.
>>UBND tỉnh yêu cầu xử lý nghiêm các sai phạm trong việc hỗ trợ tiền Tết cho hộ nghèo
